38. Polsko-Słowackie Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej w Rabce-Zdroju – wykłady, warsztaty i praktyka kliniczna

W dniach 24–25 września 2026 roku Rabka-Zdrój ponownie stanie się miejscem polsko-słowackiej wymiany doświadczeń w zakresie pediatrycznych chorób układu oddechowego. Program 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej im. V. Vojteka i J. Rudnika obejmuje diagnostykę czynnościową, pneumonologię, alergologię, fizjoterapię oddechową, torakochirurgię, anestezjologię i intensywną terapię oraz gruźlicę u dzieci. Integralną częścią konferencji będą praktyczne warsztaty przeznaczone dla lekarzy, fizjoterapeutów, pielęgniarek i innych członków zespołów sprawujących opiekę nad dziećmi z chorobami układu oddechowego.

Polsko-słowackie spotkanie specjalistów w Rabce-Zdroju

38. Polsko-Słowackie Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej im. V. Vojteka i J. Rudnika odbędą się 24 i 25 września 2026 roku w formule hybrydowej. Uczestnicy będą mogli wziąć udział w konferencji stacjonarnie w Rabce-Zdroju albo śledzić transmisję części wykładowej online. Warsztaty są natomiast przeznaczone wyłącznie dla uczestników, którzy zarejestrują się i opłacą udział stacjonarny.

Miejscem obrad będzie Pawilon X „Modrzew” Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc Oddziału Terenowego im. Jana i Ireny Rudników przy ul. prof. Jana Rudnika 3B w Rabce-Zdroju. Przewodniczącym Komitetu Naukowego konferencji jest prof. dr hab. n. med. Henryk Mazurek, zastępca dyrektora Oddziału Terenowego ds. naukowych oraz kierownik Kliniki Pneumonologii i Mukowiscydozy.

Ceremonię otwarcia zaplanowano na 24 września o godz. 13:00. W wydarzeniu wezmą udział przedstawiciele obu współpracujących ośrodków: mgr Maria Dunaj, dyrektor Oddziału Terenowego Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce-Zdroju, Ing. Miroslava Mištunová, PhD, MPH, dyrektor NÚDTaRCH, n.o. Dolný Smokovec, oraz prof. Henryk Mazurek.

Program dobrze odzwierciedla interdyscyplinarny charakter współczesnej opieki nad dzieckiem z chorobą układu oddechowego. Obok klasycznej pneumonologii i alergologii znalazły się w nim zagadnienia dotyczące diagnostyki laboratoryjnej i obrazowej, zaburzeń snu, chorób nerwowo-mięśniowych, zdrowia psychicznego, intensywnej terapii, pielęgniarstwa, edukacji szkolnej oraz rehabilitacji po zabiegach torakochirurgicznych.

Badania czynnościowe i interpretacja nietypowych wyników

Pierwszą sesję naukową otworzy wystąpienie poświęcone duszności oraz nietypowym i rzadziej spotykanym obrazom spirometrycznym. Autorami prezentacji są MUDr. Zuzana Hribíková, MUDr. Peter Ferenc, PhD, MUDr. Jaroslav Fábry, PhD oraz MUDr. Peter Kunč, PhD.

Interpretacja spirometrii u dziecka wymaga nie tylko porównania uzyskanych wartości z odpowiednimi wartościami należnymi, ale także oceny jakości technicznej badania, powtarzalności manewrów i zgodności wyniku z obrazem klinicznym. Nietypowy kształt pętli przepływ–objętość może wynikać m.in. z niewystarczającego wysiłku, kaszlu, przedwczesnego zakończenia wydechu, nieszczelności ustnika, ograniczenia przepływu w górnych drogach oddechowych albo zaburzeń mechaniki klatki piersiowej.

Kolejny wykład wygłosi prof. Henryk Mazurek. Tematem będzie dysanapsis, czyli nieproporcjonalny rozwój wielkości dróg oddechowych w stosunku do objętości miąższu płucnego. Zjawisko to może prowadzić do obniżonego stosunku FEV₁/FVC mimo stosunkowo prawidłowych pozostałych parametrów. Kliniczne znaczenie takiego obrazu nie zawsze jest jednoznaczne. U części pacjentów może on odzwierciedlać wariant budowy układu oddechowego, natomiast w określonych populacjach bywa analizowany jako potencjalny czynnik związany z ryzykiem obturacji lub nieprawidłowego przebiegu chorób oskrzeli.

Międzynarodowy zespół autorów z MUDr. Jakubem Šulovem, doc. MUDr. Jarmilą Vojtkovą, PhD, MUDr. Filipem Olekšákiem, PhD, MUDr. Paulíną Balázsovą, MUDr. Anną Ďurdíkovą, PhD, doc. MUDr. Peterem Ďurdíkiem, PhD oraz prof. Milošem Jeseňákiem przedstawi zastosowanie polisomnografii w diagnostyce chorób układu sercowo-naczyniowego u dzieci.

Polisomnografia jest kojarzona przede wszystkim z diagnostyką zaburzeń oddychania podczas snu, jednak rejestrowane w jej trakcie parametry mogą mieć znaczenie także w ocenie obciążenia układu krążenia. Nawracające epizody hipoksemii, wzrost wysiłku oddechowego, wybudzenia, zaburzenia rytmu serca oraz nadmierna aktywacja układu współczulnego mogą współistnieć z nadciśnieniem tętniczym, chorobami serca lub zaburzeniami regulacji autonomicznej.

Lek. Karolina Gwoździewicz omówi zaburzenia restrykcyjne u dzieci. Jest to temat szczególnie istotny, ponieważ obniżona natężona pojemność życiowa w spirometrii nie wystarcza do pewnego rozpoznania restrykcji. Potwierdzenie zaburzeń restrykcyjnych wymaga zazwyczaj pomiaru całkowitej pojemności płuc, najczęściej z wykorzystaniem bodypletyzmografii albo metody rozcieńczenia gazu. Dalsza diagnostyka zależy od tego, czy przyczyna ma charakter miąższowy, nerwowo-mięśniowy, kostno-szkieletowy czy pozapłucny.

Sesję zakończy dr n. tech. Jakub Radliński wykładem dotyczącym zastosowania sztucznej inteligencji w badaniach czynnościowych układu oddechowego. Algorytmy mogą wspierać automatyczną kontrolę jakości, rozpoznawanie typowych wzorców, analizę kształtu pętli przepływ–objętość oraz identyfikowanie wyników wymagających ponownej oceny. Nie powinny jednak zastępować oceny jakości manewru ani interpretacji dokonywanej przez specjalistę znającego obraz kliniczny pacjenta.

Pneumonologia i fizjoterapia oddechowa

Diagnostyka infekcji: możliwości POCT i ograniczenia PCR

Druga sesja będzie poświęcona zagadnieniom bezpośrednio związanym z codzienną praktyką pediatryczną i pneumonologiczną. Zespół MUDr. Terezy Hrkľovej, doc. MUDr. Petera Ďurdíka, PhD, MUDr. Branislava Šlenkera, PhD, MUDr. Adama Markocsy’ego, MUDr. Anny Ďurdíkovej, PhD, MUDr. Otílii Petrovičovej, PhD oraz prof. Miloša Jeseňáka przedstawi doświadczenia z wykorzystaniem badań POCT w diagnostyce zakażeń układu oddechowego u dzieci.

Badania wykonywane w miejscu opieki nad pacjentem mogą skracać czas oczekiwania na wynik i ułatwiać podejmowanie decyzji dotyczących izolacji, dalszej diagnostyki lub leczenia. Ich wartość zależy jednak od jakości zastosowanego testu, czułości i swoistości, rodzaju pobranej próbki, czasu od początku objawów oraz prawdopodobieństwa choroby przed wykonaniem badania.

Temat ten uzupełni prezentacja „Czego nie mówi nam badanie PCR – ograniczenia diagnostyki molekularnej w chorobach układu oddechowego”, przygotowana przez Mgr. Kristínę Handzušovą, Mgr. Katarínę Šoltisovą, Tatianę Kallovą, Renátę Zoričákovą, MUDr. Petera Kunča, PhD i MUDr. Jaroslava Fábry’ego, PhD.

Dodatni wynik PCR potwierdza obecność materiału genetycznego określonego drobnoustroju, lecz nie zawsze przesądza o jego etiologicznej roli w aktualnej chorobie. Materiał genetyczny może być wykrywany także po ustąpieniu ostrej infekcji, a obecność kilku patogenów w panelu wielokierunkowym nie oznacza, że każdy z nich w równym stopniu odpowiada za stan kliniczny pacjenta. Wynik ujemny również nie wyklucza zakażenia wywołanego drobnoustrojem nieuwzględnionym w panelu albo obecnym w próbce w stężeniu poniżej progu wykrywalności.

Ultrasonografia poza najczęstszymi wskazaniami

Dr n. med. Mariusz Woźniak zaprezentuje niecodzienne i rzadziej wykonywane badania ultrasonograficzne w pediatrii. USG płuc i opłucnej jest obecnie wykorzystywane m.in. w ocenie płynu w jamie opłucnej, obwodowo położonych konsolidacji, odmy opłucnowej i wybranych cech zespołu śródmiąższowego. Możliwości ultrasonografii w pediatrii są jednak szersze i mogą obejmować ocenę przepony, ruchomości struktur klatki piersiowej, tkanek miękkich, zmian dostępnych przez okna akustyczne oraz wspomaganie niektórych procedur.

Wartość badania zależy od doświadczenia osoby wykonującej, znajomości artefaktów i odpowiedniego odniesienia obrazu ultrasonograficznego do objawów oraz innych badań. USG nie zastępuje w każdej sytuacji radiografii czy tomografii komputerowej, ale może ograniczać ekspozycję na promieniowanie i umożliwiać wielokrotne monitorowanie pacjenta przy łóżku.

Zdrowie psychiczne osób z mukowiscydozą

Mgr Elżbieta Woźniak i mgr Elżbieta Żywioł podejmą temat lęku i depresji u osób z mukowiscydozą. Obciążenie przewlekłą chorobą, codziennym leczeniem, hospitalizacjami, niepewnością dotyczącą przebiegu choroby oraz wymaganiami związanymi z edukacją, pracą i relacjami społecznymi może wpływać na dobrostan psychiczny zarówno pacjenta, jak i jego rodziny.

Objawy depresyjne i lękowe mogą utrudniać systematyczne prowadzenie fizjoterapii, przyjmowanie leków, utrzymanie aktywności fizycznej i kontakt z zespołem terapeutycznym. Z tego względu ocena zdrowia psychicznego powinna być traktowana jako element kompleksowej opieki, a nie jako zagadnienie niezależne od leczenia pulmonologicznego.

Nadużywanie preparatu Berodual

Lek. Joanna Smorońska-Rypel omówi problem nadużywania preparatu Berodual. Połączenie fenoterolu i bromku ipratropium może być stosowane w określonych sytuacjach klinicznych, jednak częste przyjmowanie leku bez kontroli przyczyn nawracających objawów może maskować niewłaściwie leczoną chorobę podstawową, błędy techniki inhalacyjnej albo niewłaściwe rozpoznanie.

Nadmierna ekspozycja na leki rozszerzające oskrzela może wiązać się m.in. z tachykardią, drżeniem mięśniowym, kołataniem serca, niepokojem i zaburzeniami elektrolitowymi. Powtarzająca się potrzeba intensywnego leczenia objawowego powinna skłaniać do ponownej oceny rozpoznania, kontroli choroby, stosowania leczenia przeciwzapalnego i techniki przyjmowania leków wziewnych.

EVALI – uszkodzenie płuc związane z e-papierosami

Lek. Patrycja Różana-Kowalska przedstawi zagrożenia wynikające z ostrego uszkodzenia płuc związanego z używaniem e-papierosów i produktów do wapowania, określanego jako EVALI. Obraz kliniczny może obejmować duszność, kaszel, ból w klatce piersiowej, gorączkę, osłabienie oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego. Zmiany w badaniach obrazowych mogą być rozległe, ale nie są swoiste.

Rozpoznanie wymaga dokładnego wywiadu dotyczącego używania e-papierosów i inhalowanych substancji oraz wykluczenia innych przyczyn, przede wszystkim infekcji. Szczególne znaczenie ma rozmowa z nastolatkiem prowadzona w sposób umożliwiający uzyskanie wiarygodnych informacji o stosowanych produktach.

Fizjoterapia dzieci z SMA

Sesję fizjoterapeutyczną otworzy dr n. o zdr. Anna Pyszora, adiunkt Katedry Opieki Paliatywnej Collegium Medicum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, której zainteresowania naukowe obejmują fizjoterapię oddechową oraz fizjoterapię pacjentów wentylowanych mechanicznie w warunkach domowych.

Wykład będzie dotyczył fizjoterapii oddechowej dzieci z rdzeniowym zanikiem mięśni. W SMA postępujące osłabienie mięśni oddechowych może prowadzić do spłycenia oddechu, obniżenia skuteczności kaszlu, retencji wydzieliny, niedodmy i hipowentylacji, szczególnie podczas snu lub infekcji. Postępowanie wymaga indywidualnego doboru metod wspomagania kaszlu, technik oczyszczania dróg oddechowych, monitorowania wydolności oddechowej i – w odpowiednich wskazaniach – wentylacji nieinwazyjnej.

Fizjoterapia powinna być skoordynowana z leczeniem neurologicznym, pulmonologicznym, ortopedycznym i żywieniowym. Ważne jest również przeszkolenie rodziny w rozpoznawaniu pogorszenia wydolności oddechowej oraz bezpiecznym stosowaniu zaleconego sprzętu.

Dodatnie ciśnienie w fizjoterapii oddechowej

Mgr Katarzyna Warzeszak przedstawi zastosowanie dodatniego ciśnienia w praktyce fizjoterapii oddechowej. Prelegentka ukończyła prestiżowy Airway Clearance Techniques Instructor Accreditation Course, co podkreśla praktyczny charakter jej doświadczenia w zakresie technik oczyszczania dróg oddechowych.

Dodatnie ciśnienie może być wykorzystywane w różnych celach: zapobieganiu zapadaniu się dróg oddechowych podczas wydechu, poprawie wentylacji obszarów słabiej upowietrznionych, mobilizacji wydzieliny albo wspomaganiu oddychania. Do tej grupy należą jednak metody różniące się mechanizmem działania i wskazaniami, dlatego nie powinny być traktowane jako jedna uniwersalna interwencja.

Dobór urządzenia, poziomu ciśnienia i czasu stosowania powinien uwzględniać rozpoznanie, mechanikę oddychania, tolerancję pacjenta, ryzyko rozdęcia płuc, obecność odmy, krwioplucia, niestabilności krążeniowej lub innych przeciwwskazań.

Interpretacja badań czynnościowych dla fizjoterapeuty

Dr n. kult. fiz. Jarosław Prusak omówi interpretację badań czynnościowych na potrzeby fizjoterapii. Prelegent jest członkiem zespołu Pracowni Badań Czynnościowych Układu Oddechowego w Rabce-Zdroju, wykonującej m.in. spirometrię, bodypletyzmografię, pomiary oporu dróg oddechowych, ocenę dyfuzji, badania wysiłkowe i pomiary techniką oscylacji wymuszonych.

Dla fizjoterapeuty wynik badania czynnościowego jest jednym z elementów oceny pacjenta. Może pomóc w rozpoznaniu dominującego mechanizmu ograniczenia wysiłku, określeniu ryzyka związanego z interwencją oraz monitorowaniu zmian w czasie. Nie powinien jednak zastępować oceny duszności, tolerancji wysiłku, ruchomości klatki piersiowej, siły mięśni oddechowych, jakości kaszlu i zdolności do oczyszczania dróg oddechowych.

Rehabilitacja po korekcji klatki piersiowej lejkowatej

Ing. Veronika Šantová, Dip. Fyz., Mgr. Dominika Staššíková, MUDr. Jana Tóthová i MUDr. Peter Ferenc, PhD przedstawią studium przypadku fizjoterapii po leczeniu operacyjnym klatki piersiowej lejkowatej.

Po zabiegu korekcyjnym postępowanie fizjoterapeutyczne może obejmować profilaktykę powikłań oddechowych, stopniową pionizację, naukę efektywnego oddychania i kaszlu, ćwiczenia ruchomości obręczy barkowej oraz bezpieczny powrót do aktywności. Zakres ćwiczeń musi być zgodny z metodą operacyjną, zaleceniami chirurga, stabilnością implantów i etapem gojenia.

Praktyczne warsztaty dla lekarzy, pielęgniarek i fizjoterapeutów

Warsztaty zaplanowano w dwóch godzinnych blokach: 24 września od godz. 11:00 do 12:00 oraz 25 września od godz. 8:00 do 9:00.

Warunkiem udziału jest wybranie odpowiedniej opcji rejestracji i opłacenie udziału stacjonarnego. Organizator zastrzega również, że dany warsztat może się nie odbyć, jeżeli nie zgłosi się wystarczająca liczba uczestników.

ABC interpretacji badań radiologicznych

Warsztat będzie okazją do uporządkowania sposobu analizy badań obrazowych klatki piersiowej. Systematyczna interpretacja powinna obejmować ocenę jakości technicznej badania, symetrii klatki piersiowej, położenia tchawicy i śródpiersia, wielkości sylwetki serca, przejrzystości pól płucnych, wnęk, opłucnej, przepony oraz struktur kostnych.

W pediatrii szczególnego znaczenia nabierają różnice zależne od wieku, obecność grasicy, jakość zdjęcia wykonanego wdechowo oraz możliwość występowania artefaktów związanych z ruchem. Celem szkolenia powinno być nie tylko rozpoznawanie zmian, lecz także odróżnianie prawidłowych wariantów od patologii i identyfikowanie sytuacji wymagających dalszej diagnostyki.

USG w pulmonologii dziecięcej

Ultrasonografia płuc i opłucnej jest narzędziem możliwym do zastosowania przy łóżku chorego, bez promieniowania jonizującego. Warsztat może pozwolić uczestnikom przećwiczyć identyfikowanie linii opłucnej, ślizgania opłucnowego, artefaktów A i B, konsolidacji przylegających do opłucnej oraz płynu w jamie opłucnej.

Istotnym elementem szkolenia powinna być także świadomość ograniczeń metody. Zmiany położone głęboko w miąższu, nieprzylegające do opłucnej, mogą być niewidoczne w badaniu ultrasonograficznym. Obraz musi być interpretowany w kontekście objawów i innych badań.

Interpretacja spirometrii, bodypletyzmografii i IOS

Warsztat z badań czynnościowych obejmie trzy uzupełniające się grupy pomiarów. Spirometria pozwala oceniać objętości dynamiczne i przepływy, bodypletyzmografia umożliwia pomiar objętości płuc niedostępnych w zwykłej spirometrii oraz oporu dróg oddechowych, natomiast oscylometria impulsowa może być przydatna u dzieci, które nie są w stanie wykonać prawidłowego natężonego manewru wydechowego.

Kluczowe zagadnienia praktyczne obejmują ocenę akceptowalności i powtarzalności manewrów, posługiwanie się wartościami z-score, rozpoznawanie obturacji, pułapki powietrznej i potwierdzonej restrykcji, a także interpretację odpowiedzi na lek rozszerzający oskrzela.

Badania molekularne w alergologii

Diagnostyka komponentowa umożliwia ocenę uczulenia na wybrane cząsteczki alergenowe zamiast ograniczania się do ekstraktów zawierających mieszaninę białek. Może to pomagać w różnicowaniu uczulenia pierwotnego i reaktywności krzyżowej, ocenie prawdopodobnego znaczenia klinicznego wyniku oraz planowaniu swoistej immunoterapii alergenowej.

Warsztat powinien również podkreślić, że szeroki panel molekularny nie zastępuje wywiadu klinicznego. Wykrycie swoistych IgE oznacza sensytyzację, która nie zawsze jest równoznaczna z objawową alergią.

Techniki podawania leków wziewnych – warsztat pielęgniarski

Skuteczność inhaloterapii zależy nie tylko od rodzaju substancji czynnej, ale również od prawidłowego doboru inhalatora i techniki jego stosowania. U dzieci znaczenie mają wiek, zdolność do wykonania określonego manewru, siła przepływu wdechowego, współpraca oraz możliwość użycia komory inhalacyjnej z ustnikiem lub maską.

Warsztat może objąć inhalatory ciśnieniowe, inhalatory proszkowe, komory inhalacyjne i nebulizację. Szczególnie ważna jest nauka oceny techniki metodą demonstracji zwrotnej, w której pacjent lub opiekun samodzielnie pokazuje wszystkie etapy przyjmowania leku.

Techniki oczyszczania dróg oddechowych, irygacje nosa i kierowanie do fizjoterapeuty

Warsztat fizjoterapeutyczny ma połączyć trzy często spotykane w praktyce problemy: mobilizację wydzieliny z dolnych dróg oddechowych, prawidłowe wykonywanie irygacji nosa oraz identyfikowanie pacjentów wymagających specjalistycznej konsultacji fizjoterapeutycznej.

Technika oczyszczania dróg oddechowych powinna być dobierana do wieku, rozpoznania, ilości i lokalizacji wydzieliny, skuteczności kaszlu, wentylacji poszczególnych obszarów płuc oraz zdolności pacjenta i rodziny do regularnego wykonywania zaleceń. W praktyce mogą być wykorzystywane m.in. aktywny cykl technik oddechowych, drenaż autogeniczny, techniki PEP, oscylacyjny PEP, wspomaganie kaszlu i inne metody zalecane indywidualnie.

Irygacja nosa wymaga odpowiedniej techniki, właściwego przygotowania roztworu i zachowania higieny akcesoriów. Niewłaściwe ciśnienie, zanieczyszczenie urządzenia albo użycie nieodpowiedniej wody mogą zmniejszać bezpieczeństwo zabiegu.

Torakochirurgia, alergologia i gruźlica dziecięca

Leczenie zaawansowanych guzów śródpiersia

Drugi dzień konferencji rozpocznie dr n. med. Maciej Maciaszczyk, kierownik Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej Oddziału Terenowego Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Rabce-Zdroju. Tematem będą własne doświadczenia dotyczące chirurgicznego leczenia zaawansowanych guzów śródpiersia u dzieci.

Guzy śródpiersia stanowią zróżnicowaną grupę zmian, których objawy zależą od lokalizacji, wielkości i ucisku na drogi oddechowe, serce, duże naczynia lub przełyk. Przed zabiegiem konieczna jest szczegółowa ocena obrazowa i planowanie wielospecjalistyczne. Szczególnym wyzwaniem mogą być zmiany obejmujące lub przemieszczające duże naczynia, uciskające tchawicę albo naciekające sąsiednie struktury.

Wentylacja nieinwazyjna w intensywnej terapii pediatrycznej

MUDr. Matúš Igaz, PhD, MUDr. Vladimír Zoľák, PhD, doc. MUDr. Peter Ďurdík, PhD oraz prof. Miloš Jeseňák przedstawią aktualne perspektywy dotyczące wentylacji nieinwazyjnej w pediatrycznym oddziale intensywnej terapii.

Wentylacja nieinwazyjna może ograniczać pracę oddechową, poprawiać wymianę gazową i pozwalać uniknąć intubacji u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów. Warunkiem bezpiecznego stosowania jest jednak ścisłe monitorowanie dziecka, prawidłowy dobór interfejsu oraz wczesne rozpoznanie nieskuteczności metody. Opóźnienie intubacji w sytuacji postępującej niewydolności oddechowej może pogarszać rokowanie.

Nietypowa przyczyna jednostronnego wysięku opłucnowego

MUDr. Vladimír Zoľák, PhD, MUDr. Matúš Igaz, PhD, MUDr. Michaela Murgašová, PhD, doc. MUDr. Peter Ďurdík, PhD oraz prof. Miloš Jeseňák przedstawią przypadek nietypowej przyczyny jednostronnego wysięku opłucnowego.

Jednostronny płyn w jamie opłucnej u dziecka najczęściej kieruje diagnostykę w stronę zakażenia, ale różnicowanie może obejmować także uraz, krwawienie, chłonkotok, choroby nowotworowe, choroby układowe i rzadsze zaburzenia naczyniowe. Studium przypadku może pokazać, jak ważne jest ponowne rozszerzenie diagnostyki, jeżeli przebieg nie odpowiada typowemu zapaleniu płuc z wysiękiem.

Rodzic jako członek zespołu opieki

Mgr Joanna Florek i mgr Paweł Baziński omówią rolę rodzica w procesie zdrowienia dziecka hospitalizowanego w oddziale anestezjologii i intensywnej terapii. Model opieki skoncentrowanej na rodzinie zakłada partnerską komunikację, przekazywanie zrozumiałych informacji oraz – w granicach bezpieczeństwa – włączanie opiekuna w wybrane elementy pielęgnacji i uspokajania dziecka.

Obecność rodzica może poprawiać poczucie bezpieczeństwa małego pacjenta, ale sam opiekun również potrzebuje wsparcia. Pobyt dziecka na intensywnej terapii wiąże się z dużym obciążeniem emocjonalnym, niepewnością i ryzykiem objawów stresu pourazowego.

Temat ten uzupełni wystąpienie dr hab. n. med. Lucyny Tomaszek, mgr Anny Giądły i mgr Niny Cież-Piekarczyk dotyczące czynników ryzyka lęku okołooperacyjnego u rodziców dzieci poddawanych zabiegom torakochirurgicznym.

Dr hab. Lucyna Tomaszek jest pielęgniarką naczelną Oddziału Terenowego Instytutu oraz specjalistką pielęgniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki. Jej działalność naukowa obejmuje m.in. ból pooperacyjny i opiekę nad dziećmi po operacjach torakochirurgicznych. Wczesne rozpoznanie silnego lęku u rodzica może umożliwić lepsze przygotowanie rodziny do zabiegu i okresu pooperacyjnego.

Immunoterapia podjęzykowa i wiek pacjenta

Sesję alergologiczną rozpocznie prezentacja MUDr. Petera Kunča, PhD, MUDr. Petera Ferenca, PhD, MUDr. Lýdii Dankovej i MUDr. Jaroslava Fábry’ego, PhD dotycząca wpływu wieku pacjenta na postrzeganie działań niepożądanych immunoterapii podjęzykowej – SLIT.

Najczęściej opisywane działania niepożądane SLIT mają charakter miejscowy i obejmują świąd, pieczenie lub obrzęk w jamie ustnej i gardle. To samo nasilenie objawów może być jednak inaczej odbierane przez małe dziecko, nastolatka i osobę dorosłą. Sposób komunikowania możliwych reakcji, przygotowanie pacjenta i opiekuna oraz wyjaśnienie, kiedy objawy są spodziewane, a kiedy wymagają konsultacji, mogą wpływać na przestrzeganie terapii.

Astma ciężka – czy rozpoznanie jest pewne?

Lek. Anna Peters i mgr Laura Rudawska-Guzik przedstawią wykład „Astma ciężka. Czy na pewno?”. Przed uznaniem, że pacjent choruje na astmę ciężką, należy potwierdzić rozpoznanie, ocenić technikę inhalacyjną i przestrzeganie zaleceń, ekspozycję na czynniki drażniące oraz obecność chorób współistniejących.

Objawy przypominające niekontrolowaną astmę mogą występować m.in. w dysfunkcji krtani, zaburzeniach oddychania, rozstrzeniach oskrzeli, aspiracji, chorobach serca, otyłości, przewlekłym zapaleniu błony śluzowej nosa i zatok czy zaburzeniach lękowych. Dopiero po wykluczeniu możliwych przyczyn pozornej nieskuteczności leczenia można odpowiedzialnie kwalifikować pacjenta do intensyfikacji terapii, w tym leczenia biologicznego.

Bezpieczeństwo prób prowokacyjnych z pokarmem

Lek. Barbara Szpiech i lek. Anna Czyżewska-Dudek omówią bezpieczeństwo doustnych prób prowokacyjnych w alergii pokarmowej. Próba prowokacyjna pozostaje kluczowym narzędziem umożliwiającym potwierdzenie lub wykluczenie klinicznie istotnej alergii, ale musi być wykonywana zgodnie z protokołem, po ocenie ryzyka i w warunkach pozwalających na natychmiastowe leczenie reakcji alergicznej.

Bezpieczeństwo zależy m.in. od właściwej kwalifikacji, kontroli astmy, odstawienia leków mogących maskować objawy, doboru dawek, czasu obserwacji oraz dostępności adrenaliny i sprzętu resuscytacyjnego.

Wiedza nauczycieli o anafilaksji

Lek. Jadwiga Biela-Mazur przedstawi wyniki badania ankietowego dotyczącego wiedzy nauczycieli z gminy Rabka-Zdrój na temat anafilaksji i stosowania adrenaliny. Prelegentka jest ordynatorem Oddziału Alergologii w rabka-zdrojańskim Instytucie.

Szkoła jest jednym z miejsc, w których może dojść do pierwszej lub kolejnej reakcji anafilaktycznej. Personel powinien umieć rozpoznać gwałtownie narastające objawy, wezwać pomoc, zastosować adrenalinę zgodnie z indywidualnym planem postępowania oraz prawidłowo ułożyć i obserwować dziecko. Badanie lokalne może ujawnić konkretne braki edukacyjne i wskazać potrzeby szkoleniowe nauczycieli.

Gruźlica dawniej i dziś

Ostatnią część konferencji rozpocznie wykład MUDr. Petera Ferenca, MUDr. Tomáša Strachana, PhD, MUDr. Andrei Dzurackiej, MUDr. Petera Kunča, PhD i MUDr. Jaroslava Fábry’ego, PhD poświęcony historycznym i współczesnym aspektom gruźlicy.

Pomimo rozwoju diagnostyki molekularnej i skutecznych schematów leczenia gruźlica nadal pozostaje problemem zdrowia publicznego. Do najważniejszych wyzwań należą opóźnienia diagnostyczne, transmisja w środowisku domowym, zakażenia u osób z grup podwyższonego ryzyka oraz oporność prątków na leki.

Zaawansowana XDR-TB u 14-letniej pacjentki

MUDr. Tomáš Strachan, PhD, MUDr. Peter Ferenc, PhD, MUDr. Andrea Dzuracká, MUDr. Peter Kunč, PhD i MUDr. Jaroslav Fábry, PhD przedstawią przypadek zaawansowanej obustronnej włóknisto-jamistej gruźlicy XDR u wyniszczonej 14-letniej dziewczynki.

Gruźlica o szerokiej oporności na leki wymaga szybkiej diagnostyki mikrobiologicznej, dokładnego określenia lekowrażliwości oraz leczenia prowadzonego przez doświadczony zespół. U dziecka dodatkowe trudności mogą dotyczyć doboru dawek, toksyczności leków, żywienia, współpracy w wielomiesięcznej terapii i ochrony osób z bliskiego kontaktu.

Epidemiologia gruźlicy w Polsce

Dr n. med. Kamila Woźniak przedstawi epidemiologię gruźlicy w Polsce. Analiza aktualnych danych jest niezbędna do oceny liczby zachorowań, rozkładu wiekowego, udziału przypadków potwierdzonych bakteriologicznie, częstości oporności oraz zmian obserwowanych w populacji dzieci i młodzieży.

Interpretując liczbę zarejestrowanych przypadków, trzeba uwzględniać także jakość wykrywania, zgłaszalność oraz dostępność diagnostyki. Spadek liczby rozpoznań nie zawsze musi oznaczać proporcjonalne ograniczenie transmisji, szczególnie jeżeli część pacjentów pozostaje nierozpoznana.

Hepatotoksyczność leków przeciwgruźliczych

Konferencję zamknie prezentacja lek. Sylwii Dobrzyńskiej dotycząca hepatotoksyczności leków przeciwgruźliczych na przykładzie 16-letniej pacjentki.

Leczenie gruźlicy wymaga jednoczesnego stosowania kilku leków, spośród których część może powodować uszkodzenie wątroby. Wzrost aktywności aminotransferaz powinien być interpretowany w odniesieniu do objawów, wartości wyjściowych, innych przyjmowanych leków, chorób współistniejących i możliwych alternatywnych przyczyn uszkodzenia wątroby.

Decyzja o czasowym przerwaniu, modyfikacji i ponownym wprowadzaniu leczenia musi uwzględniać zarówno bezpieczeństwo pacjenta, jak i ryzyko nieskuteczności terapii oraz rozwoju dalszej oporności.

Konferencja dla całego zespołu opieki nad dzieckiem

Program 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej został przygotowany z myślą o przedstawicielach wielu zawodów medycznych. Lekarze pediatrzy, pulmonolodzy i alergolodzy znajdą w nim zagadnienia dotyczące diagnostyki czynnościowej, infekcji, astmy, gruźlicy i chorób wymagających interwencji torakochirurgicznej.

Dla fizjoterapeutów szczególnie istotne będą sesja poświęcona fizjoterapii oddechowej oraz warsztaty dotyczące technik oczyszczania dróg oddechowych i interpretacji badań czynnościowych. Pielęgniarki będą mogły poszerzyć wiedzę z zakresu technik inhalacyjnych, opieki intensywnej, przygotowania pacjenta do zabiegu oraz współpracy z rodziną.

Wydarzenie może być wartościowe również dla psychologów, diagnostów laboratoryjnych, radiologów, lekarzy rodzinnych i osób zaangażowanych w organizację opieki nad dzieckiem przewlekle chorym. Obecność prelegentów z Polski i Słowacji pozwoli porównać doświadczenia ośrodków, modele diagnostyczne oraz sposoby organizowania terapii i rehabilitacji.

Udział, utworz-konto i patronat medialny

Szczegółowy program, informacje organizacyjne, aktualne warianty uczestnictwa oraz komunikaty organizatora są publikowane na oficjalnej stronie 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej im. V. Vojteka i J. Rudnika.

Osoby, które nie mają jeszcze konta w systemie SympoMed, powinny najpierw utworzyć je w serwisie rejestracyjnym. Po zalogowaniu należy odszukać 38. Polsko-Słowackie Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej oraz wybrać odpowiedni wariant uczestnictwa: stacjonarny albo online.

Przy wyborze udziału warto zwrócić uwagę na zakres świadczeń przypisanych do poszczególnych wariantów. Uczestnictwo online obejmuje transmisję części wykładowej, natomiast warsztaty praktyczne są przeznaczone dla osób uczestniczących w konferencji stacjonarnie.