Terapia Kaftrio a choroba wątroby w mukowiscydozie – co pokazują nowe badania z Francji?

Mukowiscydoza to choroba genetyczna, która uszkadza głównie płuca i układ pokarmowy. W jej przebiegu u 20–40% pacjentów rozwija się również choroba wątroby związana z mukowiscydozą (CFLD). U części chorych może ona prowadzić do groźnych powikłań, takich jak marskość, nadciśnienie wrotne czy krwawienia z żylaków przełyku. Jeszcze do niedawna nie było wiadomo, jak nowoczesne leki – tzw. modulatory CFTR – wpływają na przebieg tych zmian.

Czym jest ETI?

ETI to skrót od trzech substancji: elexakaftor, tezakaftor i iwakaftor stosowanych w leku Kaftrio+Kalydeco. To potrójna terapia, która od kilku lat jest dostępna dla pacjentów z mukowiscydozą w Europie, także we Francji (od grudnia 2019 r.). Leki te znacząco poprawiają czynność płuc i jakość życia chorych. Do tej pory brakowało jednak danych, czy mogą również chronić wątrobę.

Badania francuskich naukowców

Zespół lekarzy i badaczy z AP-HP.Centre Université Paris Cité oraz Groupe Hospitalier Cochin-Port Royal w Paryżu (m.in. Charlotte Mouliade, Lucia Parlati, Stylianos Tzedakis, Vincent Mallet) przeanalizował dane z ogólnokrajowej bazy hospitalizacji we Francji. Objęto nią ponad 10 tysięcy pacjentów z mukowiscydozą w wieku powyżej 12 lat, leczonych w latach 2014–2023.

Badacze porównali okres przed dostępem do ETI i po jego wprowadzeniu.

Najważniejsze wyniki

• Ryzyko ciężkich powikłań wątroby (marskość zdekompensowana, krwawienia z żylaków, rak wątroby czy przeszczepienie wątroby) było aż o 72% niższe po wprowadzeniu ETI.
• Przeszczepy wątroby praktycznie przestały być konieczne (spadek z 4,7 do 0,04 przypadków na 1000 osobolat).
• Przeszczepy płuc również były znacznie rzadsze.
• Śmiertelność wśród chorych z CF w badanym okresie zmniejszyła się ponad 15-krotnie. Pacjenci żyli dłużej – średni wiek zgonu był o około 10 lat wyższy.
• Co ważne – nie stwierdzono wzrostu ryzyka ostrej niewydolności wątroby, co potwierdza bezpieczeństwo terapii.

Co to oznacza dla pacjentów?

Wyniki wskazują, że ETI nie tylko poprawia stan płuc, ale może również chronić wątrobę przed ciężkimi powikłaniami. Choć badanie nie daje jeszcze pełnej odpowiedzi, czy to wyłącznie efekt leku (bo analizowano dane populacyjne, a nie indywidualne terapie), trend jest bardzo wyraźny.

Autorzy podkreślają, że choroba wątroby nie powinna być przeciwwskazaniem do rozpoczęcia leczenia ETI. Wręcz przeciwnie – pacjenci z CFLD mogą szczególnie skorzystać na tej terapii.

Wnioski

ETI to terapia, która zmieniła losy chorych na mukowiscydozę. Nowe dane pokazują, że jej wpływ może być jeszcze szerszy niż przypuszczano – obejmuje nie tylko układ oddechowy, ale także wątrobę i ryzyko śmiertelnych powikłań. Potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić mechanizm działania i precyzyjnie określić, które grupy pacjentów odnoszą największe korzyści.

Źródło: JHEP Reports, Cystic Fibrosis Liver Disease Progression in the Era of Elexacaftor-Tezacaftor-Ivacaftor
DOI: 10.1016/j.jhepr.2025.101512