ERS Congress 2026: Ciężka astma typu 2 może wiązać się ze zmianami struktury mózgu

U osób z ciężką astmą typu 2 stwierdzono mierzalne różnice w strukturze mózgu w porównaniu z pacjentami z łagodną lub umiarkowaną, dobrze kontrolowaną astmą. Badacze zaobserwowali m.in. odmienną organizację istoty białej oraz różnice dotyczące hipokampa i płatów skroniowych. Co szczególnie istotne, większe nieprawidłowości w istocie białej wiązały się z wyższym nasileniem zapalenia typu 2. Wyniki przedstawione podczas European Respiratory Society Congress 2026 w Barcelonie nie pozwalają jednak stwierdzić, że stan zapalny jest przyczyną zmian w mózgu.

Astma może oddziaływać szerzej niż tylko na drogi oddechowe

Astma jest przede wszystkim przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych, jednak coraz więcej danych wskazuje, że jej konsekwencje mogą wykraczać poza płuca. Podczas European Respiratory Society Congress 2026 w Barcelonie przedstawiono wyniki badania, w którym oceniano, czy ciężka astma typu 2 wiąże się ze zmianami strukturalnymi w mózgu większymi niż te obserwowane u osób z dobrze kontrolowaną astmą o łagodniejszym przebiegu.

Badanie było prowadzone przez naukowców z NIHR Biomedical Research Centre: Bristol oraz City St George’s University of London. Wyniki podczas kongresu prezentował dr George Nava z Bristol Academic Respiratory Unit.

Jak wyjaśniał badacz, astmę zwykle postrzega się jako chorobę płuc, ale narastająca liczba obserwacji wskazuje, że jej oddziaływanie może obejmować również inne narządy. Zespół chciał zatem sprawdzić, czy u osób z ciężką astmą typu 2 można wykazać wyraźniejsze różnice w strukturze mózgu niż u pacjentów, u których choroba jest łagodna lub umiarkowana i dobrze kontrolowana.

75 osób poddano zaawansowanemu obrazowaniu mózgu

Do badania włączono 50 osób z ciężką astmą typu 2 oraz 25 osób z łagodną lub umiarkowaną astmą typu 2, która była dobrze kontrolowana.

Uczestnicy zostali poddani badaniu metodą rezonansu magnetycznego. Naukowcy zastosowali zaawansowaną technikę określoną w materiale prasowym jako quasi-diffusion imaging (QDI). Metoda ta umożliwia ocenę mikroskopowej organizacji szlaków istoty białej mózgu.

Istota biała tworzy system połączeń między poszczególnymi obszarami mózgu i umożliwia przesyłanie informacji między nimi. Zmiany jej mikrostruktury mogą więc wskazywać na odmienną organizację sieci połączeń neuronalnych, choć samo badanie obrazowe nie określa automatycznie klinicznych konsekwencji takich różnic.

Mniej uporządkowana istota biała w ciężkiej astmie

Analiza wykazała różnice zarówno w wielkości wybranych struktur mózgu, jak i w organizacji sieci istoty białej. Według informacji przedstawionych przez badaczy osoby z ciężką astmą miały mniej uporządkowaną strukturę istoty białej niż osoby z dobrze kontrolowaną astmą.

Zespół stwierdził również różnice dotyczące wielkości określonych struktur mózgowych, w tym hipokampa, oraz obszarów mózgu obejmujących płaty skroniowe.

Materiał prasowy nie podaje jednak wielkości tych różnic, wartości bezwzględnych ani dokładnych parametrów statystycznych. Na podstawie przekazanych danych nie można więc określić, jak duże były obserwowane zmiany ani w jakim stopniu przekładają się one na funkcjonowanie kliniczne pacjentów.

Im większe nasilenie zapalenia typu 2, tym większe różnice w istocie białej

Jednym z najistotniejszych spostrzeżeń było powiązanie zmian w istocie białej z nasileniem zapalenia typu 2. W całej badanej grupie wyższe wskaźniki zapalenia typu 2 były związane z większymi różnicami dotyczącymi istoty białej mózgu.

Zdaniem dr. George’a Navy obserwacja ta wskazuje na możliwość istnienia biologicznego związku między procesem zapalnym towarzyszącym ciężkiej astmie a zmianami obserwowanymi w mózgu. Badacz wyraźnie zaznaczył jednak, że obecne badanie nie może wykazać, że zapalenie powoduje te zmiany.

Czy zmiany mogą być odwracalne po leczeniu?

Badacze kontynuują projekt i sprawdzają obecnie, czy obserwowane różnice w mózgu zmieniają się po rozpoczęciu leczenia ukierunkowanego na proces zapalny odpowiedzialny za ciężką astmę typu 2.

Prof. James Dodd z University of Bristol, główny badacz projektu, zwrócił uwagę, że jednym z najważniejszych pytań pozostaje to, czy zmiany strukturalne w mózgu można zapobiec lub odwrócić. Odpowiedzi mają dostarczyć kolejne etapy prowadzonego badania.

Do wyników odniósł się również prof. Apostolos Bossios, Head of the European Respiratory Society’s Assembly on Airway Diseases, Asthma, COPD, and Chronic Cough oraz Associate Professor of Respiratory Medicine w Karolinska Institutet, który nie uczestniczył w badaniu.

Ekspert przypomniał, że wiadomo już o pozapłucnych następstwach astmy, mogących obejmować pamięć, procesy poznawcze i dobrostan pacjentów. Jego zdaniem badanie poszerza pytania dotyczące tego, czy przewlekły proces zapalny związany z ciężką astmą może mieć znaczenie również dla zdrowia mózgu.

Prof. Bossios zaznaczył również, że astma typu 2 jest najczęstszym fenotypem astmy, a około 5-10% pacjentów rozwija ciężką postać choroby charakteryzującą się utrzymującymi się objawami, częstymi zaostrzeniami i przewlekłym stanem zapalnym pomimo leczenia o dużej intensywności.

Wyniki wymagają ostrożnej interpretacji

Znaczenie kliniczne przedstawionych obserwacji pozostaje na obecnym etapie niejasne. Badanie nie pozwala rozstrzygnąć, czy zmiany strukturalne w mózgu są konsekwencją zapalenia typu 2, następstwem ciężkości choroby, skutkiem innych czynników związanych z astmą lub jej leczeniem, czy też wynikiem bardziej złożonej zależności.

Nie przedstawiono również w informacji prasowej danych pozwalających określić, czy obserwowane różnice obrazowe były bezpośrednio związane z konkretnymi zaburzeniami pamięci, funkcji poznawczych lub jakości życia.

Dodatkowo jest to badanie obserwacyjne. Zgodnie z systemem klasyfikacji materiałów prasowych UK Academy of Medical Sciences wyniki zostały oznaczone jako nierecenzowane badanie obserwacyjne prowadzone u ludzi.

Finansowanie badania

Badanie zostało sfinansowane przez GlaxoSmithKline, jednak zgodnie z informacją ERS było prowadzone z inicjatywy badaczy. Sponsorem badania był Bristol NHS Foundation Trust.