Verekitug (UPB-101): aktualny stan rozwoju klinicznego, mechanizm działania i potencjalne miejsce w terapii chorób układu oddechowego
Verekitug (UPB-101) to w pełni ludzkie przeciwciało monoklonalne klasy IgG1 zaprojektowane do blokowania receptora dla tymicznej limfopoetyny zrębowej (TSLPR, określanego również jako CRLF2). Hamując sygnalizację TSLP na poziomie receptora, lek ma potencjał modulowania kaskady zapalnej „wyżej” niż terapie skierowane przeciw pojedynczym cytokinom, co może przekładać się na efekt w kilku chorobach o podłożu zapalnym, zwłaszcza w obrębie dróg oddechowych. Producentem i podmiotem odpowiedzialnym za rozwój kliniczny jest Upstream Bio, Inc.
Mechanizm działania i cel molekularny
TSLP jest kluczową cytokiną „alarmową” nabłonka dróg oddechowych, która aktywuje odpowiedź typu 2 poprzez komórki dendrytyczne, limfocyty T, bazofile i eozynofile. Verekitug wiąże TSLPR/CRLF2, uniemożliwiając kompleksowi TSLP-TSLPR inicjowanie sygnalizacji prozapalnej. Na wczesnym etapie rozwoju klinicznego u chorych na astmę wykazano farmakodynamiczne efekty zgodne z mechanizmem: spadek eozynofilii, FeNO, a także obniżenie stężeń IL-5 i IgE.
Najnowsze doniesienia (stan na wrzesień 2025 r.)
- CRSwNP (polipy nosa): 2 września 2025 r. Upstream Bio ogłosił pozytywne wyniki badania fazy 2 VIBRANT (NCT06164704). W 24-tygodniowej próbie u 81 dorosłych z CRSwNP lek podawany co 12 tygodni spełnił pierwszorzędowy punkt końcowy – istotne statystycznie i klinicznie zmniejszenie endoskopowego wyniku nasilenia polipów (NPS) o −1,8 w porównaniu z placebo, a także poprawę kluczowych drugorzędowych punktów końcowych, w tym spadek nasilenia zatkania nosa (NCS) o −0,8 oraz 76% redukcję konieczności zabiegu chirurgicznego lub stosowania ogólnoustrojowych GKS. Profil bezpieczeństwa był korzystny, bez ciężkich działań niepożądanych.
- Astma ciężka: Badanie fazy 2 VALIANT (NCT06196879) jest w toku; według aktualizacji spółki z sierpnia 2025 r. zakończono rekrutację, a wyniki top-line planowane są na I kw. 2026 r. Główne punkty obejmują częstość zaostrzeń, czynność płuc oraz kontrolę astmy; lek podawany jest podskórnie w różnych schematach dawek i odstępów (Q12W, Q24W).
- POChP: W lipcu 2025 r. zainicjowano badanie fazy 2 u chorych z umiarkowaną-ciężką POChP, co oznacza trzecią dużą wskazówkę oddechową w programie rozwoju verekitugu.
Dane wczesnofazowe i farmakodynamika
W przedstawionym na ERS materiale z 32-tygodniowego badania MAD (Phase 1b) u chorych z astmą oceniano bezpieczeństwo, farmakokinetykę i parametry PD. Obserwowano tolerancję leczenia oraz spadki biomarkerów zapalenia typu 2, korespondujące z mechanizmem blokady TSLPR. Dokument podkreśla unikatowość strategii – verekitug jako jedyny kliniczny antagonista TSLPR (inne leki – np. tezepelumab – blokują ligand TSLP).
Status regulacyjny i rozwój
Obecnie brak rejestracji w jakimkolwiek wskazaniu; status rozwoju: faza 2 w CRSwNP, astmie ciężkiej i POChP. Charakterystyka leku w publicznych bazach klasyfikuje verekitug jako przeciwciało anty-CRLF2 (TSLPR).
Sposób podania i schematy dawkowania
W badaniach fazy 2 stosuje się podskórne wstrzyknięcia w odstępach co 12 tygodni (Q12W) lub co 24 tygodnie (Q24W), z podawaniem dwóch iniekcji wizytnie dla utrzymania zaślepienia różnych dawek. W CRSwNP w VIBRANT skuteczność wykazano dla schematu Q12W.
Bezpieczeństwo
W komunikacie z 2 września 2025 r. raportowano dobrą tolerancję i brak SAE w VIBRANT. Dane fazy 1b nie ujawniły sygnałów bezpieczeństwa wykraczających poza oczekiwane dla klasy przeciwciał monoklonalnych. Pełne, recenzowane publikacje bezpieczeństwa nie są jeszcze dostępne.
Potencjalne miejsce w terapii
Jeśli wyniki programów fazy 2–3 zostaną potwierdzone, antagonizm TSLPR może stanowić komplementarną lub alternatywną strategię względem blokady TSLP (tezepelumab) lub terapii anty-IL-5/IL-5R, anty-IgE w astmie eozynofilowej i fenotypach T2-wysokich, oraz wobec obecnie dostępnych biologicznych opcji w CRSwNP. Jednoczesny wpływ na wiele szlaków „downstream” (IL-5, IgE, eozynofilia, FeNO) sugeruje podejście „upstream” o potencjalnie szerokim spektrum klinicznym. Jednak konkurencja w CRSwNP jest silna, co podkreślają analizy rynkowe.
