Co dla fizjoterapeutów podczas 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej?

Fizjoterapia oddechowa dzieci z rdzeniowym zanikiem mięśni, wykorzystanie dodatniego ciśnienia, interpretacja badań czynnościowych oraz postępowanie po operacyjnej korekcji klatki piersiowej lejkowatej – to najważniejsze tematy przygotowane dla fizjoterapeutów podczas 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej. Program konferencji obejmuje jednak znacznie więcej zagadnień istotnych dla praktyki fizjoterapeutycznej: od spirometrii, bodypletyzmografii i polisomnografii, przez wentylację nieinwazyjną i opiekę nad dziećmi z mukowiscydozą, po warsztaty z technik oczyszczania dróg oddechowych, irygacji nosa i inhaloterapii.

Konferencja z wyraźną ścieżką fizjoterapeutyczną

38. Polsko-Słowackie Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej im. V. Vojteka i J. Rudnika odbędą się 24–25 września 2026 roku. Program wydarzenia został podzielony na sesje dotyczące badań czynnościowych, pneumonologii, fizjoterapii, torakochirurgii i anestezjologii, alergologii oraz gruźlicy.

Choć osobna sesja fizjoterapeutyczna potrwa godzinę, z perspektywy fizjoterapeuty oddechowego przydatna może być znacznie większa część konferencji. W codziennej praktyce fizjoterapeuta pracuje bowiem nie tylko nad mobilizacją i ewakuacją wydzieliny, lecz także wykorzystuje wyniki badań czynnościowych, ocenia skuteczność kaszlu, tolerancję wysiłku i pracę mięśni oddechowych, współpracuje z zespołem prowadzącym wentylację nieinwazyjną oraz uczestniczy w opiece nad dziećmi po zabiegach torakochirurgicznych.

Najbardziej bezpośrednio związane z praktyką fizjoterapeutyczną będą cztery wystąpienia zaplanowane w sesji trzeciej oraz warsztat poświęcony technikom oczyszczania dróg oddechowych i irygacjom nosa. Warto jednak zwrócić uwagę również na sesję badań czynnościowych, wykłady o mukowiscydozie, wentylacji nieinwazyjnej i zabiegach torakochirurgicznych oraz warsztaty z inhaloterapii i diagnostyki czynnościowej.

Badania czynnościowe ważne w planowaniu fizjoterapii

Pierwsza sesja konferencji, zaplanowana 24 września w godz. 13:30–14:45, będzie dotyczyła badań czynnościowych układu oddechowego. Dla fizjoterapeutów pracujących z pacjentami pulmonologicznymi jest to istotna część programu, ponieważ wyniki spirometrii, bodypletyzmografii, oscylometrii, pomiarów objętości płuc czy polisomnografii mogą wpływać na sposób planowania postępowania.

Nietypowe wyniki spirometrii u pacjentów z dusznością

Wykład „Duszność i spirometria – nietypowe i mniej powszechne wyniki” przedstawią MUDr. Zuzana Hribíková, MUDr. Peter Ferenc, PhD., MUDr. Jaroslav Fábry, PhD. oraz MUDr. Peter Kunč, PhD.

Dla fizjoterapeuty szczególnie ważna jest świadomość, że nie każdy nieprawidłowy zapis spirometryczny musi odpowiadać prostemu podziałowi na obturację albo restrykcję. Na wynik mogą wpływać jakość manewru, niepełny wdech, przedwczesne zakończenie wydechu, kaszel, zmienny wysiłek pacjenta, ograniczenie drożności górnych dróg oddechowych lub zaburzenia mechaniki klatki piersiowej.

Znajomość takich ograniczeń pomaga uniknąć planowania terapii wyłącznie na podstawie automatycznego opisu aparatu. Fizjoterapeuta powinien odnosić wynik badania do objawów, tolerancji wysiłku, jakości kaszlu, ruchomości klatki piersiowej i funkcjonalnych możliwości pacjenta.

Dysanapsis a interpretacja obturacji

Prof. dr hab. n. med. Henryk Mazurek omówi dysanapsis, czyli nieproporcjonalność pomiędzy kalibrem dróg oddechowych a wielkością miąższu płucnego. Zjawisko to może wpływać na wartość stosunku FEV₁/FVC i przypominać obraz obturacji, mimo że u części pacjentów wynika z indywidualnych proporcji anatomicznych.

Z punktu widzenia fizjoterapii temat jest ważny, ponieważ obniżony wskaźnik FEV₁/FVC nie powinien być automatycznie utożsamiany z retencją wydzieliny lub wskazaniem do intensyfikacji technik oczyszczania dróg oddechowych. O sposobie postępowania decydują objawy, rozpoznanie, obecność wydzieliny, częstość zaostrzeń i wyniki pełnej diagnostyki.

Polisomnografia i choroby układu sercowo-naczyniowego

Zastosowanie polisomnografii w diagnostyce chorób układu sercowo-naczyniowego u dzieci przedstawią MUDr. Jakub Šulov, doc. MUDr. Jarmila Vojtková, PhD., MUDr. Filip Olekšák, PhD., MUDr. Paulína Balázsová, MUDr. Anna Ďurdíková, PhD., doc. MUDr. Peter Ďurdík, PhD. oraz prof. MUDr. Mgr. Miloš Jeseňák, PhD, MBA, MHA, Dott.Ric., FAAAAI.

Polisomnografia ma znaczenie również dla fizjoterapeutów pracujących z dziećmi z chorobami nerwowo-mięśniowymi, deformacjami klatki piersiowej, otyłością, zespołami genetycznymi lub przewlekłą niewydolnością oddychania. Hipowentylacja nocna może pojawić się wcześniej niż jawne zaburzenia oddychania w ciągu dnia.

Wynik badania snu może wpływać na decyzję o wdrożeniu wentylacji nieinwazyjnej, zmianie ustawień aparatu, intensyfikacji wspomagania kaszlu lub rozszerzeniu programu monitorowania pacjenta.

Zaburzenia restrykcyjne u dzieci

O zaburzeniach restrykcyjnych u dzieci będzie mówiła lek. Karolina Gwoździewicz. Temat ma bezpośrednie znaczenie dla fizjoterapeutów pracujących z pacjentami z chorobami nerwowo-mięśniowymi, skoliozą, deformacjami klatki piersiowej, otyłością, chorobami śródmiąższowymi oraz po zabiegach operacyjnych.

Obniżona FVC w spirometrii może sugerować restrykcję, ale nie wystarcza do jej potwierdzenia. Konieczna jest ocena całkowitej pojemności płuc, a w wielu sytuacjach także siły mięśni oddechowych, ruchomości klatki piersiowej, skuteczności kaszlu i tolerancji wysiłku.

Sztuczna inteligencja w diagnostyce czynnościowej

Dr n. tech. Jakub Radliński przedstawi możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji w badaniach czynnościowych układu oddechowego. Algorytmy mogą wspierać kontrolę jakości, analizę kształtu pętli przepływ–objętość i rozpoznawanie powtarzalnych wzorców.

Dla fizjoterapeuty będzie to interesujący temat szczególnie w kontekście coraz większej dostępności automatycznych opisów badań. Interpretacja generowana przez oprogramowanie pozostaje jednak elementem pomocniczym i nie zastępuje oceny pacjenta ani analizy jakości wykonanego manewru.

Cztery wykłady bezpośrednio poświęcone fizjoterapii

Sesja „Fizjoterapia” odbędzie się 24 września w godz. 16:45–17:45. Program obejmuje cztery piętnastominutowe wystąpienia dotyczące chorób nerwowo-mięśniowych, dodatniego ciśnienia, badań czynnościowych oraz rehabilitacji po zabiegu torakochirurgicznym.

Fizjoterapia oddechowa dzieci z SMA

Dr n. o zdr. Anna Pyszora przedstawi fizjoterapię oddechową dzieci z rdzeniowym zanikiem mięśni. Jest to jeden z najważniejszych tematów sesji, ponieważ współczesna opieka nad pacjentem z SMA wymaga nie tylko leczenia przyczynowego, lecz również systematycznego monitorowania funkcji oddechowej.

Osłabienie mięśni wdechowych i wydechowych może prowadzić do spłycenia oddychania, obniżenia pojemności życiowej, niewydolnego kaszlu, zalegania wydzieliny, niedodmy oraz hipowentylacji nocnej. Pogorszenie może ujawniać się szczególnie podczas infekcji, gdy zwiększa się ilość wydzieliny i zapotrzebowanie organizmu na wentylację.

W praktyce fizjoterapeutycznej znaczenie mają ocena skuteczności kaszlu, nauka technik wspomagania odkrztuszania, stosowanie insuflacji–eksuflacji mechanicznej, odpowiednie pozycjonowanie oraz współpraca z zespołem prowadzącym wentylację nieinwazyjną.

Dodatnie ciśnienie w praktyce fizjoterapii oddechowej

Mgr Katarzyna Warzeszak omówi zastosowanie dodatniego ciśnienia w praktyce fizjoterapii oddechowej.

Określenie „dodatnie ciśnienie” obejmuje kilka odmiennych metod. Może dotyczyć między innymi technik PEP i OPEP wykorzystywanych podczas oczyszczania dróg oddechowych, CPAP służącego do utrzymywania dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych oraz niektórych form wentylacji nieinwazyjnej.

Mechanizm i cel każdej z tych metod są inne. PEP może pomagać w stabilizowaniu dróg oddechowych podczas wydechu i przemieszczaniu powietrza za zalegającą wydzielinę. CPAP może ograniczać zapadanie się dróg oddechowych i poprawiać rekrutację pęcherzyków. Dwupoziomowe wspomaganie ciśnieniowe może natomiast odciążać mięśnie oddechowe i zwiększać wentylację pęcherzykową.

Dla fizjoterapeuty ważne pozostają właściwy dobór urządzenia, poziomu oporu lub ciśnienia, pozycji pacjenta i czasu trwania terapii. Konieczna jest również znajomość potencjalnych przeciwwskazań i sygnałów złej tolerancji.

Interpretacja badań czynnościowych na potrzeby fizjoterapii

Dr n. kult. fiz. Jarosław Prusak przedstawi interpretację badań czynnościowych układu oddechowego z punktu widzenia planowania fizjoterapii.

To zagadnienie ma duże znaczenie praktyczne. Fizjoterapeuta powinien rozumieć, czym różnią się obturacja, restrykcja, pułapka powietrzna, hiperinflacja i obniżona zdolność dyfuzyjna, a także wiedzieć, których wniosków nie można wyciągać na podstawie samej spirometrii.

Wyniki badań mogą wpływać na intensywność ćwiczeń, wybór pozycji, bezpieczeństwo stosowania dodatniego ciśnienia i sposób monitorowania pacjenta. Nie wskazują jednak automatycznie konkretnej techniki oczyszczania dróg oddechowych.

Przykładowo, pacjent z obniżoną FEV₁ może mieć niewielką ilość wydzieliny i nie wymagać rozbudowanego programu drenażowego. Z kolei osoba z prawidłową spirometrią może mieć klinicznie istotne trudności z ewakuacją wydzieliny, nieskuteczny kaszel albo zaburzenia wentylacji ujawniające się podczas wysiłku lub snu.

Fizjoterapia po operacji klatki piersiowej lejkowatej

Studium przypadku dotyczące fizjoterapii po leczeniu operacyjnym klatki piersiowej lejkowatej przedstawią Ing. Veronika Šantová, Dip. Fyz., Mgr. Dominika Staššíková, MUDr. Jana Tóthová oraz MUDr. Peter Ferenc, PhD.

Po zabiegu korekcyjnym fizjoterapia może obejmować profilaktykę powikłań płucnych, stopniową pionizację, naukę kontrolowanego oddychania, ćwiczenia ruchomości obręczy barkowej, poprawę postawy i bezpieczny powrót do codziennej aktywności.

Zakres postępowania zależy od zastosowanej techniki operacyjnej, obecności implantu, poziomu bólu, zaleceń chirurga oraz etapu gojenia. W pierwszym okresie pooperacyjnym fizjoterapeuta musi uwzględniać nie tylko funkcję oddechową, ale również ograniczenia dotyczące rotacji tułowia, podnoszenia kończyn, obciążeń i sposobu zmiany pozycji.

Forma studium przypadku może być szczególnie cenna, ponieważ pozwala prześledzić rzeczywisty przebieg terapii, obserwowane trudności i sposób modyfikowania programu usprawniania.

Warsztaty praktyczne dla fizjoterapeutów

Warsztaty odbędą się 24 września w godz. 11:00–12:00 oraz 25 września w godz. 8:00–9:00. Organizator wymienia sześć tematów, wśród których jeden moduł jest bezpośrednio adresowany do fizjoterapeutów, a kilka kolejnych może mieć istotne znaczenie w codziennej praktyce.

Techniki oczyszczania dróg oddechowych, irygacje nosa i kwalifikacja do fizjoterapii

Warsztat fizjoterapeutyczny obejmie techniki oczyszczania dróg oddechowych, irygacje nosa oraz zagadnienie kierowania pacjentów do fizjoterapeuty.

W programie nie podano, które konkretne techniki zostaną zaprezentowane. Współczesna fizjoterapia oddechowa może obejmować między innymi:

• aktywny cykl technik oddechowych;
• drenaż autogeniczny;
• techniki PEP i OPEP;
• modyfikacje pozycji ciała wpływające na wentylację;
• ćwiczenia zwiększające objętość wdechową;
• techniki wspomagania kaszlu;
• mechaniczną insuflację–eksuflację;
• indywidualnie dobrane urządzenia wspomagające mobilizację wydzieliny.

Dobór metody powinien zależeć od patofizjologii choroby, wieku, lokalizacji wydzieliny, drożności dróg oddechowych, skuteczności kaszlu, możliwości współpracy i preferencji pacjenta. Nie każda osoba z przewlekłą chorobą płuc wymaga tego samego programu.

Osobnym elementem warsztatu będą irygacje nosa. Dla fizjoterapeutów pracujących z pacjentami z mukowiscydozą, pierwotną dyskinezą rzęsek, przewlekłym zapaleniem zatok, alergicznym nieżytem nosa i nawracającymi infekcjami górnych dróg oddechowych jest to zagadnienie o dużym znaczeniu praktycznym.

Bezpieczne wykonywanie irygacji wymaga prawidłowego przygotowania roztworu, odpowiedniego doboru urządzenia, zachowania higieny i właściwego czyszczenia sprzętu. Ważna jest również ocena, czy pacjent nie ma przeciwwskazań lub problemów wymagających wcześniejszej konsultacji lekarskiej.

Interpretacja spirometrii, bodypletyzmografii i IOS

Warsztat z interpretacji badań czynnościowych może być jednym z najbardziej praktycznych modułów dla fizjoterapeutów. Obejmie spirometrię, bodypletyzmografię i IOS, czyli oscylometrię impulsową.

Spirometria dostarcza informacji o dynamicznych objętościach i przepływach. Bodypletyzmografia pozwala dodatkowo ocenić objętości płuc, w tym objętość zalegającą i całkowitą pojemność płuc, oraz niektóre parametry oporu dróg oddechowych. Oscylometria może być użyteczna u młodszych dzieci i pacjentów, którzy nie potrafią wykonać poprawnego natężonego manewru wydechowego.

Dla fizjoterapeutów ważna będzie nie tylko nauka rozpoznawania podstawowych wzorców, lecz także ocena jakości badania i zrozumienie ograniczeń poszczególnych metod.

Pielęgniarskie techniki podawania leków wziewnych

Warsztat dotyczący technik podawania leków wziewnych został określony jako pielęgniarski, jednak może być wartościowy również dla fizjoterapeutów. W wielu ośrodkach to właśnie fizjoterapeuta podczas pracy z pacjentem zauważa błędy w obsłudze inhalatora, nebulizatora albo komory inhalacyjnej.

Prawidłowa technika inhalacji ma wpływ na depozycję leku i skuteczność całego leczenia. Szczególnie ważna jest kolejność stosowania leków, fizjoterapii i nebulizacji, choć optymalny schemat zależy od rodzaju preparatu, rozpoznania i indywidualnych zaleceń zespołu prowadzącego.

USG w pulmonologii dziecięcej

Warsztat z USG w pulmonologii dziecięcej może zainteresować fizjoterapeutów pracujących w szpitalach i oddziałach intensywnej terapii. Ultrasonografia płuc i opłucnej umożliwia przyłóżkową ocenę płynu w jamie opłucnej, obwodowych konsolidacji, odmy, cech zespołu śródmiąższowego oraz ruchomości przepony.

Zakres wykorzystywania USG przez fizjoterapeutów zależy od kompetencji zawodowych, wyszkolenia, lokalnych procedur i organizacji pracy danego ośrodka. Nawet jeśli fizjoterapeuta sam nie wykonuje badania, rozumienie podstawowych pojęć ułatwia komunikację z lekarzem i interpretację zmian funkcjonalnych.

Które pozostałe wykłady mogą zainteresować fizjoterapeutów?

Lęk i depresja u osób z mukowiscydozą

Mgr Elżbieta Woźniak i mgr Elżbieta Żywioł omówią lęk i depresję u osób z mukowiscydozą. Zagadnienie ma bezpośrednie znaczenie dla fizjoterapeutów, ponieważ leczenie mukowiscydozy wymaga codziennego, często czasochłonnego wykonywania technik oczyszczania dróg oddechowych i aktywności fizycznej.

Objawy depresyjne, obniżona motywacja, zmęczenie, lęk przed dusznością i poczucie przeciążenia leczeniem mogą ograniczać regularność terapii. Fizjoterapeuta, który ma częsty kontakt z pacjentem, może jako jeden z pierwszych zauważyć zmianę zachowania, wycofanie lub trudności w realizacji dotychczasowego planu.

Wentylacja nieinwazyjna w intensywnej terapii pediatrycznej

Aktualne perspektywy dotyczące wentylacji nieinwazyjnej w pediatrycznym oddziale intensywnej terapii przedstawią MUDr. Matúš Igaz, PhD., MUDr. Vladimír Zoľák, PhD., doc. MUDr. Peter Ďurdík, PhD. oraz prof. MUDr. Mgr. Miloš Jeseňák, PhD, MBA, MHA, Dott.Ric., FAAAAI.

Dla fizjoterapeutów pracujących w szpitalu interesujące będą zagadnienia doboru interfejsu, tolerancji terapii, synchronizacji pacjenta z urządzeniem, pozycjonowania, oczyszczania dróg oddechowych oraz rozpoznawania oznak nieskuteczności NIV.

Wentylacja nieinwazyjna nie jest wyłącznie metodą poprawiającą utlenowanie. Może zmniejszać pracę oddychania i poprawiać wentylację pęcherzykową, ale wymaga ścisłego monitorowania. Fizjoterapia podczas NIV powinna być prowadzona w koordynacji z zespołem lekarskim i pielęgniarskim.

Torakochirurgia i opieka okołooperacyjna

Dr n. med. Maciej Maciaszczyk przedstawi doświadczenia dotyczące chirurgicznego leczenia zaawansowanych guzów śródpiersia u dzieci. Z punktu widzenia fizjoterapii ważne są następstwa zabiegów w obrębie klatki piersiowej: ból, ograniczenie głębokiego wdechu, osłabienie kaszlu, ryzyko niedodmy i zmniejszona aktywność ruchowa.

W sesji znajdzie się również wykład dotyczący modelu opieki w oddziale anestezjologii i intensywnej terapii oraz roli rodzica w procesie zdrowienia. Autorami są mgr Joanna Florek, mgr Paweł Baziński i mgr Jadwiga Morzyniec.

Zaangażowanie rodzica może mieć istotne znaczenie również dla fizjoterapii. Opiekun pomaga dziecku zaakceptować ćwiczenia, wspiera regularność terapii, obserwuje tolerancję wysiłku i kontynuuje część zaleceń po wypisie ze szpitala.

Astma ciężka – czy na pewno?

Lek. Anna Peters i mgr Laura Rudawska-Guzik przedstawią wykład „Astma ciężka. Czy na pewno?”. Dla fizjoterapeutów temat może być istotny w kontekście różnicowania duszności, nadmiernej wentylacji, dysfunkcyjnego wzorca oddychania, zaburzeń w obrębie krtani i ograniczenia wysiłku wynikającego z dekondycji.

Nie każda duszność u pacjenta z rozpoznaną astmą oznacza aktywny skurcz oskrzeli. Fizjoterapeuta nie rozpoznaje samodzielnie przyczyny objawów, ale może dostarczyć zespołowi ważnych obserwacji dotyczących wzorca oddychania, reakcji na wysiłek i występowania objawów podczas wykonywania ćwiczeń.

utworz-konto i udział w wydarzeniu

Pełny program, aktualne informacje organizacyjne oraz formularz uczestnictwa znajdują się na oficjalnej stronie 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej.

Warsztaty są dostępne wyłącznie dla uczestników z opłaconym udziałem stacjonarnym. Podczas rejestracji należy wybrać odpowiednią opcję warsztatową. Organizator zastrzega, że poszczególne moduły mogą się nie odbyć, jeżeli nie zostanie zgromadzona wystarczająca liczba uczestników.

Źródło: oficjalny program 38. Polsko-Słowackich Dni Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej im. V. Vojteka i J. Rudnika.