
Astma z ABPA a leczenie biologiczne: podobne ryzyko zaostrzeń w rocznej obserwacji
W analizie 621 dopasowanych par chorych rozpoczynających terapię biologiczną nie wykazano istotnej statystycznie różnicy w częstości zaostrzeń astmy między grupami z ABPA i bez ABPA. W analizie eksploracyjnej pojawiły się jednak sygnały częstszej ekspozycji na glikokortykosteroidy systemowe i częstszych rozpoznań zapalenia płuc.
Czy współistniejąca alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna (ABPA) wiąże się z większym ryzykiem zaostrzeń astmy po rozpoczęciu leczenia biologicznego? Analiza danych z amerykańskiej sieci TriNetX, opublikowana w 2026 roku na łamach Clinical & Experimental Allergy, nie wykazała istotnej statystycznie różnicy w rocznym ryzyku rejestrowanych zaostrzeń między odpowiednio dopasowanymi pacjentami z rozpoznaniem ABPA i bez takiego rozpoznania. W analizach eksploracyjnych pojawił się jednak sygnał częstszej ekspozycji na glikokortykosteroidy systemowe i częstszych rozpoznań zapalenia płuc u chorych z ABPA. Wyniki opisują rokowanie po rozpoczęciu terapii biologicznej, a nie skuteczność leczenia biologicznego samej ABPA.
ABPA jako powikłanie astmy i pytanie badawcze
Alergiczna aspergiloza oskrzelowo-płucna (allergic bronchopulmonary aspergillosis, ABPA) jest niejednorodnym powikłaniem astmy, związanym z uczuleniem na grzyby, zapaleniem typu 2, tworzeniem czopów śluzowych w drogach oddechowych, a u części pacjentów także z rozstrzeniami oskrzeli i strukturalnym uszkodzeniem dróg oddechowych. To właśnie zróżnicowanie obrazu klinicznego utrudnia bezpośrednie porównywanie przebiegu choroby pomiędzy pacjentami.
W piśmiennictwie przywołanym przez autorów istnieją doniesienia o potencjalnej poprawie kontroli ABPA po zastosowaniu leków biologicznych, w tym o ograniczeniu zaostrzeń, ekspozycji na kortykosteroidy i poprawie czynności płuc. Autorzy nowej analizy postawili jednak inne pytanie: czy wśród dorosłych z astmą, którzy rozpoczęli już leczenie biologiczne, wcześniejsze rozpoznanie ABPA wiąże się z gorszym przebiegiem klinicznym w kolejnych 12 miesiącach niż u porównywalnych pacjentów bez rozpoznania ABPA?
Rozróżnienie to jest fundamentalne dla interpretacji wyników. W pracy nie porównywano leków biologicznych z brakiem leczenia biologicznego ani nie oceniano bezpośrednio ich zdolności do uzyskiwania remisji ABPA. Analizowano rejestrowane zdarzenia kliniczne w dwóch grupach pacjentów, w których wdrożono tę klasę leczenia.
Projekt badania, populacja i metody analizy
Badanie przygotowali Adeel Nasrullah, Humza Saeed, Usama Shujaatullah Khan, Ahmed Mahmoud, Navneet Gupta, Zayaan A. Adrish i Abu Baker Sheikh. Autorzy byli związani z Drexel University College of Medicine, Allegheny Health Network, Rawalpindi Medical University, Shifa College of Medicine, Lawrence E Elkins High School oraz University of New Mexico. Publikacja ma formę listu badawczego (research letter).
Wykorzystano elektroniczne dane medyczne dostępne w TriNetX US Collaborative Network. Do analizy kwalifikowano osoby dorosłe (w wieku co najmniej 18 lat) z astmą, które od 2019 roku rozpoczynały terapię jednym z pięciu leków: omalizumabem, mepolizumabem, benralizumabem, dupilumabem lub tezepelumabem. Przed datą rozpoczęcia leczenia wymagano rocznego okresu bez rejestrowanej terapii biologicznej. Wykluczono osoby z mukowiscydozą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP).
Przynależność do grupy ABPA określano na podstawie wystąpienia przed rozpoczęciem leczenia biologicznego kodu ICD-10-CM B44.81. Grupę porównawczą stanowili chorzy bez takiego kodu w dokumentacji sprzed daty rozpoczęcia terapii. Oznacza to, że klasyfikacja opierała się na zapisach administracyjno-klinicznych, a nie na indywidualnej weryfikacji pełnych kryteriów diagnostycznych.
Charakterystyka badania
- Typ badania
- Retrospektywna analiza obserwacyjna danych medycznych TriNetX
- Populacja
- Dorośli z astmą: 633 z ABPA i 65 635 bez ABPA przed dopasowaniem; 621 par w analizie głównej
- Okres obserwacji
- 365 dni po rozpoczęciu terapii biologicznej
- Interwencja
- Rozpoczęcie omalizumabu, mepolizumabu, benralizumabu, dupilumabu lub tezepelumabu
- Grupa kontrolna
- Porównanie osób z wcześniejszym kodem ABPA i bez takiego kodu
- Główny punkt końcowy
- Zaostrzenie astmy w dniach 1-365
- Kraj / region
- USA - TriNetX US Collaborative Network
- Projekt badania
- Dopasowanie 1:1 metodą propensity score matching na podstawie 65 cech; analizy wrażliwości
Głównym punktem końcowym było odnotowane w dokumentacji zaostrzenie astmy między 1. a 365. dniem po rozpoczęciu leczenia biologicznego. Drugorzędowo oceniano hospitalizacje z dowolnej przyczyny, korzystanie z pomocy na oddziale ratunkowym, ekspozycję na glikokortykosteroidy systemowe i zapalenie płuc. W odrębnej analizie eksploracyjnej uwzględniono ostrą niewydolność oddechową.
W głównej analizie zastosowano dopasowanie w stosunku 1:1 metodą propensity score matching, uwzględniające 65 cech demograficznych, klinicznych, terapeutycznych, związanych z wykorzystaniem świadczeń i biomarkerami. Wśród nich znalazły się całkowite IgE i liczba eozynofilów we krwi. Osobne warianty analizy wykonywano bez uwzględniania tych dwóch biomarkerów lub z ograniczeniem do pacjentów, u których kod ABPA pojawił się w ostatnich 365 dniach przed rozpoczęciem terapii.
W pierwotnie wyodrębnionych kohortach znajdowało się 633 pacjentów z kodem ABPA i 65 635 bez takiego kodu. Po dopasowaniu analiza główna objęła 621 osób w każdej grupie. Liczebności kolejnych analiz były inne, ponieważ grupy dopasowywano niezależnie. Autorzy raportowali ilorazy ryzyka (RR) oraz 95-procentowe przedziały ufności (95% CI). Analizy drugorzędowe i uzupełniające uznali za eksploracyjne, bez korekty na wielokrotność porównań.
Wyniki główne: zaostrzenia i pozostałe zdarzenia
W ciągu roku po rozpoczęciu leczenia biologicznego zaostrzenie astmy zarejestrowano u 152 z 621 chorych z ABPA (24,5%) oraz u 138 z 621 osób bez ABPA (22,2%). Iloraz ryzyka wyniósł RR = 1,101 (95% CI: 0,900-1,348). Przedział ufności obejmował wartość 1, dlatego w analizie głównej nie wykazano istotnej statystycznie różnicy ryzyka zaostrzeń pomiędzy grupami.
Podobnie nie wykazano istotnych statystycznie różnic w żadnym z pięciu raportowanych w głównej analizie punktów końcowych. Dane z ryciny 1A publikacji przedstawiono poniżej; w każdej parze wartości pierwsza dotyczy pacjentów z kodem ABPA.
| Punkt końcowy | Astma z ABPA | Astma bez ABPA | RR (95% CI) |
|---|---|---|---|
| Zaostrzenie astmy | 24,5% | 22,2% | 1,101 (0,900-1,348) |
| Hospitalizacja z dowolnej przyczyny | 12,4% | 13,7% | 0,906 (0,679-1,208) |
| Wizyta na oddziale ratunkowym | 12,6% | 12,1% | 1,040 (0,773-1,399) |
| Rejestrowana ekspozycja na glikokortykosteroidy systemowe | 53,8% | 49,3% | 1,092 (0,980-1,216) |
| Zapalenie płuc | 8,7% (54/621) | 6,8% (42/621) | 1,286 (0,873-1,894) |
Objaśnienie: RR – iloraz ryzyka, w każdym porównaniu dla kohorty ABPA względem kohorty bez ABPA; CI – przedział ufności. Odsetki hospitalizacji, wizyt na oddziale ratunkowym i ekspozycji na glikokortykosteroidy pochodzą z ryciny 1A, a pozostałe wartości również z tekstu publikacji. Zdarzenia identyfikowano na podstawie zapisów medycznych.
Warto zwrócić uwagę na wynik dotyczący zapalenia płuc. Mimo że w grupie ABPA odnotowano większy odsetek takich rozpoznań (8,7% wobec 6,8%), w analizie głównej różnica nie osiągnęła istotności statystycznej. Sam kierunek oszacowania RR nie wystarcza, by uznać wzrost ryzyka za potwierdzony.
Analizy uzupełniające: glikokortykosteroidy i zapalenie płuc
Dopasowanie bez IgE i eozynofilów
Aby sprawdzić, czy uwzględnienie biomarkerów zapalenia typu 2 wpływa na obserwowane zależności, autorzy powtórzyli dopasowanie bez całkowitego IgE i eozynofilów we krwi. Uzyskano w ten sposób 630 par pacjentów, dopasowanych na podstawie pozostałych 63 cech.
Ryzyko zaostrzenia astmy pozostało podobne: RR = 1,047 (95% CI: 0,861-1,274). W tej eksploracyjnej analizie u osób z ABPA częściej rejestrowano jednak ekspozycję na glikokortykosteroidy systemowe: RR = 1,132 (95% CI: 1,016-1,260). Częściej odnotowywano także zapalenie płuc: 59/630 (9,4%) wobec 36/630 (5,7%), RR = 1,639 (95% CI: 1,099-2,444). Nie stwierdzono natomiast różnic w hospitalizacjach i wizytach na oddziale ratunkowym.
Przedziały ufności dla ekspozycji na glikokortykosteroidy i zapalenia płuc w tej analizie nie obejmowały wartości 1, ale nie były to główne punkty końcowe. Autorzy zastrzegają, że analizy miały charakter eksploracyjny i nie skorygowano ich ze względu na liczbę wykonywanych porównań.
ABPA zarejestrowana w ostatnim roku
W kolejnym wariancie wymagano, aby kod B44.81 wystąpił w ciągu 365 dni poprzedzających rozpoczęcie leczenia biologicznego. Po niezależnym dopasowaniu uzyskano 463 pary pacjentów. Także w tym przypadku nie wykazano różnicy w ryzyku zaostrzeń: RR = 1,091 (95% CI: 0,884-1,346). Dla zarejestrowanej ekspozycji na glikokortykosteroidy systemowe RR wynosił 1,108 (95% CI: 0,980-1,253).
Ostra niewydolność oddechowa
W odrębnej analizie obejmującej 632 dopasowane pary ostre epizody niewydolności oddechowej odnotowano u 24 osób z ABPA (3,8%) i 25 bez ABPA (4,0%), RR = 0,960 (95% CI: 0,554-1,663). Również ten wynik nie wskazywał na statystycznie istotną różnicę, ale szerokość przedziału ufności ogranicza precyzję oszacowania.
Leki biologiczne, leczenie przeciwgrzybicze i biomarkery
Praca zawiera także opis rejestrowanych terapii w obu grupach. W odrębnej analizie opisowej 620 par dokumentacja z dnia rozpoczęcia leczenia biologicznego zawierała następujące leki:
| Lek biologiczny | Z ABPA | Bez ABPA |
|---|---|---|
| Dupilumab | 38,1% | 46,5% |
| Omalizumab | 21,6% | 18,2% |
| Mepolizumab | 18,9% | 12,4% |
| Benralizumab | 17,7% | 13,2% |
| Tezepelumab | 4,0% | 9,7% |
Odsetki oznaczają obecność zapisu o danym leku w dniu rozpoczęcia terapii; kategorie mogły się nakładać. Zestawienie nie jest porównaniem skuteczności poszczególnych preparatów ani opisem losowego przydziału leczenia.
Wśród 630 par dopasowanych bez biomarkerów wcześniejsze zapisy dotyczące terapii przeciwgrzybiczej występowały częściej u osób z ABPA: itrakonazol 7,9% wobec 1,6% oraz worykonazol 8,9% wobec 1,6%. Informacje te opisują zarejestrowane stosowanie azoli przed rozpoczęciem terapii biologicznej i nie pozwalają rozstrzygnąć, czy leczenie przeciwgrzybicze wpływało na późniejsze wyniki.
Średnie wartości całkowitego IgE odnotowane w dostępnych pomiarach wynosiły 1313,7 jednostek/ml w grupie ABPA oraz 1046,1 jednostek/ml w grupie porównawczej. Po dopasowaniu pozostawała pewna nierównowaga tego parametru (standaryzowana różnica średnich = 0,190). Autorzy wskazują, że wysokie IgE w grupie bez kodu ABPA może odzwierciedlać astmę z nasilonym zapaleniem typu 2, współistniejącą atopię albo przypadki ABPA nierozpoznanej bądź niezapisanej w dokumentacji.
Znaczenie kliniczne oraz ograniczenia badania
Co można wnioskować z obserwacji?
Najważniejszy wniosek autorów jest ograniczony, ale klinicznie istotny: w tej analizie dorosłych chorych z astmą, którzy rozpoczęli leczenie biologiczne, wcześniejszy kod ABPA nie wiązał się ze statystycznie odróżnialnym wzrostem ryzyka odnotowanego zaostrzenia w ciągu roku. Kierunek i skala oszacowania były zbliżone w dwóch analizach wrażliwości. Wynik ten nie stanowi jednak dowodu równoważności rokowania ani braku wpływu ABPA na przebieg choroby u poszczególnych pacjentów.
Równocześnie eksploracyjny sygnał dotyczący zapalenia płuc i ekspozycji na glikokortykosteroidy wymaga ostrożnej interpretacji. W grupie ABPA mogą występować współistniejące zmiany strukturalne w płucach; możliwe jest także zakłócenie wyników przez wcześniejsze leczenie steroidami, dobór biologicznego preparatu i inne niewystarczająco uwzględnione czynniki. Autorzy wskazują ponadto, że zmiany radiologiczne związane z ABPA mogły być w dokumentacji kodowane jako zapalenie płuc. Dostępne dane nie pozwalały rozdzielić tych wyjaśnień.
Dlaczego analiza nie jest oceną skuteczności terapii ABPA?
Wszyscy analizowani pacjenci mieli astmę i rozpoczynali terapię biologiczną, ale nie ustalono indywidualnych wskazań do wdrożenia konkretnego leku. Nie było grupy chorych z ABPA bez leczenia biologicznego, która umożliwiłaby bezpośrednie oszacowanie efektu tej interwencji. Badanie nie mierzyło także w sposób umożliwiający takie porównanie kontroli samej ABPA, jej aktywności ani uzyskania remisji.
Co więcej, rejestrowana ekspozycja na glikokortykosteroidy systemowe nie jest równoznaczna z ustaleniem rzeczywistej całkowitej dawki, czasu leczenia, odstawienia przewlekłej steroidoterapii lub efektu oszczędzającego steroidy. Nie można więc na podstawie podanych odsetków porównywać skuteczności leków w redukcji dawek steroidów ani oceniać zmian dawkowania wziewnych glikokortykosteroidów (wGKS).
Ograniczenia metodologiczne
Głównym ograniczeniem była identyfikacja ABPA i zdarzeń klinicznych na podstawie kodów diagnostycznych. Autorzy nie dysponowali jednostkowymi danymi pozwalającymi zestawić przeciwciała IgE i IgG swoiste dla Aspergillus fumigatus z obrazowaniem płuc i potwierdzić spełnienie współczesnych kryteriów rozpoznania. Nie było też możliwości ustalenia, u ilu osób z grupy kontrolnej ABPA mogła pozostawać nierozpoznana lub niezakodowana.
Nie można było odróżnić choroby aktywnej, zależnej od leczenia i pozostającej w remisji. Fenotypowanie było niepełne, a między dopasowanymi grupami pozostawały nierównowagi cech klinicznych. Analizy bez biomarkerów i z niedawno odnotowanym kodem ABPA opierały się na odrębnie dobranych populacjach; z tego powodu rozbieżności dotyczących zapalenia płuc nie da się przypisać wyłącznie usunięciu IgE i eozynofilów z modelu dopasowania.
TriNetX udostępniał badaczom zagregowane, pozbawione danych identyfikacyjnych wyniki, a nie rekordy jednostkowe. Uniemożliwiało to niezależne zbudowanie wieloczynnikowego modelu wyników na poziomie pacjenta. Autorzy ocenili sposób raportowania względem wytycznych STROBE, a rozszerzone metody, definicje i charakterystykę równowagi zmiennych udostępnili w repozytorium Zenodo (DOI: 10.5281/zenodo.23837421).
Podsumowując: obserwacja nie potwierdza istotnego wzrostu rejestrowanych zaostrzeń astmy w pierwszym roku po rozpoczęciu leczenia biologicznego u chorych z wcześniejszym kodem ABPA w porównaniu z dopasowanymi chorymi bez tego kodu. Nie rozstrzyga jednak, czy terapia biologiczna jest równie skuteczna w obu fenotypach astmy, ani czy stanowi optymalną metodę leczenia ABPA. Wyniki dotyczące glikokortykosteroidów i zapalenia płuc mają charakter hipotezotwórczy i wymagają dalszej weryfikacji.
W deklaracjach publikacji autorzy nie zgłosili konfliktów interesów ani informacji o finansowaniu. Praca opierała się na wtórnych, zagregowanych i zanonimizowanych danych, bez bezpośredniego kontaktu z uczestnikami.
Źródło naukowe
Źródło i publikacja
Clinical & Experimental Allergy
Clinical Outcomes After Biologic Initiation in Asthma With and Without Allergic Bronchopulmonary Aspergillosis







