Czy gorąca filiżanka matchy może osłabić „przełącznik kichania” w alergicznym nieżycie nosa?

Istnieje kolejny powód, aby zainteresować się popularną w Japonii matchą. Badanie przeprowadzone na modelu zwierzęcym sugeruje, że sproszkowana zielona herbata może ograniczać częstość kichania u osób z alergicznym nieżytem nosa.

Matcha to intensywnie zielony proszek powstający z liści zielonej herbaty uprawianych w specjalnych warunkach, które po zbiorze są suszone i mielone. Produkt ten wykorzystuje się zarówno do przygotowywania napoju herbacianego, jak i jako składnik smakowy w wielu produktach spożywczych. Wcześniejsze badania wykazały, że matcha zawiera wysokie stężenia biologicznie aktywnych związków, w tym antyoksydantów oraz aminokwasów. Jej spożycie wiązano z licznymi korzyściami zdrowotnymi, takimi jak poprawa funkcji sercowo-naczyniowych i poznawczych oraz działanie przeciwzapalne.

Zainteresowanie badaczy wpływem matchy na alergiczny nieżyt nosa

Profesor Osamu Kaminuma z Research Institute for Radiation Biology and Medicine przy Hiroshima University zainteresował się szczególnie potencjalnym wpływem matchy na objawy alergicznego nieżytu nosa, powszechnie określanego jako katar sienny.

Jak podkreślił badacz: „Badania przeprowadzone u ludzi sugerują, że zielona herbata może łagodzić objawy alergicznego nieżytu nosa, jednak mechanizm tego działania pozostaje niejasny”.

Model zwierzęcy alergicznego nieżytu nosa

W artykule opublikowanym 5 marca w czasopiśmie npj Science of Food zespół badawczy opisał eksperyment przeprowadzony na myszach genetycznie przygotowanych do wykazywania objawów przypominających katar sienny.

Zwierzętom podawano napar z matchy 2–3 razy w tygodniu przez ponad pięć tygodni, a dodatkowo kolejną dawkę herbaty 30 minut przed ekspozycją na alergen, który wywoływał objawy alergicznego nieżytu nosa.

Znaczące zmniejszenie liczby kichnięć

Analiza wyników wykazała, że myszy otrzymujące matchę kichają znacznie rzadziej, niż można byłoby się spodziewać w warunkach indukowanej reakcji alergicznej.

Jeszcze bardziej interesujące było jednak inne spostrzeżenie. Okazało się, że spożycie matchy nie wpływało istotnie na klasyczne mechanizmy immunologiczne odpowiedzialne za reakcję alergiczną, w tym:

• przeciwciała immunoglobuliny E (IgE),
• komórki tuczne (mastocyty),
• limfocyty T.

Dlaczego to ważne w alergii?

Przeciwciała IgE wiążące się z komórkami tucznymi stanowią centralny element reakcji alergicznej. Ich aktywacja prowadzi do uwalniania histaminy oraz innych mediatorów zapalnych.

Komórki tuczne odpowiadają za wczesną fazę reakcji alergicznej, natomiast limfocyty T regulują długotrwałe procesy immunologiczne, w tym produkcję IgE.

Matcha działała na poziomie układu nerwowego

Jak wyjaśnił prof. Kaminuma:

„Doustne podanie matchy zmniejszało liczbę kichnięć bez wyraźnych zmian w głównych markerach immunologicznych. Zamiast tego obserwowaliśmy silne hamowanie aktywacji neuronów w pniu mózgu związanych z odruchem kichania”.

Oznacza to, że potencjalne działanie matchy może dotyczyć regulacji odruchu kichania na poziomie układu nerwowego, a nie bezpośredniego tłumienia reakcji alergicznej.

Analiza ekspresji genu c-Fos

Badacze przeanalizowali aktywność genu c-Fos, który jest uznawany za marker odpowiedzi neuronalnej i behawioralnej na silne bodźce, takie jak ekspozycja na alergen powodujący objawy kataru siennego.

Szczególną uwagę zwrócono na ventral spinal trigeminal nucleus caudalis – strukturę w obrębie pnia mózgu zaangażowaną w kontrolę odruchu kichania.

Wyniki pokazały, że:

• u myszy z objawami alergii ekspresja genu c-Fos była znacząco zwiększona,
• podanie matchy obniżało poziom ekspresji niemal do wartości fizjologicznych.

Potencjalne znaczenie kliniczne

Uzyskane wyniki sugerują, że matcha może modulować neuronalne mechanizmy odpowiedzialne za inicjację odruchu kichania. W praktyce oznaczałoby to możliwość ograniczenia jednego z najbardziej dokuczliwych objawów alergicznego nieżytu nosa.

Badacze podkreślają jednak, że dotychczasowe wyniki pochodzą z modelu zwierzęcego i wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.

Jak zaznaczył prof. Kaminuma:

„Naszym celem jest opracowanie opartej na dowodach naukowych opcji żywieniowej, która mogłaby uzupełniać standardowe leczenie objawów alergicznego nieżytu nosa”.

Perspektywy dalszych badań

Jeżeli przyszłe badania kliniczne potwierdzą podobny mechanizm działania u ludzi, matcha mogłaby stać się elementem strategii wspomagających leczenie alergicznego nieżytu nosa. Szczególnie interesująca jest możliwość wpływu składników diety na neuronalne mechanizmy odruchowe, które dotychczas były rzadziej analizowane w kontekście chorób alergicznych.

Jednocześnie należy podkreślić, że matcha nie zastąpi terapii farmakologicznej, takiej jak leki przeciwhistaminowe czy glikokortykosteroidy donosowe, lecz potencjalnie mogłaby pełnić rolę interwencji wspomagającej w kontroli objawów.

Źródło: npj Science of Food, Matcha alleviates sneezing response in a murine model of allergic rhinitis
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41538-026-00777-9