Nirsewimab a ciężki RSV u niemowląt: skuteczność wobec przyjęć na OIT oszacowano na 97%

Immunoprofilaktyka nirsewimabem była związana z wyraźnie mniejszym ryzykiem ciężkiego zakażenia syncytialnym wirusem oddechowym (RSV) wymagającego opieki szpitalnej u niemowląt. W obserwacyjnym badaniu typu test-negative case-control, obejmującym 1942 niemowlęta leczone w siedmiu kanadyjskich szpitalach pediatrycznych, oszacowana skuteczność nirsewimabu wyniosła 77% wobec wizyt w oddziałach ratunkowych, 79% wobec hospitalizacji i 97% wobec przyjęć na oddział intensywnej terapii. Wyniki opublikowano w JAMA Network Open.

Badanie SPRINT-KIDS i profilaktyka RSV

Badacze skupieni w Surveillance Program for the Rapid Identification and Tracking of Infectious Diseases in Kids (SPRINT-KIDS) ocenili rzeczywistą skuteczność nirsewimabu w zapobieganiu ciężkim postaciom zakażenia syncytialnym wirusem oddechowym (ang. respiratory syncytial virus, RSV) u niemowląt podczas sezonu 2024/2025 w kanadyjskich prowincjach Ontario i Quebec.

Pierwszą autorką publikacji była Sarah A. Buchan z Communicable Disease Control, Public Health Ontario oraz Dalla Lana School of Public Health, University of Toronto. Wśród autorów znaleźli się również m.in. Jianling Xie, Maala Bhatt, Jesse Papenburg, Jeffrey C. Kwong oraz Stephen B. Freedman z Cumming School of Medicine, University of Calgary, będący jednym ze współautorów senioralnych i liderem projektu SPRINT-KIDS.

Nirsewimab jest długo działającym przeciwciałem monoklonalnym stosowanym w profilaktyce choroby wywoływanej przez RSV. Nie jest szczepionką – jego podanie prowadzi do biernej immunizacji poprzez dostarczenie gotowych przeciwciał przeciwko RSV. W Ontario i Quebecu jesienią 2024 roku uruchomiono powszechnie finansowane programy umożliwiające podawanie nirsewimabu niemowlętom w pierwszym sezonie RSV.

Autorzy chcieli sprawdzić, jak profilaktyka ta sprawdza się poza warunkami randomizowanych badań klinicznych – w codziennej praktyce dużych ośrodków pediatrycznych, w odniesieniu nie tylko do zakażenia RSV, ale przede wszystkim do ciężkości choroby i zapotrzebowania na opiekę szpitalną.

Jak zaprojektowano analizę?

Było to obserwacyjne badanie kliniczno-kontrolne typu test-negative case-control. Analiza objęła dane z siedmiu pediatrycznych szpitali trzeciego stopnia referencyjności należących do sieci SPRINT-KIDS – czterech w Ontario i trzech w Quebecu.

Do badania kwalifikowano objawowe niemowlęta w wieku poniżej 12 miesięcy, które spełniały lokalne kryteria otrzymania nirsewimabu i zostały przebadane w kierunku RSV w oddziale ratunkowym, na oddziale szpitalnym lub na oddziale intensywnej terapii. Okres obserwacji obejmował czas od 27 października 2024 roku do 1 marca 2025 roku, czyli część sezonu, w której odsetek dodatnich wyników testów w kierunku RSV przekraczał 5%.

Za ekspozycję uznano otrzymanie nirsewimabu co najmniej 7 dni przed wykonaniem testu w kierunku RSV. Z analizy wyłączono m.in. dzieci, których matki otrzymały w ciąży szczepionkę RSVpreF, niemowlęta otrzymujące paliwizumab oraz dzieci, którym nirsewimab podano w ciągu 7 dni poprzedzających pobranie materiału do badania.

Głównym punktem końcowym było laboratoryjnie potwierdzone zakażenie RSV. Badacze analizowali również najwyższy poziom opieki wymagany przez dziecko w dniu pobrania próbki lub w ciągu kolejnych 14 dni: wizytę w oddziale ratunkowym bez hospitalizacji, przyjęcie na oddział szpitalny albo przyjęcie na oddział intensywnej terapii.

W analizie wieloczynnikowej uwzględniono m.in. wiek, płeć, tydzień epidemiologiczny, wcześniactwo, ośrodek, obecność chorób współistniejących oraz wskaźnik dochodów dla miejsca zamieszkania. Skuteczność nirsewimabu obliczano na podstawie skorygowanego ilorazu szans według wzoru: (1 – skorygowany OR) × 100%.

Najważniejsze wyniki dotyczące nirsewimabu

Spośród 2842 ocenionych epizodów do głównej analizy zakwalifikowano 1942 niemowlęta. Mediana wieku wyniosła 3,0 miesiąca, a 57,2% badanej populacji stanowili chłopcy.

Dodatni wynik testu w kierunku RSV stwierdzono u 683 dzieci, czyli 35,2% analizowanej kohorty. Grupę kontrolną tworzyło 1259 niemowląt z ujemnym wynikiem badania w kierunku RSV. Nirsewimab otrzymało łącznie 429 dzieci, czyli 22,1% uczestników.

Różnica pomiędzy grupami była wyraźna: nirsewimab otrzymało 48 z 683 niemowląt z potwierdzonym RSV, czyli 7,0%, w porównaniu z 381 z 1259 dzieci z ujemnym wynikiem testu, czyli 30,3%.

Najwyższe oszacowanie dotyczyło zatem najcięższego analizowanego punktu klinicznego. Skorygowana skuteczność nirsewimabu w zapobieganiu przyjęciu na oddział intensywnej terapii w związku z RSV została oszacowana na 97%, przy 95-procentowym przedziale ufności od 85% do 100%.

Wyniku 97% nie należy interpretować jako stwierdzenia, że program wyeliminował 97% wszystkich przyjęć niemowląt na OIT w populacji. Jest to względna miara skuteczności oszacowana w określonym projekcie obserwacyjnym na podstawie skorygowanego ilorazu szans u dzieci objętych badaniem.

Skuteczność w poszczególnych grupach niemowląt

Wysokie oszacowania skuteczności obserwowano także w wielu analizowanych podgrupach. U niemowląt urodzonych przedwcześnie skuteczność nirsewimabu wobec laboratoryjnie potwierdzonego RSV oszacowano na 90% (95% CI: 66-98%). U dzieci urodzonych o czasie wyniosła ona 76% (95% CI: 66-84%).

Wśród niemowląt z chorobami współistniejącymi oszacowana skuteczność wyniosła 86% (95% CI: 37-98%), natomiast u dzieci bez takich obciążeń – 80% (95% CI: 70-86%). Szeroki przedział ufności w grupie dzieci z chorobami współistniejącymi wskazuje jednak na mniejszą precyzję tego konkretnego oszacowania.

Istotnym elementem wyników była charakterystyka dzieci z potwierdzonym RSV. Spośród 683 niemowląt z dodatnim wynikiem testu jedynie 23, czyli 3,4%, miało jedną z uwzględnionych w badaniu chorób współistniejących zwiększających ryzyko ciężkiego przebiegu. Oznacza to, że zdecydowana większość niemowląt z RSV w analizowanej grupie nie należała do kategorii dzieci z rozpoznanymi obciążeniami wysokiego ryzyka.

Wynik ten ma znaczenie przy rozważaniu strategii profilaktyki obejmującej szeroką populację niemowląt, ponieważ ciężkie zakażenia RSV nie ograniczają się do dzieci z wcześniej rozpoznanymi czynnikami ryzyka.

Skuteczność a czas od podania nirsewimabu

W okresie od 7 do 29 dni po podaniu nirsewimabu skuteczność oszacowano na 85% (95% CI: 75-92%). Między 30. a 59. dniem wyniosła 69% (95% CI: 50-82%), a między 60. a 89. dniem – 78% (95% CI: 44-94%). Dla okresu 90-119 dni autorzy nie przedstawili oszacowania skuteczności ze względu na zbyt szeroki przedział ufności.

Autorzy zwracają uwagę, że nie należy na tej podstawie wyciągać daleko idących wniosków dotyczących tempa zanikania ochrony. Był to pierwszy sezon powszechnego stosowania nirsewimabu w obu prowincjach, a mediana czasu pomiędzy jego podaniem i testem w kierunku RSV wynosiła jedynie 41 dni. Możliwość oceny skuteczności po dłuższym czasie była więc ograniczona.

Znaczenie kliniczne wyników

Badanie dostarcza danych z rzeczywistej praktyki klinicznej z pierwszego sezonu powszechnie finansowanych programów profilaktyki nirsewimabem w Ontario i Quebecu. Szczególnie istotny jest fakt, że korzystny związek obserwowano nie tylko dla ogólnego ryzyka wykrycia RSV, lecz także dla kolejnych poziomów ciężkości choroby wymagających korzystania z opieki szpitalnej.

Oszacowana skuteczność wyniosła 77% wobec wizyt w oddziałach ratunkowych, 79% wobec hospitalizacji i 97% wobec przyjęć na OIT. Takie stopniowanie punktów końcowych jest klinicznie istotne, ponieważ przyjęcie na intensywną terapię stanowi marker znacznie cięższego przebiegu choroby niż samo zgłoszenie się do szpitala.

Autorzy wskazują, że wyniki wspierają koncepcję powszechnej profilaktyki niemowląt w pierwszym sezonie RSV, a nie wyłącznie kierowania interwencji do dzieci uznanych wcześniej za należące do grup wysokiego ryzyka. Zwracają przy tym uwagę, że większość dzieci z potwierdzonym RSV w badaniu nie miała rozpoznanych chorób współistniejących.

Jest to również ważne rozróżnienie terminologiczne: nirsewimab jest przeciwciałem monoklonalnym i zapewnia odporność bierną. Ocena jego skuteczności w programie immunizacji nie jest zatem oceną skuteczności klasycznej szczepionki pediatrycznej.

Ograniczenia badania

W interpretacji szczególnie warto uwzględnić charakter ośrodków uczestniczących w badaniu. Szpitale trzeciego stopnia referencyjności przyjmują większy odsetek ciężko chorych dzieci oraz niemowląt z chorobami współistniejącymi niż typowe szpitale lokalne. Struktura badanej populacji może więc różnić się od populacji wszystkich niemowląt korzystających z opieki zdrowotnej.

Finansowanie i informacje o autorach

Badanie zostało sfinansowane na podstawie kontraktu z Public Health Agency of Canada. Instytucja finansująca uczestniczyła w dyskusji dotyczącej projektu i prowadzenia badania oraz zapoznała się z manuskryptem, ale według informacji zawartych w publikacji nie brała udziału w zbieraniu, zarządzaniu i analizie danych, interpretacji wyników, przygotowaniu lub zatwierdzaniu manuskryptu ani decyzji o skierowaniu pracy do publikacji.

W publikacji zamieszczono również szczegółowe deklaracje konfliktów interesów. Część autorów raportowała finansowanie Public Health Agency of Canada związane z realizacją badania, a niektórzy autorzy wykazali dodatkowe granty, honoraria lub inne relacje z podmiotami komercyjnymi poza zakresem prezentowanej pracy.