Progi FeNO w astmie dziecięcej wymagają walidacji poza grupą z alergicznym nieżytem nosa

Progi stężenia frakcyjnego tlenku azotu w powietrzu wydychanym (ang. fractional exhaled nitric oxide, FeNO), wyznaczone u dzieci z astmą i współistniejącym alergicznym nieżytem nosa, nie powinny być automatycznie przenoszone na całą populację pediatryczną z astmą. Na problem zwracają uwagę Janki Kumari i Prawin Kumar w korespondencji opublikowanej 12 listopada 2026 r. w Indian Journal of Pediatrics. Autorzy komentują wartości >20,5 ppb i <14,5 ppb proponowane we wcześniejszym badaniu oraz wskazują, dlaczego ich interpretacja wymaga uwzględnienia fenotypu alergicznego i stanu leczenia.

Jakiego badania dotyczy komentarz?

Korespondencja Janki Kumari i Prawina Kumara odnosi się do publikacji H. Choudhary, H. Kaur, R. S. Mahajana, G. Mukunda i V. Bhata zatytułowanej Fractional exhaled nitric oxide cut-off values for discriminating asthma exacerbation and control in Indian children with coexisting allergic rhinitis: a prospective observational cohort study. Praca została opisana w bibliografii listu jako prospektywne obserwacyjne badanie kohortowe i ukazała się w Indian Journal of Pediatrics w 2026 r. (tom 93, strony 1155–1161).

Metody i wyniki: co wynika z udostępnionej korespondencji?

Wiadomo, że komentowane badanie dotyczyło dzieci w Indiach z astmą oraz współistniejącym alergicznym nieżytem nosa, a jego przedmiotem były wartości graniczne FeNO służące rozróżnianiu zaostrzenia i kontroli astmy. Autorzy listu przytaczają dwa zaproponowane progi. Nie opisują natomiast liczebności kohorty, czasu obserwacji, protokołu pomiarowego, parametrów trafności klasyfikacji ani szczegółów analizy statystycznej. Wymienione dane nie mogą więc zostać dopowiedziane na podstawie samego listu.

Publikacja Kumari i Kumara ma formę komentarza skierowanego do redakcji. Jej celem jest wskazanie warunków prawidłowej interpretacji przedstawionych progów oraz zakresu niezbędnej dalszej weryfikacji, a nie przeprowadzenie kolejnego badania obserwacyjnego.

Jakie wartości FeNO przywołują autorzy?

FeNO jest nieinwazyjnym, powtarzalnym biomarkerem eozynofilowego zapalenia dróg oddechowych typu 2. W korespondencji przywołano następujące wartości graniczne zaproponowane przez autorów komentowanego badania:

Wartości te odnoszą się do analizowanej populacji dzieci z astmą i współistniejącym alergicznym nieżytem nosa. Nie są w korespondencji przedstawiane jako powszechnie obowiązujące progi diagnostyczne ani jako zakres wartości prawidłowych FeNO dla wszystkich dzieci.

Znaczenie alergicznego nieżytu nosa i atopii

Główne zastrzeżenie autorów dotyczy charakterystyki populacji, w której wyznaczono wartości graniczne. Kumari i Kumar podkreślają, że alergiczny nieżyt nosa i atopia mogą niezależnie zwiększać FeNO. Oznacza to, że obecność współistniejącej choroby alergicznej może wpływać na interpretację pomiaru wykonywanego u dziecka z astmą.

Z tego powodu wartości określone w grupie dzieci z obiema chorobami mogą nie odpowiadać wynikom uzyskiwanym u pacjentów z astmą bez alergicznego nieżytu nosa. Autorzy wskazują, że szczególnej ostrożności wymaga przenoszenie tych progów na dzieci dotychczas nieleczone. Nie przedstawiają jednak własnej analizy podgrup, która pozwalałaby ilościowo określić różnicę między tymi populacjami.

Próg kliniczny a wartość referencyjna FeNO

Istotnym elementem stanowiska Kumari i Kumara jest rozróżnienie klinicznego progu decyzyjnego od populacyjnej wartości referencyjnej. Pierwszy może służyć rozróżnianiu określonych stanów klinicznych, takich jak zaostrzenie albo kontrola choroby, natomiast drugi opisuje zakres odniesienia w danej populacji. Autorzy przestrzegają przed utożsamianiem tych dwóch funkcji pomiaru.

Wartość FeNO może zmieniać się w zależności od wieku, stanu atopowego, ekspozycji na kortykosteroidy i czynników środowiskowych. Z tego względu wartość graniczna wyznaczona do klasyfikacji stanu astmy nie powinna być interpretowana jako ustalona norma FeNO dla dzieci w Indiach. Autorzy zaznaczają również, że bezpośrednia przydatność międzynarodowo rekomendowanych progów u dzieci indyjskich pozostaje niepewna. Nie jest to jednak równoznaczne z wykazaniem, że obecne zalecenia należy zastąpić nowymi wartościami.

FeNO w ocenie klinicznej astmy

Autorzy korespondencji zwracają uwagę, że FeNO należy interpretować łącznie z objawami klinicznymi, czynnością płuc, przestrzeganiem zaleceń terapeutycznych oraz innymi markerami zapalenia typu 2. Izolowany wynik oznaczenia FeNO nie powinien być utożsamiany z całościową oceną kontroli astmy.

W liście przypomniano także wcześniejsze badanie przeprowadzone w Indiach, w którym obserwowano wzrost FeNO podczas zaostrzenia astmy, ale nie ustalono pojedynczego progu wiarygodnie przewidującego zaostrzenie ani nasilenie choroby. Jest to przytoczenie wyników z literatury przez autorów korespondencji, a nie rezultat ich własnej analizy.

Przesłanie kliniczne komentarza nie polega zatem na odrzuceniu FeNO jako biomarkera. Dotyczy raczej ograniczeń automatycznego przypisywania określonemu wynikowi jednolitego znaczenia klinicznego bez uwzględnienia cech pacjenta i kontekstu pomiaru.

Ograniczenia danych i potrzebna walidacja

Kumari i Kumar proponują, aby przytoczone wartości traktować jako obiecujące, zależne od kontekstu progi kliniczne, wymagające zewnętrznej walidacji, nie zaś jako zamiennik obecnych sposobów interpretacji FeNO. Wskazują na potrzebę badań wieloośrodkowych w Indiach, obejmujących zarówno zdrowe dzieci, jak i pacjentów z różnymi fenotypami astmy. Badania te powinny uwzględniać obserwację podłużną oraz ustandaryzowany status leczenia.

Tak zaprojektowane analizy mogłyby odpowiedzieć na pytanie, czy potrzebne są odrębne, specyficzne dla populacji indyjskiej wartości referencyjne FeNO, progi decyzyjne zależne od choroby, czy oba rodzaje wartości.

Autorzy i ośrodek

Janki Kumari i Prawin Kumar są związani z Department of Pediatrics, All India Institute of Medical Sciences, Jodhpur, India. Korespondencję przyjęto do publikacji 3 listopada 2026 r. i opublikowano online 12 listopada 2026 r. Autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów.