Osoby wielokrotnie powracające do palenia miały wysokie ryzyko rozpoznania astmy

Powtarzające się nawroty do palenia tytoniu mogą wskazywać na grupę szczególnie narażoną na wystąpienie astmy. W 10-letniej analizie obejmującej 16 240 dorosłych mieszkańców Korei najwyższe względne ryzyko nowego rozpoznania astmy odnotowano wśród osób podejmujących nieskuteczne próby zaprzestania palenia i przewlekle powracających do używania tytoniu. Autorzy podkreślają jednak, że uzyskane wyniki mają charakter hipotezotwórczy i wymagają potwierdzenia w niezależnych kohortach.

Dlaczego badano nawroty do palenia

Nawrót do palenia po wcześniejszej próbie zaprzestania używania tytoniu jest częstym zjawiskiem, jednak jego długoterminowy związek z ryzykiem wystąpienia astmy pozostaje słabo poznany. Większość analiz epidemiologicznych klasyfikuje uczestników przede wszystkim jako osoby aktualnie palące, byłych palaczy lub osoby niepalące. Takie podejście może nie odzwierciedlać zmienności zachowań związanych z paleniem w wieloletniej obserwacji.

Autorzy badania zwrócili uwagę na osoby, które w kolejnych latach podejmowały próby rzucenia palenia, ponownie rozpoczynały palenie lub pozostawały palaczami. Pozwoliło to przeanalizować nie tylko jednorazowo określony status palenia, lecz także jego długoterminową trajektorię.

Hipoteza przedstawiona w abstrakcie publikacji zakładała, że powtarzające się cykle zaprzestania palenia i nawrotu mogą oddziaływać na procesy zapalne w drogach oddechowych inaczej niż utrzymywanie względnie stałego statusu palacza. Badanie obserwacyjne nie było jednak zaprojektowane do bezpośredniego potwierdzenia takiego mechanizmu biologicznego.

Autorzy i ośrodki badawcze

Autorami pracy są Kyuhee Jo oraz Hyungkyun Mok. Kyuhee Jo reprezentuje Seoul Women’s College of Nursing w Seulu, natomiast Hyungkyun Mok jest związany z Department of Health Administration, Hanyang Women’s University, również w Seulu.

Artykuł został opublikowany w czasopiśmie Journal of Asthma. Zaakceptowaną wersję autorską udostępniono online 30 lipca 2026 roku, dzień po przyjęciu pracy do publikacji. W chwili udostępnienia materiał był oznaczony jako publikacja internetowa wyprzedzająca wydanie drukowane oraz zaakceptowana wersja autorska, która mogła jeszcze podlegać redakcji, składowi i korekcie przed opublikowaniem wersji ostatecznej.

Metodyka 10-letniej analizy

Badacze wykorzystali dane z Korea Health Panel Survey z lat 2009–2018. Był to reprezentatywny w skali kraju, podłużny zbiór danych pozwalający na analizę zmian zachowań zdrowotnych i stanu zdrowia tych samych osób w kolejnych latach.

Do analizy włączono 16 240 dorosłych, u których na początku obserwacji nie występowała astma. Uczestników przyporządkowano do pięciu grup odzwierciedlających trajektorie palenia:

• NS – osoby niepalące;
• SQ− – osoby, które skutecznie zaprzestały palenia i nie doświadczyły nawrotu;
• SQ+ – osoby zaklasyfikowane jako skutecznie rzucające palenie, ale z występującym nawrotem;
• UQ+ – osoby podejmujące nieskuteczne próby zaprzestania palenia i doświadczające nawrotów, określone przez autorów jako przewlekle nawracające do palenia;
• AS – osoby palące przez cały analizowany okres.

W udostępnionym abstrakcie nie przedstawiono szczegółowych kryteriów czasowych stosowanych do przypisywania uczestników do poszczególnych trajektorii. Nie podano również liczebności każdej z pięciu grup ani dokładnych informacji o liczbie i czasie występowania kolejnych nawrotów.

Punktem końcowym było wystąpienie astmy identyfikowanej za pomocą kodów ICD-10 J45–J46. Do oceny ryzyka wykorzystano modele proporcjonalnego hazardu Coxa. Wyniki przedstawiono jako skorygowane współczynniki hazardu, czyli aHR, wraz z 95-procentowymi przedziałami ufności.

Najważniejsze wyniki

Podczas 10-letniej obserwacji zidentyfikowano 159 nowych przypadków astmy. Najwyższe względne ryzyko w porównaniu z osobami niepalącymi stwierdzono w grupie UQ+, obejmującej osoby podejmujące nieskuteczne próby rzucenia palenia i przewlekle do niego powracające.

Przewlekłe nawroty do palenia

W grupie przewlekłych nawrotów UQ+ skorygowany współczynnik hazardu wystąpienia astmy wyniósł 3,81 w porównaniu z osobami niepalącymi. Przedział ufności wynosił 95% CI 1,84–7,91. Oznacza to, że w zastosowanym modelu względny hazard rozpoznania astmy był w tej grupie blisko czterokrotnie wyższy niż w grupie referencyjnej.

Szerokość przedziału ufności wskazuje jednak na znaczną niepewność oszacowania. Rzeczywista wielkość związku mogła być wyraźnie mniejsza lub większa od wartości punktowej 3,81.

Osoby, które rzuciły palenie bez nawrotu

Podwyższony hazard wystąpienia astmy zaobserwowano również w grupie SQ−, obejmującej osoby, które skutecznie zaprzestały palenia bez kolejnego nawrotu. W tej grupie aHR wyniósł 2,54, a 95-procentowy przedział ufności 1,30–4,96.

Wyniku tego nie należy interpretować jako dowodu, że zaprzestanie palenia zwiększa ryzyko astmy. Osoby rzucające palenie mogły różnić się od osób niepalących wcześniejszą ekspozycją na dym tytoniowy, długością okresu palenia, stanem zdrowia lub innymi cechami, których wpływu nie można ocenić na podstawie samego abstraktu. Publikacja w dostępnej formie nie wyjaśnia przyczyn podwyższonego oszacowania w grupie SQ−.

Osoby palące przez cały okres

Wśród osób zaliczonych do grupy AS, czyli palących przez cały analizowany okres, skorygowany współczynnik hazardu wyniósł 2,25, przy 95-procentowym przedziale ufności 1,08–4,71.

Wartość punktowa dla przewlekłych nawrotów UQ+ była wyższa niż dla stałego palenia AS. Autorzy wyraźnie zaznaczyli jednak, że różnica pomiędzy tymi dwiema grupami nie osiągnęła istotności statystycznej. Nie można zatem na podstawie tego badania stwierdzić, że przewlekłe nawroty do palenia zwiększają ryzyko astmy bardziej niż nieprzerwane palenie.

Pozostałe czynniki związane z ryzykiem astmy

W zastosowanych modelach istotny związek z wystąpieniem astmy stwierdzono także dla wieku nieprzekraczającego 65 lat, statusu beneficjenta Medical Aid oraz wyższych wyników oceny chorób współistniejących.

Abstrakt nie zawiera jednak wartości współczynników hazardu ani przedziałów ufności dla tych zmiennych. Nie pozwala również określić, w jaki sposób kodowano wiek, jak skonstruowano wskaźnik chorób współistniejących ani jakie dokładnie czynniki uwzględniono w modelu skorygowanym.

Znaczenie kliniczne i interpretacja wyników

Najważniejszym sygnałem wynikającym z badania jest związek pomiędzy niestabilną, przewlekle nawrotową trajektorią palenia a zwiększonym ryzykiem nowego rozpoznania astmy. Osoby wielokrotnie powracające do palenia mogą stanowić grupę wymagającą szczególnie intensywnego i długotrwałego wsparcia w leczeniu uzależnienia od nikotyny.

W praktyce klinicznej wywiad dotyczący używania tytoniu nie powinien ograniczać się wyłącznie do pytania, czy pacjent obecnie pali. Znaczenie może mieć również liczba wcześniejszych prób zaprzestania palenia, występowanie nawrotów, czas trwania okresów abstynencji oraz utrzymywanie się ekspozycji na dym tytoniowy w kolejnych latach.

Badanie nie dostarcza jednak danych pozwalających określić optymalną interwencję profilaktyczną ani sposób monitorowania pacjentów z nawrotami. Nie wykazano również, że zapobieganie nawrotom samo w sobie zmniejsza zapadalność na astmę. Taki wniosek wymagałby innych projektów badawczych oraz potwierdzenia obserwacji w niezależnych populacjach.

Autorzy określili uzyskane wyniki jako hipotezotwórcze. Jest to szczególnie istotne w odniesieniu do porównania przewlekłych nawrotów z ciągłym paleniem, ponieważ pomimo różnicy wartości punktowych nie wykazano istotnej statystycznie różnicy pomiędzy tymi trajektoriami.

Ograniczenia i wnioski

Nie można wykluczyć, że na obserwowane zależności wpływały różnice pomiędzy grupami dotyczące wcześniejszej ekspozycji na dym tytoniowy, chorób współistniejących, sytuacji społeczno-ekonomicznej lub innych czynników. Zakres kontroli tych zmiennych nie został szczegółowo przedstawiony w abstrakcie.

Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że przewlekłe nawroty do palenia były związane z najwyższym oszacowaniem względnego ryzyka wystąpienia astmy w porównaniu z osobami niepalącymi. Nie można natomiast rozstrzygnąć, czy nawrotowa trajektoria palenia jest niezależnie bardziej szkodliwa niż ciągłe palenie.

Źródło: Journal of Asthma, Smoking-Relapse Trajectories and Risk of Incident Asthma: Evidence From the 10-Year Korea Health Panel Survey (2009–2018).
DOI: https://doi.org/10.1080/02770903.2026.2712839