Sto lat leczenia astmy: od papierosów przeciwastmatycznych do terapii biologicznych
Peter J. Barnes w przeglądzie opublikowanym w „Postgraduate Medical Journal” pokazuje, jak leczenie objawowe oparte na alkaloidach roślinnych i adrenalinie przekształciło się w farmakoterapię przeciwzapalną, leczenie skojarzone wGKS/LABA oraz terapię celowaną w zapalenie typu 2.
Sto lat historii terapii astmy obrazuje jedną z najważniejszych zmian koncepcyjnych w pulmonologii: przejście od doraźnego rozszerzania oskrzeli do długofalowego kontrolowania zapalenia dróg oddechowych. Jeszcze w 1925 roku leczenie opierało się na efedrynie, teofilinie, wziewnych alkaloidach roślinnych i podskórnych wstrzyknięciach adrenaliny. Obecnie podstawą terapii są wziewne glikokortykosteroidy, najczęściej stosowane w połączeniu z agonistami receptorów β2-adrenergicznych, a u wybranych chorych z astmą ciężką wykorzystuje się przeciwciała monoklonalne skierowane przeciw określonym elementom odpowiedzi zapalnej. Ewolucję tę analizuje prof. Peter J. Barnes z National Heart & Lung Institute, Imperial College London, w przeglądzie „Asthma therapy over 100 years”, opublikowanym 17 listopada 2026 roku na łamach Postgraduate Medical Journal.
Autor rekonstruuje kolejne etapy rozwoju farmakoterapii astmy, mechanizmy stojące za zmianą strategii terapeutycznej oraz problemy, których współczesne leczenie wciąż nie rozwiązuje: niewystarczającą adherencję, błędy techniki inhalacyjnej i ograniczone możliwości leczenia zapalenia innego niż typu 2.
Jak rozumiano astmę i leczono ją w 1925 roku
Od koncepcji odruchu nerwowego do rozpoznania znaczenia zapalenia
Na początku XX wieku interpretacja patogenezy astmy wyraźnie różniła się od dzisiejszej. Sir William Osler, jeden z najbardziej wpływowych klinicystów swojej epoki, ujmował chorobę przede wszystkim jako zaburzenie o charakterze odruchowym, wyzwalane między innymi stresem emocjonalnym, alergenami i infekcjami przeziębieniowymi. Nie uznawał astmy za chorobę potencjalnie śmiertelną, co sprzyjało jej wieloletniemu postrzeganiu jako schorzenia łagodnego, w znacznym stopniu psychosomatycznego.
Barnes przypomina jednak, że już w XIX wieku dostrzegano współistnienie skurczu mięśniówki oskrzeli i obrzęku błony śluzowej. Opisywał je m.in. dr Hyde Salter z Charing Cross Hospital. Pełne znaczenie utrzymującego się zapalenia dróg oddechowych dla przebiegu choroby i doboru leczenia miało zostać docenione dopiero wraz z rozwojem glikokortykosteroidoterapii.
Wspólny mianownik ówczesnych leków: pochodzenie naturalne
W 1925 roku dostępne środki miały przede wszystkim łagodzić skurcz oskrzeli, a nie modyfikować proces zapalny będący podłożem choroby. Efedrynę otrzymywano z Ephedra sinica, rośliny wykorzystywanej w tradycyjnej medycynie chińskiej pod nazwą ma huang. Teofilina, należąca do metyloksantyn, była znana jako substancja wywodząca się z liści herbaty i ziaren kakaowca. Atropina, obecna w pokrzyku wilczej jagodzie (Atropa belladonna), oraz alkaloidy bielunia (Datura) działały antycholinergicznie.
Charakterystycznym, dziś trudnym do wyobrażenia sposobem podawania substancji antycholinergicznych były tzw. „papierosy przeciwastmatyczne”, zawierające susz roślinny, niekiedy łączony z tytoniem. Ich stosowanie stanowiło historyczną próbę miejscowego dostarczenia związku rozszerzającego oskrzela, lecz nie odpowiada współczesnym standardom bezpieczeństwa inhalacji. W cięższych napadach podawano zastrzyki z adrenaliny pozyskiwanej początkowo z preparatów nadnerczy.
Historyczne pochodzenie tych substancji nie oznacza, że były bezpieczne. Przeciwnie, rozwój kolejnych generacji leków wynikał także z dążenia do większej selektywności receptorowej, przewidywalności działania i ograniczenia toksyczności ogólnoustrojowej.
Od adrenaliny do SABA i LABA
Adrenalina, izoprenalina i odkrycie selektywności receptorów β2
Jednym z filarów współczesnego leczenia objawowego pozostają agoniści receptorów β2-adrenergicznych. Ich historia rozpoczyna się od adrenaliny wyizolowanej przez Jōkichiego Takaminego w 1901 roku. Początkowo podawano ją przede wszystkim podskórnie, następnie także w nebulizacji. W latach 40. XX wieku zsyntetyzowano izoprenalinę, a w połowie lat 50. zarówno ona, jak i adrenalina były dostępne w ciśnieniowych inhalatorach dozujących (pMDI, pressurised metered-dose inhaler).
Znaczącą barierą pozostawały działania sercowo-naczyniowe, w tym tachykardia i kołatanie serca. W 1967 roku prace nad zróżnicowaniem receptorów β1 i β2 pozwoliły oddzielić mechanizmy stymulacji serca od tych odpowiadających za rozkurcz oskrzeli. Na początku lat 70. do praktyki trafiły bardziej selektywne agoniści β2, przede wszystkim salbutamol i terbutalina.
Salbutamol i terbutalina należą do krótko działających agonistów receptorów β2-adrenergicznych (SABA, short-acting β2-agonists), zapewniających rozkurcz oskrzeli przez około 3–4 godziny. Kolejnym etapem było opracowanie długo działających agonistów receptorów β2-adrenergicznych (LABA, long-acting β2-agonists). Salmeterol, opracowany pod koniec lat 80. i na początku lat 90., działa około 12 godzin, ale jego początek działania jest wolniejszy. Formoterol ma podobny czas działania, lecz wywołuje rozkurcz oskrzeli szybko, co umożliwiło wykorzystanie go w schematach leczenia doraźnego w połączeniu z glikokortykosteroidem.
W kolejnych dekadach opracowywano także β2-mimetyki o czasie działania przekraczającym 24 godziny, m.in. indakaterol, wilanterol, olodaterol i abediterol. Sam długi czas działania nie jest jednak równoznaczny z możliwością samodzielnego stosowania LABA w astmie: zgodnie z omówioną w przeglądzie zasadą w tej chorobie LABA łączy się z leczeniem przeciwzapalnym.
Dlaczego nadmierne używanie leku doraźnego okazało się problemem?
Barnes przypomina historyczne wzrosty śmiertelności z powodu astmy, które w latach 60. wiązano z nadmiernym stosowaniem izoprenaliny, a w latach 70., zwłaszcza w Nowej Zelandii, z nadużywaniem fenoterolu. Początkowo zwracano szczególną uwagę na działania kardiotoksyczne mniej selektywnych leków. Późniejsze obserwacje farmakoepidemiologiczne poszerzyły jednak obraz: nadmierne używanie β2-mimetyków może wskazywać na nieskuteczną kontrolę choroby, zwłaszcza gdy pacjent polega na rozkurczu oskrzeli zamiast na leczeniu zapalenia.
W przeglądzie przytoczono klinicznie istotny próg co najmniej trzech inhalatorów SABA w ciągu roku, związany z większym ryzykiem zaostrzeń i zgonu. Jest to wskaźnik ostrzegawczy wymagający oceny kontroli astmy i sposobu leczenia, a nie prosta granica, poniżej której stosowanie SABA w monoterapii staje się optymalnym postępowaniem.
Leki antycholinergiczne, teofilina i historyczne terapie
Od liści bielunia do ipratropium i tiotropium
Leki antycholinergiczne mają w terapii chorób obturacyjnych jeszcze dłuższą historię niż nowoczesne β2-mimetyki. Ich wczesne postacie opierały się na atropinie i alkaloidach bielunia. Obok działania rozszerzającego oskrzela wywoływały jednak działania niepożądane: suchość jamy ustnej, zatrzymanie moczu, a w przypadku związków przenikających do ośrodkowego układu nerwowego także zaburzenia neuropsychiatryczne, w tym omamy.
Bromek ipratropium, czwartorzędowa pochodna atropiny, został opracowany w celu ograniczenia działań ośrodkowych. Jest przykładem krótko działającego antagonisty receptorów muskarynowych (SAMA, short-acting muscarinic antagonist). Według omówienia Barnesa w astmie leki SAMA były słabszymi lekami doraźnymi niż SABA, ale ich działanie rozkurczające mogło się sumować z efektem agonistów β2.
Następnie pojawił się bromek tiotropium, pierwszy szeroko wykorzystywany długo działający antagonista receptorów muskarynowych (LAMA, long-acting muscarinic antagonist), działający ponad 24 godziny. W astmie znaczenie tej grupy jest bardziej ograniczone niż znaczenie LABA; większą korzyść można obserwować u części chorych z utrwaloną obturacją i współistniejącą przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP). Autor wymienia również inne LAMA, takie jak glikopironium, umeklidynium, aklidynium i revefenacyna, wykorzystywane przede wszystkim w POChP.
Teofilina: bronchodilatacja za cenę wąskiego marginesu bezpieczeństwa
Teofilina była jedną z podstawowych doustnych metod leczenia astmy w pierwszej połowie XX wieku. Barnes wyjaśnia jej działanie rozszerzające oskrzela między innymi hamowaniem fosfodiesterazy 3 (PDE3), co prowadzi do wzrostu stężenia cyklicznego adenozynomonofosforanu (cAMP) i rozkurczu mięśni gładkich. Bardziej rozpuszczalna aminofilina weszła do praktyki jako preparat dożylny stosowany w leczeniu zaostrzeń.
Problemem okazała się relacja między dawką skuteczną a toksyczną. Nudności i wymioty łączono z hamowaniem PDE4, natomiast cięższe działania niepożądane, w tym zaburzenia rytmu serca i napady drgawkowe, z antagonizmem wobec receptorów adenozynowych. Ze względu na zmienność metabolizmu konieczne było kontrolowanie stężeń leku we krwi. W latach 90. zainteresowanie wzbudziło przeciwzapalne i immunomodulujące działanie małych dawek teofiliny, jednak we współczesnym leczeniu astmy jej rola stała się marginalna w porównaniu z terapiami wziewnymi.
Dlaczego inne historyczne leki straciły znaczenie?
Przegląd odnotowuje również spadek znaczenia kromoglikanu sodowego, dawniej wykorzystywanego profilaktycznie, zwłaszcza u dzieci. Autor wskazuje na ograniczoną skuteczność długoterminowej kontroli choroby. Podobnie blokowanie samej histaminy nie zapewnia dostatecznej bronchodilatacji, ponieważ w astmie uwalnianych jest wiele mediatorów skurczu oskrzeli. Antagoniści receptorów leukotrienowych mają określone zastosowania kliniczne, ale w ujęciu przeglądu cechują się słabszym działaniem przeciwastmatycznym niż wziewne glikokortykosteroidy. Oceny dotyczące zakresu wykorzystania poszczególnych preparatów autor odnosi w znacznym stopniu do praktyki brytyjskiej.
Wziewne glikokortykosteroidy i leczenie skojarzone
Odkrycie roli zapalenia eozynofilowego
Rozwój glikokortykosteroidoterapii zmienił sposób myślenia o astmie. Już na początku XX wieku obserwowano poprawę po stosowaniu suszonych preparatów nadnerczy. Jak podkreśla Barnes, doustna biodostępność adrenaliny jest mała, dlatego korzystny efekt takich preparatów mógł wynikać przede wszystkim z obecności hormonów kory nadnerczy, a nie z samej adrenaliny produkowanej w rdzeniu nadnerczy.
W połowie XX wieku kortyzon zaczął być wykorzystywany również w leczeniu astmy. Opisywano wyraźną poprawę kliniczną, lecz długotrwałe stosowanie steroidów ogólnoustrojowych wiązało się z ciężkimi powikłaniami, w tym zaburzeniami metabolicznymi i złamaniami. Ważną obserwacją było wskazanie przez dr. Harry’ego Morrow-Browna, że na leczenie steroidami szczególnie dobrze odpowiadali chorzy ze zwiększoną liczbą eozynofilów w plwocinie. Z czasem stało się to jednym z fundamentów rozumienia astmy jako choroby o zróżnicowanych mechanizmach zapalnych.
Beklometazon i rozwój wziewnych glikokortykosteroidów
Kluczowe znaczenie miało opracowanie wziewnych glikokortykosteroidów (wGKS; ang. inhaled corticosteroids, ICS), które umożliwiły działanie przeciwzapalne bez konieczności utrzymywania podobnego obciążenia steroidami ogólnoustrojowymi. W 1972 roku opisano możliwość zastąpienia leczenia doustnego dipropionianem beklometazonu u części pacjentów uzależnionych od steroidoterapii systemowej. Następnie skuteczność wGKS oceniano w większych badaniach klinicznych. Rozwijały się kolejne cząsteczki, m.in. budezonid, propionian flutykazonu, mometazon i cyklezonid.
Według Barnesa wGKS pozostają najważniejszym elementem farmakoterapii kontrolującej astmę: ograniczają objawy, zmniejszają częstość zaostrzeń i ryzyko zgonu związanego z chorobą. Ich wpływ na zapalenie rozwija się jednak wolniej niż natychmiast odczuwany efekt bronchodilatacyjny. Różnica ta ma znaczenie behawioralne: pacjent może łatwiej dostrzegać korzyść z leku szybko znoszącego duszność niż z systematycznie stosowanego leku przeciwzapalnego.
Dlaczego połączenie wGKS z LABA stało się standardem?
Rozpowszechnienie inhalatorów łączących wGKS z LABA było konsekwencją badań pokazujących, że u części pacjentów z utrzymującymi się objawami dodanie agonisty długo działającego przynosi większą korzyść niż samo znaczne zwiększanie dawki steroidu wziewnego. Barnes przywołuje badanie, w którym dodanie salmeterolu do małej dawki beklometazonu poprawiało kontrolę astmy skuteczniej niż zwiększanie dawki wGKS, oraz wyniki wskazujące na większą redukcję zaostrzeń po połączeniu formoterolu z budezonidem w porównaniu z czterokrotnym zwiększeniem dawki budezonidu.
Za korzyścią kliniczną stoi również interakcja na poziomie komórkowym. Glikokortykosteroidy zwiększają liczbę receptorów β2 oraz ograniczają ich regulację w dół, a agoniści β2 ułatwiają translokację receptorów glikokortykosteroidowych do jądra komórkowego, wzmacniając odpowiedź przeciwzapalną. Nie jest to zatem wyłącznie mechaniczne połączenie dwóch leków o niezależnym działaniu.
Leczenie przeciwzapalne stosowane również doraźnie
Dużą zmianą ostatnich lat było odejście od strategii, w której pacjent łagodził przejściowe objawy wyłącznie SABA. Połączenie wGKS z szybko działającym formoterolem może być wykorzystywane zarówno jako leczenie podtrzymujące, jak i doraźne. Schemat ten jest określany jako MART (maintenance and reliever therapy), czyli terapia podtrzymująca i doraźna za pomocą tego samego inhalatora. W przeglądzie przytoczono także rolę doraźnych preparatów łączących wGKS z SABA.
W astmie łagodnej stosowanie małych dawek wGKS z formoterolem doraźnie wykazało przewagę nad monoterapią SABA w zapobieganiu zaostrzeniom. W umiarkowanej i cięższej postaci choroby preferowaną w opisywanym modelu praktyki strategią staje się stałe podawanie wGKS/LABA z możliwością zastosowania wziewnej kombinacji wGKS–formoterol jako leku doraźnego. Zwiększa to prawdopodobieństwo, że każdemu epizodowi objawów towarzyszy dostarczenie dawki leku przeciwzapalnego.
Nie oznacza to, że wszystkie inhalatory zawierające LABA można stosować doraźnie ani że każdy dostępny preparat wGKS/LABA ma taki sam schemat dawkowania. Omówiony mechanizm dotyczy konkretnych połączeń i wymaga postępowania zgodnego ze wskazaniami produktu oraz aktualnymi zaleceniami klinicznymi.
Astma ciężka, biomarkery i leki biologiczne
Astma trudna do kontroli nie zawsze jest astmą ciężką
Skuteczność współczesnej farmakoterapii nie oznacza, że każdy pacjent osiąga dobrą kontrolę choroby. Barnes wyraźnie oddziela astmę rzeczywiście ciężką od przypadków pozornej nieskuteczności terapii wynikającej z nieprzestrzegania zaleceń lub błędów inhalacji. Przytacza szacunek, że regularnie, zgodnie z zaleceniami, inhalatory zawierające wGKS stosuje około 20% osób, którym je przepisano. Oznacza to, że przed kwalifikowaniem chorego do intensyfikacji leczenia należy ocenić rzeczywistą ekspozycję na lek i sposób jego podawania.
W przeglądzie około 5% pacjentów z astmą zaliczono do grupy z chorobą ciężką, rozumianą jako utrzymywanie się niewystarczającej kontroli mimo prawidłowego stosowania maksymalnych dawek leków wziewnych. Autor wskazuje, że grupa ta może odpowiadać za ponad połowę kosztów opieki związanej z astmą, przede wszystkim z powodu intensywnego leczenia, zaostrzeń, hospitalizacji oraz absencji w pracy lub nauce. Są to szacunki przytoczone w przeglądzie, a nie wyniki jednolitego badania populacyjnego przeprowadzonego przez jego autora.
Zapalenie typu 2: od eozynofilów do terapii celowanej
U znacznej części chorych na astmę ciężką dominuje zapalenie eozynofilowe, powiązane z mechanizmami odpowiedzi immunologicznej typu 2 (T2). Barnes podaje, że cechy dominacji eozynofilów występują u około 60% pacjentów z astmą ciężką mimo intensywnego leczenia przeciwzapalnego. Opracowanie leków biologicznych skierowanych przeciw IgE i wybranym cytokinom stworzyło możliwość bardziej precyzyjnej interwencji w te procesy.
Omalizumab, przeciwciało neutralizujące IgE, stanowi jeden z najwcześniejszych przykładów leczenia biologicznego astmy alergicznej. Następnie wprowadzono leki skierowane przeciw szlakowi interleukiny 5 (IL-5), odpowiedzialnemu za rozwój i przeżycie eozynofilów. Mepolizumab neutralizuje IL-5, natomiast benralizumab wiąże receptor IL-5Rα. W przeglądzie ich stosowanie powiązano ze zmniejszeniem częstości zaostrzeń ciężkiej astmy eozynofilowej o około 50% oraz ograniczeniem zapotrzebowania na glikokortykosteroidy doustne. Autor podkreśla, że wielkość wpływu tych leków na spirometrię, objawy i ogólne wskaźniki kontroli choroby nie musi odpowiadać skali redukcji zaostrzeń.
Dupilumab działa na podjednostkę α receptora interleukiny 4 (IL-4Rα), wspólną dla sygnalizacji IL-4 i IL-13. Barnes przytacza redukcję zaostrzeń rzędu 70% w odpowiednio dobranych populacjach i opisuje korzyści w zakresie czynności płuc oraz objawów. Istotne jest także współwystępowanie chorób atopowych, takich jak atopowe zapalenie skóry i przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, w tym z polipami nosa.
Tezepelumab blokuje limfopoetynę zrębu grasicy (TSLP, thymic stromal lymphopoietin), cytokinę pochodzącą m.in. z nabłonka dróg oddechowych, odgrywającą rolę wyżej w kaskadzie zapalnej. Autor wskazuje na zmniejszanie częstości zaostrzeń i poprawę kontroli astmy przy hamowaniu tego szlaku. Inhibicja TSLP jest rozpatrywana również w kontekście niektórych fenotypów spoza klasycznej odpowiedzi T2.
Biomarkery jako podstawa fenotypowania i wyboru leczenia
Rozwój terapii biologicznych zwiększył znaczenie oznaczania eozynofilów krwi oraz pomiaru frakcji tlenku azotu w powietrzu wydychanym (FeNO, fractional exhaled nitric oxide). W ujęciu Barnesa podwyższona liczba eozynofilów może przemawiać za odpowiedzią na blokowanie IL-5, a zwiększone FeNO wiąże się ze szczególnym znaczeniem szlaków IL-4/IL-13. Nie są to jednak autonomiczne testy przesądzające o wyborze konkretnego leku.
Decyzja terapeutyczna musi uwzględniać pełen obraz kliniczny, historię zaostrzeń, wcześniejsze leczenie, choroby współistniejące i kryteria kwalifikacji. Odsetki redukcji zaostrzeń przytaczane dla różnych przeciwciał nie pochodzą z jednego badania bezpośrednio porównującego wszystkie produkty, dlatego nie powinny służyć do konstruowania prostego rankingu skuteczności.
Zapalenie neutrofilowe i fenotyp ubogogranulocytarny
Nie wszyscy pacjenci z astmą ciężką wykazują dominację eozynofilów. U części stwierdza się zapalenie neutrofilowe, dla którego nadal brakuje leczenia równie skutecznego jak terapie skierowane przeciw zapaleniu typu 2. Barnes wskazuje między innymi na rozczarowujące wyniki blokowania receptora CXCR2 i ograniczone możliwości stosowania makrolidów u wybranych chorych.
Inną grupę stanowią pacjenci z fenotypem ubogogranulocytarnym, bez istotnie zwiększonej liczby komórek zapalnych w plwocinie. Autor omawia w tym kontekście metody zabiegowe, w tym termoplastykę oskrzeli i selektywną denerwację dróg oddechowych. Są to jednak podejścia wymagające odrębnej kwalifikacji i ostrożnej oceny jakości dowodów, a nie uniwersalne alternatywy dla farmakoterapii.
Przyszłość leczenia i nierozwiązane problemy
Przeciwciała o wydłużonym czasie działania
Jednym z kierunków rozwoju leczenia astmy ciężkiej jest wydłużanie odstępów między podaniami leków biologicznych. W przeglądzie opisano depemokimab, długo działające przeciwciało przeciw IL-5, podawane co sześć miesięcy; Barnes odnotowuje jego dopuszczenie do stosowania w Wielkiej Brytanii w okresie przygotowania publikacji. Status rejestracyjny, wskazania i refundacja mogą różnić się między państwami i wymagają odrębnego sprawdzenia przed wykorzystaniem tej informacji w polskiej praktyce.
Autor omawia również rozwój długo działających przeciwciał skierowanych przeciw IL-4Rα oraz TSLP. Innym kierunkiem jest hamowanie interleukiny 33 (IL-33) albo jej receptora ST2; dotychczasowe wyniki, według przeglądu, nie dorównywały jednak skuteczności wykazanej dla blokowania TSLP. Rozwój leków biopodobnych mógłby w przyszłości zmniejszyć koszt terapii biologicznych i poszerzyć grupę pacjentów, którzy mają do nich dostęp.
Leki doustne i szlaki zapalne poza odpowiedzią T2
Wśród badanych możliwości Barnes wymienia dekspramipeksol, doustną substancję, której działaniu towarzyszy zmniejszenie liczby eozynofilów. W dotychczasowych badaniach odnotowano sygnały poprawy czynności płuc, jednak autor podkreśla konieczność dalszej weryfikacji w większych próbach klinicznych. Dla astmy neutrofilowej przedmiotem badań pozostają m.in. inhibitory kinaz JAK, IRAK4 oraz inflamasomu NLRP3. Żadna z tych propozycji nie powinna być przedstawiana jako rutynowo dostępny standard leczenia astmy neutrofilowej na podstawie omawianego przeglądu.
Inhalatory cyfrowe i technika podawania leku
Ważny wniosek publikacji dotyczy granic skuteczności farmakologicznej. Nawet dobrze dobrane leczenie nie zapewni kontroli choroby, jeśli lek nie dociera prawidłowo do dróg oddechowych. Barnes przytacza szacunek, że ponad połowa pacjentów z astmą popełnia błędy podczas korzystania z inhalatorów. Wskazuje na rozwój inhalatorów cyfrowych, które rejestrują stosowanie dawek i mogą ułatwić identyfikację problemów z regularnością leczenia. Przyszłą rolę może odgrywać także sztuczna inteligencja wspomagająca diagnostykę i prowadzenie terapii.
Rozwiązania te nie znoszą potrzeby edukacji pacjenta, kontroli techniki inhalacji i systematycznej oceny odpowiedzi klinicznej. W praktyce właśnie na styku farmakoterapii i prawidłowego stosowania urządzenia rozstrzyga się znaczna część problemów z kontrolą astmy.
Co pozostaje nierozstrzygnięte?
Kończąc przegląd, Barnes formułuje trzy zasadnicze pytania badawcze: jak skuteczniej leczyć astmę ciężką bez dominacji zapalenia T2; czy terapie biologiczne znajdą szersze zastosowanie w astmie łagodnej i umiarkowanej; oraz czy możliwe będzie opracowanie leczenia prowadzącego do trwałego wyleczenia choroby. Są to kierunki dalszych badań, a nie osiągnięte już cele kliniczne.
Znaczenie stuletniej perspektywy dla współczesnej pulmonologii
Historia opisana w Postgraduate Medical Journal pokazuje wyraźną ciągłość farmakologiczną: współczesne β2-mimetyki wywodzą się z badań nad adrenaliną, antagoniści receptorów muskarynowych z dawnych alkaloidów roślinnych, a glikokortykosteroidoterapia z obserwacji działania preparatów nadnerczy. Radykalnie zmieniło się natomiast rozumienie celu terapii. Skuteczne leczenie astmy nie polega jedynie na szybkim ustąpieniu świstów i duszności, lecz także na ograniczaniu aktywności zapalenia, zapobieganiu zaostrzeniom i zmniejszaniu obciążenia steroidoterapią ogólnoustrojową.
Największym zadaniem pozostaje połączenie dostępnych możliwości farmakologicznych z właściwym rozpoznaniem fenotypu choroby, regularnym stosowaniem leczenia i prawidłową techniką inhalacyjną. Wnioski Barnesa stanowią przegląd historyczny i kliniczny, a nie zastępują aktualnych wytycznych, charakterystyk produktów leczniczych ani indywidualnej kwalifikacji pacjenta.
Źródło naukowe
Postgraduate Medical Journal
Asthma therapy over 100 years




