LCI ujawnia różnice między mukowiscydozą a PCD niewidoczne w FEV1

Badanie opublikowane w Pediatric Pulmonology wskazuje, że u dzieci i młodych osób z mukowiscydozą wskaźnik oczyszczania płuc LCI może ujawniać większe zaburzenia niż u osób z pierwotną dyskinezą rzęsek, nawet gdy grupy mają porównywalne wyniki FEV₁. W retrospektywnej analizie obejmującej po 23 osoby z mukowiscydozą i PCD wartości LCI były istotnie wyższe w grupie z mukowiscydozą. Zdaniem autorów wyniki te wskazują na większe zajęcie obwodowych dróg oddechowych w mukowiscydozie i pokazują, dlaczego sama spirometria może nie wystarczać do oceny wczesnych lub bardziej obwodowych zmian czynnościowych.

Dlaczego porównano mukowiscydozę i PCD

Mukowiscydoza (cystic fibrosis, CF) oraz pierwotna dyskineza rzęsek (primary ciliary dyskinesia, PCD) są wrodzonymi chorobami związanymi z zaburzeniem oczyszczania śluzowo-rzęskowego. Jak przypominają autorzy pracy, konsekwencją tych zaburzeń mogą być przewlekłe zakażenie dróg oddechowych, stan zapalny oraz postępujące uszkodzenie płuc.

Mechanizm leżący u podłoża zaburzeń oczyszczania dróg oddechowych jest jednak w obu chorobach odmienny. W mukowiscydozie choroba płuc wynika z nieprawidłowej funkcji CFTR w nabłonku dróg oddechowych, natomiast w PCD pierwotnym problemem jest dysfunkcja ruchomych rzęsek oddechowych. Autorzy zwracają uwagę, że rzęski te są zlokalizowane przede wszystkim w bardziej proksymalnych częściach dróg oddechowych.

Ta różnica stanowiła podstawę hipotezy badawczej: naukowcy zakładali, że przy podobnym stopniu zaburzenia FEV₁ osoby z mukowiscydozą mogą wykazywać większe zaburzenia mierzone za pomocą wskaźnika oczyszczania płuc, czyli lung clearance index (LCI), co mogłoby wskazywać na większe zajęcie obwodowych dróg oddechowych.

Autorzy podkreślają bowiem, że FEV₁ ma ograniczoną czułość w wykrywaniu wczesnego uszkodzenia obwodowych części płuc. LCI uzyskiwany podczas MBW jest natomiast rozpatrywany jako potencjalnie bardziej czuły marker takich nieprawidłowości.

Autorzy i ośrodki badawcze

Pracę przygotowali Lise Vanvuchelen, Astrid Vermaut, Marijke Proesmans, François Vermeulen oraz Mieke Boon. Badacze byli związani z Department of Development and Regeneration, Woman and Child Unit w Leuven. Marijke Proesmans, François Vermeulen i Mieke Boon byli dodatkowo afiliowani przy Department of Pediatrics, Cystic Fibrosis Center, University Hospitals Leuven w Leuven.

Autorką korespondencyjną publikacji jest Mieke Boon. Artykuł ukazał się w czasopiśmie Pediatric Pulmonology, w tomie 61, numerze 8 z 2026 roku, pod numerem e71735.

Badanie dotyczyło porównania kilku parametrów uzyskiwanych podczas MBW u osób z mukowiscydozą i PCD. Głównym celem była ocena LCI, natomiast jako cele dodatkowe analizowano parametry nachylenia fazy III, w tym S_cond × VT i S_acin × VT, aby przyjrzeć się niejednorodności wentylacji i lokalizacji zmian w układzie oddechowym.

Jak zaprojektowano badanie

Do retrospektywnego badania przekrojowego kwalifikowano osoby z CF i PCD w wieku od 6 do 20 lat, dla których dostępne były zarówno wyniki MBW, jak i spirometrii. Analizowane dane pochodziły z okresu 2011–2024.

Grupa z mukowiscydozą obejmowała 23 osoby, a grupa z PCD również 23 osoby. Mediana wieku w obu grupach wynosiła 14,4 roku. Zgodnie z celem badania uczestników dopasowano pod względem wieku i FEV₁. Porównanie miało dotyczyć osób z mukowiscydozą, które nie były leczone wysoko skuteczną terapią modulatorami CFTR.

Takie zestawienie miało umożliwić ocenę, czy przy podobnym obrazie ocenianym za pomocą FEV₁ test MBW ujawni różnice pomiędzy obiema chorobami.

LCI różnił grupy pomimo podobnych wyników FEV₁

Najważniejszym wynikiem badania było stwierdzenie różnicy w LCI. Mediana wartości tego wskaźnika wyniosła 7,8 w grupie z mukowiscydozą i 7,1 w grupie z PCD. Różnica osiągnęła istotność statystyczną – p=0,04.

Jednocześnie wyniki FEV₁ wyrażone jako z-score nie różniły się istotnie pomiędzy grupami. W grupie z mukowiscydozą wartość wynosiła −0,1, natomiast w grupie z PCD −1,1; dla porównania uzyskano p=0,33.

To zestawienie stanowi zasadniczy element wniosku autorów. Przy braku statystycznie istotnej różnicy w FEV₁ LCI był bardziej nieprawidłowy w grupie z mukowiscydozą. Autorzy interpretują to jako wskazówkę, że u badanych z CF występowało większe zajęcie obwodowych dróg oddechowych niż u dopasowanych osób z PCD.

Co wykazały FEF_25–75 i parametry fazy III MBW

Poza LCI autorzy analizowali także FEF_25–75 wyrażony jako procent wartości należnej oraz parametry nachylenia fazy III badania MBW.

Dla FEF_25–75%pred nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy pomiędzy grupami. Podobnie parametry fazy III jako całość nie różniły się istotnie między badanymi z CF i PCD.

Zwrócono jednak uwagę na tendencję do wyższej wartości S_cond × VT w grupie z mukowiscydozą. Wartość tego parametru wynosiła 0,08 w CF i 0,06 w PCD, przy p=0,11.

W dostępnym streszczeniu nie podano szczegółowych wartości S_acin × VT ani dokładnych wyników FEF_25–75%pred. Nie ma więc podstaw do przypisywania tym parametrom wielkości efektu lub znaczenia, którego autorzy nie przedstawili w abstrakcie.

Co wyniki mogą oznaczać dla oceny czynności płuc

Autorzy podsumowują, że mimo podobnych zaburzeń FEV₁, które w ich interpretacji odzwierciedlają przede wszystkim zajęcie bardziej proksymalnych dróg oddechowych, osoby z mukowiscydozą wykazywały większe zajęcie obwodowych części układu oddechowego niż osoby z PCD. Podstawą tego wniosku była wyższa wartość LCI w grupie z CF.

Wynik jest istotny z punktu widzenia oceny czynnościowej płuc, ponieważ zasadnicze pytanie badania dotyczyło sytuacji, w której klasyczny parametr spirometryczny nie wykazuje wyraźnej różnicy pomiędzy dwiema porównywanymi grupami, podczas gdy parametr uzyskiwany z MBW taką różnicę ujawnia.

Badanie nie wykazuje natomiast – przynajmniej na podstawie dostępnego abstraktu – że LCI powinien zastąpić FEV₁, ani nie określa nowego schematu monitorowania pacjentów. Wyniki wskazują przede wszystkim na odmienną informację czynnościową dostarczaną przez LCI i FEV₁.

Dlaczego wyniki należy interpretować ostrożnie

Badanie miało charakter retrospektywny i przekrojowy. Oznacza to, że porównywano dostępne wyniki badań zgromadzone w określonym okresie, a nie obserwowano prospektywnie zmian parametrów u tych samych pacjentów po zastosowaniu określonej interwencji. Sam projekt nie służy więc do ustalania związku przyczynowo-skutkowego ani do oceny skuteczności leczenia.

Ważna jest również liczebność analizowanej kohorty – po 23 osoby w każdej grupie. W dostępnym streszczeniu nie przedstawiono pełnej analizy ograniczeń badania, dlatego nie należy dodawać dodatkowych zastrzeżeń metodologicznych, których sami autorzy nie opisali w udostępnionym materiale.

Jednocześnie porównanie grup dopasowanych pod względem wieku i FEV₁ pozwoliło autorom skoncentrować analizę na pytaniu, czy MBW może ujawniać różnice niewidoczne w podobnym stopniu w podstawowym parametrze spirometrycznym.

Źródło: Pediatric Pulmonology, Comparing Multiple Breath Washout Parameters in a Matched Cohort of Children With Cystic Fibrosis and Primary Ciliary Dyskinesia.
DOI: https://doi.org/10.1002/ppul.71735