ABC mukowiscydozy – fakty na temat choroby

Poniżej przedstawiamy ciągle rozbudowywaną bazę informacji na temat mukowiscydozy. Są to najczęściej wyszukiwane informacje, pytania czytelników i chorych na mukowiscydozę.


1. Podstawowe informacje o mukowiscydozie (10)

Mukowiscydoza, inaczej zwłóknienie torbielowate (w skrócie CF od angielskiej i łacińskiej nazwy Cystic Fibrosis) jest zaburzeniem genetycznym, głównie płuc, ale także trzustki , wątroby , nerek i jelit. Jest to choroba genetyczna.

Mukowiscydoza to najczęstsza „choroba rzadka” w Polsce. Według różnych źródeł ocenia się, że w Polsce żyje ponad 1800 chorych na mukowiscydozę.

Ocenia się, że obecnie na świecie żyje ponad 100 tysięcy osób z mukowiscydozą, głównie w USA, Kanadzie, Australii i Europie.

Mukowiscydoza to choroba genetyczna. Nosiciele genu odpowiedzialnego za wystąpienie mukowiscydozy stanowią około 5% ludzi rasy białej. Para dwóch nosicieli wadliwego genu ma 25% szans na chorego potomka.

Mukowiscydoza to choroba genetyczna. Nie ma możliwości zarażenia się od chorych na mukowiscydozę, tą chorobą. Nie jest możliwe przeniesienie tej choroby na zdrową osobę (jest to naukowo, fizycznie niemożliwe).

Mukowiscydoza rozwija się jedynie u osób, które otrzymały od obojga rodziców wadliwy gen CFTR.

W Polsce używa się nazwy „mukowiscydoza” lub skrótu „CF”. W starszych publikacjach, zwłaszcza naukowych pojawia się też określenie „zwłóknienie torbielowate”. W języku angielskim używa się nazwy  „cystic fibrosis” lub „CF”.

Mukowiscydoza to choroba śmiertelna. Długość przeżycia zależy od bardzo wielu czynników. Przyjmuje się, że średnia długość życia chorego na mukowiscydozę w Polsce obecnie wynosi około 35 lat (średnia ta zmienia się, prognozuje się, że będzie się wydłużać, ze względu na postęp nauki i medycyny, coraz lepsze medykamenty i fizjoterapię oraz lepszy dostęp do specjalistycznej opieki).

Średnia długość życia chorego na mukowiscydozę na świecie jest różna w zależności od kraju. W Kanadzie w 2013 r. średnia długość życia u osób z mukowiscydozą wynosiła 50,9 lat, w USA 40,6 lat.

Nie ma skutecznej metody leczenia mukowiscydozy i zapobiegania progresji tej choroby. Mukowiscydoza jest chorobą śmiertelną. Przyjmuje się, że średnia długość życia chorego na mukowiscydozę w Polsce obecnie wynosi około 35 lat i ciągle, stopniowo od wielu lat się wydłuża. Na długość życia chorego z CF ma wpływ wiele czynników, w tym sposób leczenia i fizjoterapii, choroby towarzyszące, liczba i stopień zaostrzeń.

Trwają liczne międzynarodowe badania naukowe nad stworzeniem skutecznych leków i terapii mukowiscydozy oraz chorób towarzyszących w CF. Więcej o nowych terapiach i lekach przeczytasz w dziale aktualności: Nauka

Choroby rzadkie to bardzo rzadko występujące schorzenia uwarunkowane najczęściej genetycznie, o przewlekłym i często ciężkim przebiegu, w około połowie ujawniają się w wieku dziecięcym. Ze względu na rzadkość występowania, trudności w rozpoznawaniu i brak świadomości społecznej, wiedza o tych chorobach była dotychczas niewielka.

Dotychczas wykryto ponad sześć tysięcy rzadkich chorób.

Mukowiscydoza jest najczęściej występującą chorobą rzadką w Polsce oraz na świecie.

Nie! Mukowiscydoza nie wiąże się z niepełnosprawnością intelektualną chorego. Mutacja genu CFTR występująca w mukowiscydozie, ani choroby towarzyszące (współistniejące typu cukrzyca) nie wpływają na sprawność intelektualną.

2. Badania genetyczne w kierunku mukowiscydozy, badania przesiewowe (5)

Badania przesiewowe w kierunku mukowiscydozy wykonuje się każdemu nowo narodzonemu dziecku w polskich szpitalach. Nie są 100% skuteczne, ocenia się że wykrywają 99,5% przypadków CF.

Polegają na pobraniu krwi noworodka i zbadaniu poziomu trypsynogenu.

Polskie badania przesiewowe w kierunku mukowiscydozy

Polskie badania przesiewowe w kierunku mukowiscydozy

Jeżeli Ty lub Twój partner/ka boicie się ryzyka mukowiscydozy bo w rodzinie występowały już przypadki tej choroby możecie skorzystać z konsultacji Poradni Genetycznej. Specjalista może zlecić badania genetyczne w kierunku nosicielstwa zmutowanego genu CFTR. Skierowanie do poradni może wystawić zarówno lekarz POZ jak i inny lekarz specjalista (bez skierowania wizyta konsultacyjna będzie odpłatna).

Większość ludzi w Polsce i na świecie nie wie o nosicielstwie wadliwego genu CFTR odpowiedzialnego za mukowiscydozę. Jeżeli masz obawy, to skorzystaj z konsultacji Poradni Genetycznej, która może zlecić badania genetyczne lub test potowy (badanie diagnostyczne potwierdzające mukowiscydozę).

W przypadku potomstwa dwóch nosicieli zmutowanego genu CFTR istnieje jedna na cztery szanse na przeniesienie dwóch zmutowanych genów, po jednym od każdego rodzica (dziecko z dwoma zmutowanymi genami CFTR jest chore na mukowiscydozę). Dlatego w rodzinach, w których rodzice są nosicielami genu CFTR zawsze występuje ryzyko wystąpienia mukowiscydozy.

Lista poradni genetycznych w Polsce wykonujących konsultacje i badania w kierunku mukowiscydozy oraz innych chorób genetycznych.

Poradnia Genetyczna Zakładu Genetyki Klinicznej UM
ul. Waszyngtona 17
15-274 Białystok
tel.: (0-85) 745-08-01

NZOZ Podlaskie Centrum Genetyki Klinicznej GENETICS
ul. Parkowa 14/84
15-224 Białystok
tel.: ( 0-85) 742-64-26
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna, SPZOZ Wojewódzki Szpital Zespolony
im. J. Śniadeckiego
ul. Warszawska 15
15-062 Białystok
tel.: (0-85) 748-87-00 wew. 745

Poradnia Genetyczna Katedry i Zakładu Genetyki Klinicznej AM
ul. Marii Skłodowskiej-Curie 9
85-094 Bydgoszcz
tel.:(0-52) 585-43-67
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna
Katedry i Zakładu Biologii i Genetyki UM
ul. Dębinki 7
80-210 Gdańsk
tel.: (0-58) 349-34-68
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna
Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka SUM
ul. Medyków 16
40-752 Katowice
tel.:(0-32) 207-16-41
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna Zakładu Genetyki Klinicznej Polsko-Amerykański Instytut Pediatrii UJ
ul. Wielicka 265
30-683 Kraków
tel.: (0-12) 658-20-11

NZOZ Poradnia Genetyczna Kostyk i Kruczek Spółka Partnerska Lekarzy
ul. Wieniawskiego 64
31-436 Kraków
tel.: (0-12) 418-81-60, fax: (0-12) 418-81-61
www.poradniagenetyczna.pl

Poradnia Genetyczna Zakładu Genetyki Medycznej UM SP Szpital Wojewódzki im. Jana Bożego
ul. Piłsudskiego 11
20-093 Lublin
tel.: (0-81) 532-05-35
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna Katedry Genetyki Medycznej i Zakładu Genetyki Medycznej Instytut Endokrynologii UM
ul. Sterlinga 5
91-425 Łódź
tel.: (0-42) 632-27-42
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna Centrum Zdrowia Matki Polki
ul. Rzgowska 281/289
93-338 Łódź
tel.: (0-42) 271-11-31
Rejestracja telefoniczna i osobista

Poradnia Genetyczna NZOZ „GENOS”
ul. Piotrkowska 204/210
90-338 Łódź
tel. (0-42) 611-63-11

Poradnia Genetyczna, Samodzielny Zespół Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej im. „Dzieci Warszawy” w Dziekanowie Leśnym
ul. M.Konopnickiej 65
05-092 Łomianki
tel.: (0-22) 765-71-73
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna Woj. Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego
ul. Żołnierska 18
10-560 Olsztyn
tel.: (0-81) 539-32-00,539-32-01
Rejestracja telefoniczna
Godziny przyjęć: wtorki 9:00 – 15:00

Poradnia Genetyczna
Centrum Genetyki Medycznej NZOZ
ul. Grudzieniec 4
60-823 Poznań
tel.: (0-61) 852-73-32, 848-40-38
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna
SP ZOZ nr 1
ul. Hetmańska 21
35-045 Rzeszów
tel.: (0-17) 853-52-81, wew. 352
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna
SPSK Nr 2
ul. Połabska 4
70-115 Szczecin
tel.: (0-91) 466-15-65
Rejestracja telefoniczna
Godziny przyjęć: poniedziałek-piątek 8:00 – 12:00

Poradnia Genetyczna, Zakładu Genetyki Medycznej Instytut-Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka
Al. Dzieci Polskich 20
04-736 Warszawa-Międzylesie
tel.: (0-22) 327-71-38
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna, Zakładu Genetyki Medycznej Instytut Matki i Dziecka
ul. Kasprzaka 17a6
01-211 Warszawa
tel.: (0-22) 327-71-38
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna, Zakładu Genetyki, Instytut Psychiatrii i Neurologii
Al. Sobieskiego 1/9
02-957 Warszawa
tel.: (0-22) 458-26-10, 458-28-56
Rejestracja telefoniczna

Samodzielny Publiczny Dziecięcy Szpital Kliniczny
Poliklinika II
Poradnia genetyczna dla dzieci
ul. Działdowska 1
01-184 Warszawa
tel. (0-22) 45-232-67
Rejestracja telefoniczna

Poradnia Genetyczna
Zakładu Genetyki Medycznej
Katedra i Zakład Patofizjologii AM
ul. Marcinkowskiego 1
50-368 Wrocław
tel.: (0-71) 784-12-55, 784-27-25, 327-09-74
Godziny przyjęć: poniedziałek 11:00 – 18:00
wtorek, czwartek, piątek 9:00 – 14:00

 

Jeżeli nie znalazłeś poradni w swojej okolicy lub znasz poradnię specjalizującą się poradnictwem i diagnozowaniem w kierunku mukowiscydozy, której nie ma na powyższej liście, to skontaktuj się z nami pod adresem [email protected]

3. Objawy mukowiscydozy (3)

Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Mukowiscydoza rozwija się w różnym tempie. Zależy to od wielu czynników, w tym mutacji genetycznych powodujących mukowiscydozę, postępowania dietetycznego, liczby zaostrzeń płucnych i wielu innych czynników. Zwykle pierwsze objawy mukowiscydozy ujawniają się już w wieku niemowlęcym.

Do najczęstszych objawów mukowiscydozy i chorób towarzyszących związanych z układem pokarmowym należą:

  • zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki (zaburzenia odżywiania, niedowaga, tłuste biegunki, wzdęcia i bóle brzucha)
  • cukrzyca (CFRD)
  • zaburzenia pęcherzyka żółciowego
  • ogniskowa marskość żółciowa
  • stłuszczenie wątroby
  • kamica żółciowa
  • wypadanie odbytnicy
  • niedrożność smółkowa
  • zespół niedrożności dalszej części jelita cienkiego
  • podwyższona aktywność enzymów wątrobowych
  • choroba Crohna i Leśniowskiego
  • celiakia
    Objawy mukowiscydozy ze strony układu pokarmowego

Rozstrzenie oskrzeli to choroba dróg oddechowych, będąca nieodwracalnym rozszerzeniem światła oskrzeli w wyniku uszkodzenia ich ściany. Medyczna nazwa tej jednostki chorobowej „Bronchiectasis” pochodzi od greckich słów „bronckos” (drogi oddechowe) i „ektasis” (poszerzanie).

Rozstrzenie oskrzeli może być  wrodzone lub nabyte. W mukowiscydozie, pierwotnej dyskinezie rzęsek (PCD) mówimy o etiologii wrodzonej.

Jakie są objawy rozstrzenia oskrzeli?

  • uporczywy kaszel
  • odkrztuszanie dużej ilości wydzieliny, zazwyczaj ropnej
  • krwioplucie
  • cuchnący oddech
  • stany podgorączkowe
  • duszność początkowo wysiłkowa, następnie spoczynkowa

Choroba rozwija się powoli, latami, z okresami zaostrzeń, z nawracającymi bakteryjnymi zapaleniami oskrzeli. Stopniowo nasila się kaszel, zwiększa się ilość odpluwanej wydzieliny, pojawia się duszność. W stanach zaawansowanych występują: sinica, palce pałeczkowate, wyniszczenie, niewydolność oddechowa.

Diagnostyka rozstrzeni oskrzeli

Podczas badania fizykalnego – osłuchiwania można stwierdzić rzężenia i szmery oskrzelowe. Badaniem rozstrzygającym o rozpoznaniu rozstrzeni oskrzeli jest tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości (HRCT).

Leczenie rozstrzeni oskrzeli

Nie istnieje leczenie przyczynowe, terapia ma na celu regularne oczyszczanie drzewa oskrzelowego i zapobieganie zakażeniom. Podstawą codziennej terapii jest odpowiednia rehabilitacja oddechowa. W przypadku gdy dojdzie do zakażenia stosuje się antybiotykoterapię.

rozstrzenie oskrzeli w mukowiscydozie

4. Gdzie szukać pomocy w mukowiscydozie? (2)

Specjalistyczne ośrodki w Polsce leczące chorych na mukowiscydozę.

Centrum Leczenia Mukowiscydozy
SZPZOZ im. Dzieci Warszawy w Dziekanowie Leśnym
ul.M. Konopnickiej 65
05-092 Łomianki

Poradnia Mukowiscydozy
SZOZ nad Matką i Dzieckiem
ul. Polanki 119
80-308 Gdańsk

Klinika Pediatrii
Śląski Uniwersytet Medyczny Górnośląskiego Centrum Zdrowia Dziecka
ul. Medyków 16
40-752 Katowice 

Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy im. Świętego Ludwika
ul.Strzelecka 2
31-503 Kraków

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Mikołaja Kopernika
ul. Pabianicka 62
93-513 Łódź

I Katedra Pediatrii
Klinika Gastroenterologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych
ul. Szpitalna 27/33
60-572 Poznań

Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chorób Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego
Samodzielny Szpital Kliniczny nr 1 im. Prof. Tadeusza Sokołowskiego PAM
ul. Unii Lubelskiej 1
71-252 Szczecin

Poradnia Alergologiczno-Pulmonologiczna
ul. Krasińskiego 29
50-450 Wrocław

Klinika Pneumonologii i Mukowiscydozy
Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc
Oddział Terenowy im. Jana i Ireny Rudników w Rabce-Zdroju
ul. prof. Jana Rudnika 3B
34-700 Rabka-Zdrój

W Polsce istnieje internetowa grupa wsparcia dla osób dotkniętych mukowiscydozą. Została powołana do życia przez Oddech Życia. Po krótkie rejestracji dostępna jest możliwość rozmowy z zespołem Oddechu Życia oraz zarejestrowanymi innymi chorymi oraz ich rodzinami.

Grupa wsparcia dla osób dotkniętych mukowiscydozą dostępna jest pod adresem https://www.facebook.com/groups/mukowiscydoza/


Udostępnień