Badania nad Sup-tRNA w mukowiscydozie: nowa szansa dla pacjentów z mutacjami nonsensownymi

Niemieckie Federalne Stowarzyszenie Mukowiscydozy (Bundesverband Mukoviszidose e.V.) ponownie wsparło finansowo obiecujące badania zespołu dr Suki Albers-Fomenko z Uniwersytetu w Hamburgu, przeznaczając na ten cel 185 540 euro. Celem badaczki jest opracowanie terapeutycznych tRNA dla jak największej liczby pacjentów z mukowiscydozą (CF), u których występują rzadkie mutacje nonsensowne w genie CFTR. Mutacje te powodują pojawienie się przedwczesnych sygnałów „stop” w trakcie syntezy białka, co uniemożliwia prawidłową produkcję CFTR. Chorzy z takimi mutacjami nie odnoszą korzyści z dostępnych obecnie terapii modulatorowych, dlatego podejścia genowe dają im realną szansę na leczenie.

Modyfikacja tRNA i „przeczytanie” błędnych sygnałów stop

Badania zespołu Albers-Fomenko koncentrują się na wykorzystaniu zmodyfikowanych cząsteczek tRNA (tzw. supresorowe tRNA, Sup-tRNA), które potrafią „przeczytać” błędne sygnały stop i wstawić w ich miejsce brakującą aminokwasową cegiełkę, umożliwiając kontynuację syntezy pełnowartościowego białka CFTR. Co istotne, w dotychczasowych doświadczeniach nie zaobserwowano niepożądanego efektu odczytywania prawidłowych sygnałów stop, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii typu „read-through”.

Odbudowa funkcji CFTR i testy w komórkach pacjentów

Kontynuacja projektu zakłada systematyczne opracowanie skutecznych Sup-tRNA dla różnych mutacji nonsensownych w genie CFTR. Skuteczność ich działania oceniana będzie m.in. w badaniach laboratoryjnych na komórkach nabłonka nosowego pacjentów z mukowiscydozą. Analizie podlegać będzie zarówno przywrócenie funkcji kanału CFTR, jak i wpływ na właściwości wydzielanego śluzu po terapii Sup-tRNA. Badania prowadzone są we współpracy z zespołem prof. Marcusa Malla z Charité – Universitätsmedizin Berlin.

Sup-tRNA obejmujące wiele mutacji – podejście „basket”

Ambitnym celem projektu jest przygotowanie podstawowych danych przedklinicznych, które pozwolą na rozpoczęcie badań klinicznych z użyciem Sup-tRNA jako terapii molekularnej dla pacjentów z różnymi mutacjami nonsensownymi. Zespół stosuje strategię „basket approach”, czyli projektowanie takich Sup-tRNA, które będą skuteczne wobec wielu mutacji jednocześnie. Dzięki temu możliwe będzie zmniejszenie liczby wymaganych dopuszczeń klinicznych i przeprowadzenie badań na większych grupach pacjentów, co istotnie zwiększa szanse na praktyczną realizację terapii.

Źródło: Bundesverband Mukoviszidose e.V.