Depresja związana z astmą może być biologicznie odmienna od depresji pierwotnej

Naukowcy z Hiroshima University w Japonii oraz współpracujących ośrodków badawczych wykazali, że u dorosłych chorych na astmę, u których występują objawy depresyjne, obserwuje się podwyższone stężenia we krwi białka określanego jako brain-derived neurotrophic factor (BDNF). Jest to zjawisko odmienne od tego, które typowo stwierdza się u pacjentów z dużą depresją (major depressive disorder), gdzie poziomy BDNF są zazwyczaj obniżone. Wyniki badania, opublikowane w czasopiśmie The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice, dostarczają nowych danych sugerujących, że depresja współistniejąca z astmą może mieć odrębne podłoże biologiczne w porównaniu z depresją pierwotną.

Objawy depresyjne u pacjentów z astmą są często powiązane z gorszą kontrolą choroby oraz jej większym nasileniem. Choć obniżone stężenia BDNF stanowią dobrze udokumentowaną cechę dużej depresji, białko to pełni również istotne funkcje poza ośrodkowym układem nerwowym. BDNF jest produkowany nie tylko w mózgu, lecz także w płucach, gdzie jego poziom wzrasta w przebiegu zapalenia dróg oddechowych. W tkance płucnej BDNF wpływa na unerwienie oskrzeli oraz procesy zapalne, co może zwiększać nadreaktywność dróg oddechowych i nasilać objawy astmy. Rodzi to pytanie, czy mechanizmy biologiczne depresji w astmie są analogiczne do tych obserwowanych w depresji pierwotnej.

Aby to zbadać, zespół badawczy przeanalizował dane 140 dorosłych pacjentów z rozpoznaną astmą. Oceniano stężenia BDNF we krwi oraz nasilenie objawów depresji i lęku. Dodatkowo uczestnicy badania nosili czujniki ruchu, które umożliwiały monitorowanie ich codziennej aktywności fizycznej. Pozwoliło to na analizę zależności pomiędzy ciężkością astmy, poziomem aktywności a stanem psychicznym.

„W odróżnieniu od dużej depresji, pacjenci z astmą i objawami depresyjnymi wykazują wyższe, a nie niższe, stężenia BDNF w surowicy. Co więcej, podwyższony poziom BDNF wiąże się z większym nasileniem astmy” – podkreśla autor korespondujący badania, Hiroshi Iwamoto, profesor nadzwyczajny w Graduate School of Biomedical and Health Sciences, Hiroshima University. „Wyniki te sugerują, że mechanizmy biologiczne leżące u podstaw objawów depresyjnych w astmie mogą różnić się od tych obserwowanych w dużej depresji”.

Zaobserwowano również, że niższy poziom codziennej aktywności fizycznej korelował z gorszym nastrojem. Sugeruje to, że ograniczenia funkcjonalne wynikające z astmy mogą istotnie przyczyniać się do obciążenia emocjonalnego pacjentów. Uzyskane dane wskazują, iż BDNF może pełnić rolę sygnału fizjologicznego stresu lub zapalenia w organizmie, co mogłoby tłumaczyć odmienny wzorzec biologiczny depresji w przebiegu astmy w porównaniu z dużą depresją.

Wyniki badania podkreślają także potencjalne znaczenie aktywności fizycznej. Nawet po uwzględnieniu stopnia nasilenia astmy pacjenci mniej aktywni fizycznie zgłaszali większe nasilenie objawów depresyjnych.

„Kolejnym krokiem powinno być wyjaśnienie zależności przyczynowo-skutkowych pomiędzy ciężkością astmy, poziomami BDNF a objawami depresyjnymi w badaniach podłużnych i interwencyjnych” – dodaje Iwamoto. Zintegrowane podejście do leczenia astmy i problemów zdrowia psychicznego, zamiast traktowania ich jako odrębnych jednostek, może przynieść pacjentom największe korzyści.

Źródło: The Journal of Allergy and Clinical Immunology: In Practice, Brain-Derived Neurotrophic Factor Levels Are Associated With Depressive Symptoms in Patients With Asthma
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.jaip.2025.11.001