Astma dziecięca i alergia u najmłodszych: pediatryczne wątki konferencji AAIK 2026

Oddech Życia zaprasza w ramach patronatu medialnego na XXV Jubileuszową Konferencję Naukowo-Szkoleniową Alergia Astma Immunologia Kliniczna 2026, która odbędzie się w dniach 28–30 maja 2026 roku w Łodzi. Tegoroczna edycja konferencji AAIK ma szczególny charakter jubileuszowy i została pomyślana jako wydarzenie łączące alergologię, pulmonologię, immunologię kliniczną, dermatologię, pediatrię oraz pielęgniarstwo alergologiczne. Organizatorzy podkreślają wielodyscyplinarny wymiar spotkania, obejmującego sesje plenarne, panele eksperckie, debaty kliniczne, część naukową dla młodych badaczy oraz III Forum Pielęgniarstwa Alergologicznego.

Jednym z ważniejszych wątków konferencji, szczególnie istotnych z perspektywy pacjentów najmłodszych, ich rodzin oraz lekarzy zajmujących się chorobami układu oddechowego u dzieci, będzie alergologia pediatryczna. W programie zaplanowano osobną sesję poświęconą dzieciom z chorobami alergicznymi, astmą, atopowym zapaleniem skóry oraz alergią pokarmową. To obszar, w którym decyzje diagnostyczne i terapeutyczne często są znacznie bardziej złożone niż u dorosłych: objawy bywają niespecyficzne, wyniki badań wymagają ostrożnej interpretacji, a każda interwencja terapeutyczna musi uwzględniać rozwój dziecka, bezpieczeństwo leczenia i długofalową jakość życia rodziny.

Pediatryczna alergologia w centrum uwagi

Sesja „Alergologia pediatryczna” odbędzie się w piątek 29 maja 2026 roku, w godzinach 8:30–9:20, jako Sesja plenarna VII. Poprowadzą ją prof. Paweł Majak z Łodzi oraz prof. Aneta Krogulska z Bydgoszczy. W programie przewidziano trzy wystąpienia: prof. Paweł Majak omówi kontrowersje immunoterapii u dzieci, w tym dobór preparatów do odczulania i zmiany w atopowym zapaleniu skóry; prof. Aneta Krogulska przedstawi temat „Multi-food oral immunotherapy” – czy ma to sens? Strategia postępowania; natomiast dr Agnieszka Blomberg z Łodzi omówi astmę u dzieci z perspektywy aktualnych wytycznych GINA.

Tak skonstruowana sesja pokazuje, że alergologia dziecięca nie jest wyłącznie „mniejszą wersją” alergologii dorosłych. Dziecko z alergią wymaga innego sposobu myślenia klinicznego: dynamicznej oceny objawów w czasie, uwzględnienia wieku, dojrzewania układu immunologicznego, ekspozycji środowiskowych, przebiegu infekcji wirusowych, diety, obciążeń rodzinnych oraz chorób współistniejących. U najmłodszych pacjentów objawy alergiczne mogą układać się w wieloletnią sekwencję problemów zdrowotnych – od atopowego zapalenia skóry i alergii pokarmowej, przez nawracające świsty, aż po rozpoznanie astmy lub alergicznego nieżytu nosa.

Astma u dzieci: choroba częsta, ale nie zawsze łatwa do rozpoznania

Astma dziecięca należy do najważniejszych przewlekłych chorób układu oddechowego wieku rozwojowego. W praktyce klinicznej jej rozpoznanie bywa jednak trudne, zwłaszcza u dzieci przedszkolnych, u których nawracające świsty, kaszel i duszność mogą mieć wiele przyczyn. Infekcje wirusowe, ekspozycja na alergeny, dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, wysiłek fizyczny, refluks żołądkowo-przełykowy, wady anatomiczne, zaburzenia odporności czy choroby rzadkie mogą tworzyć obraz, który wymaga starannego różnicowania.

Właśnie dlatego wykład dr Agnieszki Blomberg poświęcony astmie u dzieci w świetle aktualnych wytycznych GINA może być jednym z najbardziej praktycznych punktów sesji pediatrycznej AAIK 2026. Global Initiative for Asthma podkreśla, że strategia postępowania w astmie jest aktualizowana na podstawie systematycznego przeglądu nowej wiedzy naukowej; w 2026 roku opublikowano kolejną aktualizację dokumentu Global Strategy for Asthma Management and Prevention.

Dla lekarza praktyka szczególne znaczenie ma nie tylko samo rozpoznanie astmy, lecz także ocena kontroli choroby, ryzyka zaostrzeń, ekspozycji na czynniki wyzwalające oraz prawidłowości stosowania leków wziewnych. U dzieci problemem pozostaje technika inhalacyjna, dobór odpowiedniego inhalatora i komory inhalacyjnej, regularność leczenia przeciwzapalnego, a także edukacja rodziców. W tej grupie wiekowej decyzje terapeutyczne muszą być szczególnie precyzyjne: zarówno niedoleczenie astmy, jak i nadmierna intensyfikacja terapii mogą mieć konsekwencje dla codziennego funkcjonowania dziecka.

Dlaczego aktualne wytyczne są ważne dla rodzin dzieci z astmą?

Z punktu widzenia rodzica dziecka z astmą kluczowe pytania brzmią bardzo praktycznie: czy kaszel nocny jest objawem choroby? kiedy świsty po infekcji powinny skłonić do konsultacji alergologicznej lub pulmonologicznej? czy dziecko może uprawiać sport? czy leczenie wziewne jest bezpieczne? jak rozpoznać zaostrzenie? kiedy potrzebny jest plan postępowania na wypadek nagłego pogorszenia?

Z punktu widzenia lekarza pytania są równie konkretne, ale bardziej złożone: czy dziecko ma astmę, czy jedynie epizodyczne świsty infekcyjne? czy objawy mają tło alergiczne? czy konieczna jest diagnostyka atopii? jak interpretować spirometrię, FeNO, testy alergiczne i odpowiedź na leczenie? kiedy należy rozważyć specjalistyczną konsultację? kiedy objawy sugerują astmę trudną do leczenia, a kiedy problemem jest adherencja, technika inhalacji albo niekontrolowana ekspozycja środowiskowa?

W tym sensie konferencyjna sesja pediatryczna ma znaczenie nie tylko dla alergologów dziecięcych. Powinna zainteresować również pediatrów, lekarzy rodzinnych, pulmonologów, pielęgniarki, fizjoterapeutów oddechowych pracujących z rodzinami dzieci chorujących przewlekle. Astma dziecięca wymaga bowiem modelu opieki, w którym leczenie farmakologiczne jest tylko jednym z elementów. Równie ważne pozostają edukacja, plan działania, kontrola środowiska domowego, ocena aktywności fizycznej, profilaktyka infekcji i współpraca szkoły lub przedszkola z rodziną.

Immunoterapia u dzieci: szansa, ale też przestrzeń do pytań

Drugim ważnym zagadnieniem sesji będzie immunoterapia alergenowa u dzieci. Wystąpienie prof. Pawła Majaka ma dotyczyć kontrowersji związanych z immunoterapią u najmłodszych pacjentów, w tym doboru preparatów do odczulania oraz zmian w atopowym zapaleniu skóry (AZS).

Immunoterapia alergenowa jest jedną z niewielu metod leczenia chorób alergicznych ukierunkowanych na mechanizm choroby, a nie wyłącznie na łagodzenie objawów. W praktyce klinicznej oznacza to jednak konieczność starannej kwalifikacji pacjenta. U dziecka nie wystarczy dodatni wynik testu skórnego lub oznaczenie swoistych IgE. Kluczowe jest powiązanie wyniku badania z objawami klinicznymi, sezonowością dolegliwości, ekspozycją na alergen, ciężkością choroby, odpowiedzią na leczenie objawowe oraz zdolnością rodziny do długotrwałej współpracy.

Kontrowersje wokół immunoterapii u dzieci wynikają z kilku poziomów decyzji. Pierwszy dotyczy wieku i momentu rozpoczęcia leczenia. Drugi – wyboru alergenu lub alergenów, które rzeczywiście odpowiadają za objawy. Trzeci – doboru drogi podania, schematu terapii i preparatu. Czwarty – bezpieczeństwa, szczególnie u dzieci z astmą, AZS, alergią pokarmową lub wielochorobowością alergiczną. Piąty – realistycznych oczekiwań rodziny, która musi rozumieć, że immunoterapia jest procesem wieloletnim, wymagającym regularności i monitorowania.

Włączenie do programu konferencji tematu zmian w AZS w kontekście immunoterapii pokazuje, jak bardzo współczesna alergologia dziecięca odchodzi od prostych schematów. Dziecko z alergią wziewną często ma również objawy skórne, pokarmowe lub oddechowe, a lekarz musi rozstrzygnąć, które z nich są przyczynowo związane z konkretnym mechanizmem immunologicznym, a które stanowią równoległe manifestacje atopii.

Alergia pokarmowa i doustna immunoterapia: trudne pytania kliniczne

Kolejnym tematem sesji pediatrycznej będzie multi-food oral immunotherapy, czyli doustna immunoterapia pokarmowa (OIT) wielopokarmowa. Wykład prof. Anety Krogulskiej ma odpowiedzieć na pytanie, czy taka strategia ma sens i jak może wyglądać postępowanie.

To zagadnienie szczególnie istotne, ponieważ alergia pokarmowa u dzieci jest jednym z obszarów, w których łatwo o skrajności: z jednej strony o niedoszacowanie ryzyka reakcji, z drugiej – o zbyt szerokie eliminacje dietetyczne, wynikające z nieprawidłowej interpretacji testów. Dodatni wynik badania laboratoryjnego nie zawsze oznacza klinicznie istotną alergię, a dieta eliminacyjna bez jasnych wskazań może pogarszać jakość życia dziecka i rodziny, zwiększać lęk przed jedzeniem oraz wpływać na stan odżywienia.

Doustna immunoterapia pokarmowa jest obszarem rozwijającym się intensywnie, ale wymagającym szczególnie ostrożnego podejścia. Jej celem nie jest „samodzielne testowanie tolerancji” w domu, lecz kontrolowany proces prowadzony w wyspecjalizowanych warunkach, z jasnymi kryteriami kwalifikacji, oceną ryzyka i planem postępowania w razie reakcji. Temat wielopokarmowej immunoterapii jest jeszcze bardziej złożony, ponieważ dotyczy dzieci uczulonych lub reagujących klinicznie na więcej niż jeden pokarm. W takiej sytuacji trudniejsze stają się nie tylko decyzje terapeutyczne, ale także codzienne funkcjonowanie rodziny: planowanie posiłków, żywienie w przedszkolu lub szkole, opieka poza domem, aktywność społeczna dziecka i poziom przewlekłego stresu opiekunów.

Warto podkreślić, że temat alergii pokarmowej pojawia się w programie AAIK 2026 także poza sesją pediatryczną. W czwartek 28 maja zaplanowano sesję „Immunoterapia na pokarmy – teoria czy praktyka?”, podczas której prof. Andrea Horvath-Stolarczyk omówi wczesną doustną immunoterapię u niemowląt, prof. Natalia Ukleja-Sokołowska przedstawi możliwość modyfikacji przebiegu alergii na pokarmy u dorosłych, a prof. Marcin Kurowski omówi leczenie adiuwantowe w terapii alergii na pokarmy.

Atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa i astma: wspólny język atopii

Pediatryczne wątki AAIK 2026 dobrze pokazują, że u dzieci choroby alergiczne rzadko występują w izolacji. Atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa, alergiczny nieżyt nosa i astma mogą współistnieć, następować po sobie albo wzajemnie utrudniać diagnostykę. Właśnie dlatego w programie sesji pediatrycznej pojawia się jednocześnie immunoterapia, AZS, alergia pokarmowa i astma.

Dziecko z AZS i alergią pokarmową nie zawsze rozwinie astmę, ale wymaga uważnej obserwacji. Dziecko z astmą i alergicznym nieżytem nosa może mieć gorszą kontrolę objawów, jeżeli leczenie górnych dróg oddechowych jest pomijane. Dziecko z dodatnimi testami alergicznymi, ale bez spójnych objawów klinicznych, nie powinno być automatycznie obciążane rozpoznaniem alergii wymagającej eliminacji lub odczulania. Ta złożoność sprawia, że alergologia pediatryczna jest dziedziną wymagającą doświadczenia, interdyscyplinarności i krytycznej interpretacji wyników badań.

W programie AAIK 2026 pojawiają się również tematy istotne dla starszych dzieci i nastolatków z astmą oraz alergią, choć nie wszystkie są częścią sesji pediatrycznej. W piątek 29 maja zaplanowano m.in. wykład o alergicznym nieżycie nosa w erze terapii biologicznych oraz wykład o adrenalinie, edukacji i leczeniu anafilaksji. Są to zagadnienia bardzo ważne dla rodzin dzieci z cięższymi postaciami alergii, zwłaszcza gdy choroba obejmuje zarówno drogi oddechowe, skórę, jak i ryzyko reakcji ogólnoustrojowych.

Od wytycznych do praktyki: dlaczego ta sesja jest ważna dla lekarzy i rodzin?

Dla środowiska medycznego pediatryczna sesja AAIK 2026 może być okazją do uporządkowania kilku szczególnie trudnych obszarów praktyki. Pierwszym jest kwalifikacja dzieci do immunoterapii: kiedy rozpocząć leczenie, jak dobrać preparat, jak ocenić skuteczność, jak monitorować bezpieczeństwo i jak rozmawiać z rodziną o długofalowym charakterze terapii. Drugim jest alergia pokarmowa, w której coraz większą rolę odgrywają nie tylko testy diagnostyczne, ale także próby prowokacji, ocena ryzyka reakcji i możliwość modyfikowania przebiegu choroby. Trzecim jest astma dziecięca, która wymaga aktualnej wiedzy o zaleceniach, fenotypach, leczeniu przeciwzapalnym i ryzyku zaostrzeń.

Dla uczestników zainteresowanych diagnostyką chorób oddechowych szczególnie istotne mogą być także warsztaty praktyczne „Spirometria i tlenek azotu w praktyce”, prowadzone przez lek. Krzysztofa Olesiejuka z Łodzi. Warsztat zaplanowano w piątek 29 maja w godzinach 9:30–10:30 oraz w sobotę 30 maja w godzinach 8:30–9:30; liczba miejsc jest ograniczona i wymagana jest wcześniejsza rejestracja. Choć warsztat nie jest dedykowany wyłącznie pediatrii, jego tematyka pozostaje bliska opiece nad dzieckiem z podejrzeniem astmy, przewlekłym kaszlem, świstami lub nieprawidłową kontrolą choroby.

AAIK 2026: wydarzenie stacjonarne dla praktyków

Konferencja AAIK 2026 odbędzie się wyłącznie w trybie stacjonarnym. Miejscem obrad będzie Hotel Ambasador Premium w Łodzi, ul. Kilińskiego 145. Organizatorzy informują również, że za udział w konferencji zostaną przyznane punkty edukacyjne doskonalenia zawodowego lekarzy.

⚠️ rejestracja i informacje: https://konferencja-aaik.com/