Astma dziecięca, przewlekła choroba zapalna dotykająca miliony osób na całym świecie, może być kształtowana nie tylko przez czynniki genetyczne i środowiskowe, ale również przez codzienne wybory żywieniowe. Nowe badanie opublikowane 4 września 2025 r. w czasopiśmie Pediatric Investigation wykazało, że preferencje żywieniowe dzieci dotyczące potraw marynowanych, wędzonych i smażonych są związane ze zwiększonym ryzykiem astmy wśród uczniów pierwszych klas szkół podstawowych w Szanghaju.
Badaniem objęto 8412 dzieci w wieku średnio 6,6 lat, uczęszczających do 42 publicznych szkół w dzielnicy Minhang. Rodzice wypełnili szczegółowe kwestionariusze dotyczące nawyków żywieniowych i historii medycznej, a personel medyczny przeprowadził badania fizykalne. Analizy regresji logistycznej ujawniły istotne związki pomiędzy preferencjami pokarmowymi a występowaniem astmy.
– Żywność marynowana i wędzona zawiera związki wywołujące stres oksydacyjny i stan zapalny dróg oddechowych, podczas gdy owoce morza mogą działać ochronnie dzięki zawartości kwasów omega-3 i witaminy D – wyjaśnił autor korespondencyjny badania, dr Zengliang Ruan.
Po uwzględnieniu czynników zakłócających stwierdzono, że dzieci preferujące produkty marynowane i wędzone miały niemal dwukrotnie wyższe ryzyko astmy niż te, które ich nie lubiły (OR 1,81; 95% CI 1,16–2,82). Analizy podgrup wykazały wyraźne różnice zależne od płci: dziewczęta preferujące potrawy smażone cechowało szczególnie wysokie ryzyko astmy (OR 14,72), natomiast chłopcy wybierający potrawy marynowane i wędzone byli bardziej narażeni (OR 2,01). Z kolei preferencja owoców morza u dzieci o prawidłowej masie ciała wiązała się z mniejszym ryzykiem wystąpienia choroby (OR 0,60).
Badanie odzwierciedla szerszy trend – rosnącą częstość występowania astmy dziecięcej w Chinach, która wzrosła z 0,98% w 1990 r. do ponad 3% w 2010 r., a najnowsze analizy wskazują na jeszcze wyższe wskaźniki. W Szanghaju w grupie dzieci z klas pierwszych odnotowano częstość 4,66%. Co istotne, chłopcy chorowali ponad dwukrotnie częściej niż dziewczynki, co potwierdza wcześniejsze obserwacje tłumaczone czynnikami hormonalnymi, różnicami w budowie dróg oddechowych i odmiennymi ekspozycjami środowiskowymi.
Naukowcy podkreślili, że żywność marynowana i wędzona zawiera azotyny, policykliczne węglowodory aromatyczne i duże ilości soli, które sprzyjają stresowi oksydacyjnemu i zapaleniu dróg oddechowych. Nadmiar soli może dodatkowo aktywować kanały sodowe nabłonka, prowadząc do odwodnienia powierzchni dróg oddechowych i skurczu oskrzeli. W przeciwieństwie do tego, kwasy tłuszczowe omega-3 i witamina D zawarte w owocach morza wykazują działanie przeciwzapalne i immunomodulacyjne, co może tłumaczyć ochronny efekt tej diety.
– Wyniki sugerują, że pozornie proste wybory żywieniowe mogą mieć długofalowe konsekwencje dla zdrowia oddechowego dzieci – podsumował dr Ruan.
Autorzy zaznaczyli, że choć badanie ma charakter przekrojowy i nie potwierdza związku przyczynowego, to dzięki dużej liczbie uczestników i szczegółowej analizie czynników zakłócających wyniki są wiarygodne. Wskazali również, że w przyszłości potrzebne są badania podłużne z wykorzystaniem profilowania metabolomicznego, które pomogą lepiej poznać biologiczne mechanizmy i określić biomarkery ryzyka.
Wnioski te mają znaczenie nie tylko dla Chin, ale także dla całego świata, w którym dzieci coraz częściej spożywają żywność przetworzoną i smażoną. Zdaniem autorów, władze zdrowotne, szkoły i rodzice powinni uwzględniać wpływ diety nie tylko na ogólny rozwój i masę ciała, lecz także na zdrowie układu oddechowego. Promowanie zdrowszych wyborów żywieniowych, takich jak owoce morza, warzywa i owoce, może zmniejszyć ryzyko astmy i poprawić długoterminowe rokowanie.
Źródło: Pediatric Investigation, Association between dietary preferences and asthma among first-grade primary school children
DOI: http://dx.doi.org/10.1002/ped4.70021
