Potrójna terapia modulatorami CFTR poprawia metabolizm glukozy u pacjentów z mukowiscydozą

Mukowiscydoza (CF) od lat kojarzona jest przede wszystkim z ciężkimi problemami oddechowymi i przewlekłymi infekcjami płuc. Jednak równie istotnym, a często niedocenianym powikłaniem tej choroby, są zaburzenia metabolizmu glukozy – od upośledzonej tolerancji glukozy (IGT) aż po cukrzycę związaną z mukowiscydozą (CFRD). Najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine wskazują, że stosowanie terapii potrójnej elexakaftor/tezakaftor/iwakaftor (ELX/TEZ/IVA) może nie tylko poprawiać funkcję płuc, ale również korzystnie wpływać na gospodarkę węglowodanową.

Twórcy badania i ośrodki badawcze

W badaniach wzięły udział międzynarodowe zespoły ekspertów, w tym m.in. Isabelle Durieu, Barry Clements, Benedetta Fabrizzi, Marcus A. Mall, Edward McKone, Bonnie Ramsey, Elizabeth Tullis oraz Jennifer L. Taylor-Cousar. Projekt prowadzono w wielu wyspecjalizowanych ośrodkach klinicznych zajmujących się terapią mukowiscydozy w Europie i Ameryce Północnej, co nadaje badaniu wymiar globalny i podkreśla jego znaczenie.

Cel badania

Celem fazy 3b otwartego badania klinicznego było sprawdzenie, czy potrójna terapia modulująca CFTR (ELX/TEZ/IVA) może poprawić tolerancję glukozy u pacjentów z mukowiscydozą i współistniejącą IGT lub CFRD. Do badania włączono osoby w wieku ≥12 lat, heterozygotyczne pod względem mutacji F508del oraz mutacji minimalnej funkcji genu CFTR.

Metodyka i przebieg

Łącznie 69 pacjentów otrzymywało ELX/TEZ/IVA przez 48 tygodni. Głównym punktem końcowym była zmiana poziomu glukozy we krwi w 2-godzinnym doustnym teście tolerancji glukozy (OGTT) w porównaniu z wartością wyjściową. Oceniano również zmiany w klasyfikacji zaburzeń glikemii (CFRD, IGT, prawidłowa tolerancja glukozy) oraz bezpieczeństwo terapii.

Wyniki

• Średni spadek stężenia glukozy po OGTT wyniósł -35 mg/dL (-1,9 mmol/L), co stanowiło istotną poprawę metaboliczną.
• U 37,7% pacjentów odnotowano poprawę w klasyfikacji zaburzeń glikemii po 48 tygodniach.
• Odsetek osób z prawidłową tolerancją glukozy wzrósł z 13% na początku badania do 35,5% po roku terapii.
• Profil bezpieczeństwa terapii był zgodny z wcześniejszymi obserwacjami i nie stwierdzono nowych niepokojących działań niepożądanych.

Znaczenie wyników

Badanie po raz pierwszy dostarcza dowodów, że terapia modulująca CFTR może mieć korzystny wpływ nie tylko na układ oddechowy, ale także na metabolizm glukozy. To niezwykle istotne, ponieważ CFRD jest jednym z głównych czynników pogarszających rokowanie i jakość życia pacjentów z mukowiscydozą.

Eksperci podkreślają, że konieczne są dalsze, długoterminowe badania, aby potwierdzić trwałość efektów oraz lepiej zrozumieć mechanizmy poprawy gospodarki węglowodanowej. Jednak już teraz wyniki otwierają nowe perspektywy w kompleksowym leczeniu chorych na CF.

Źródło: American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, „Impact of Elexacaftor/Tezacaftor/Ivacaftor on Glucose Tolerance and Abnormal Glucose Metabolism: A Phase 3b, Open-Label Clinical Trial”
DOI: https://doi.org/10.1164/rccm.202411-2312OC