Fizjoterapia oddechowa na 39. Zjeździe PTChP. Kto poprowadzi sesje i jakie tematy znalazły się w programie

Fizjoterapia oddechowa będzie jednym z wyraźnie wyeksponowanych obszarów programu 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Organizatorzy nie traktują tej grupy zawodowej wyłącznie jako odbiorcy pobocznego, lecz jako pełnoprawną część środowiska uczestniczącego w zjeździe. Jednocześnie program szczegółowy pokazuje, że ścieżka fizjoterapeutyczna nie ogranicza się do jednej sesji, ale obejmuje kilka dużych bloków dotyczących rehabilitacji pulmonologicznej, planowania wysiłku, oczyszczania dróg oddechowych, opieki nad chorymi po zabiegach torakochirurgicznych, pacjentami z ILD, osobami wentylowanymi mechanicznie oraz chorymi z przewlekłą niewydolnością oddechową.

Już sam układ programu sugeruje, że dla fizjoterapeutów oddechowych będzie to jeden z najmocniejszych merytorycznie wątków całego wydarzenia. W praktyce można mówić o trzech dużych, dedykowanych sesjach rehabilitacji pulmonologicznej, uzupełnionych o kilka sesji pokrewnych z zakresu fizjopatologii oddychania, niewydolności oddechowej, transplantologii oraz pneumonologii sportowej. To ważne, ponieważ taki układ pokazuje fizjoterapię nie jako dodatek do leczenia, ale jako element ściśle zintegrowany z diagnostyką czynnościową, leczeniem przewlekłych chorób płuc, opieką okołooperacyjną i wspomaganiem oddechu.

Pierwsza duża sesja: planowanie wysiłku, testy funkcjonalne i modele rehabilitacji

Pierwszy duży blok poświęcony rehabilitacji pulmonologicznej zaplanowano już na 6 maja jako sesję 5. Sesji przewodniczyć będą dr hab. n. med. Adam Białas, prof. UM, oraz mgr Agata Gładzka. W tej części programu znalazły się cztery fundamentalne zagadnienia dla współczesnej fizjoterapii oddechowej: rolę CPET w planowaniu wysiłku omówi mgr Łukasz Pominkiewicz, o 6-minutowym teście marszu jako narzędziu potencjalnie obciążonym błędami systematycznymi mówić będzie dr n. o kult. fiz. Tomasz Włoch, temat treningu mięśni wdechowych przedstawi dr n. o kult. fiz. Agnieszka Lewińska, a o modelach rehabilitacji pulmonologicznej w aspekcie skuteczności klinicznej i ekonomicznej opowie dr Agnieszka Lewko. Program zaznacza przy tym, że jest to sesja Sekcji Fizjoterapii Oddechowej, co dodatkowo wzmacnia rangę tego bloku.

To zestawienie tematów jest bardzo dobrze przemyślane. Zaczyna się od obiektywizacji ograniczeń wysiłkowych i oceny wydolności, przechodzi do jakości wykonywania jednego z najczęściej stosowanych testów funkcjonalnych, następnie kieruje uwagę na konkretną interwencję terapeutyczną, czyli trening mięśni wdechowych, a kończy się na poziomie organizacji opieki. Innymi słowy, pierwsza sesja buduje pełen ciąg kliniczny: od pomiaru i kwalifikacji, przez terapię, po pytanie, w jakim modelu systemowym rehabilitacja pulmonologiczna przynosi najlepszy efekt.

Wątek uzupełniający: programowanie treningu fizycznego także poza sesją rehabilitacyjną

Na tym jednak obecność tematów bliskich fizjoterapii oddechowej w pierwszym dniu się nie kończy. W sesji 9 poświęconej pneumonologii sportowej przewodniczącymi będą dr hab. n. med. Szymon Skoczyński, prof. ŚUM, oraz lek. Piotr Czernia, a jednym z tematów będzie „Programowanie treningu fizycznego w chorobach układu oddechowego”, które przedstawi dr hab. n. med. Adam Białas, prof. UM. Dla fizjoterapeutów oddechowych ten punkt może być szczególnie interesujący, ponieważ przenosi dyskusję o wysiłku z poziomu klasycznej rehabilitacji na poziom bardziej precyzyjnego, funkcjonalnego programowania obciążeń.

Druga duża sesja: rozstrzenie oskrzeli, pacjent po lobektomii, ILD i wentylacja mechaniczna

Kolejny kluczowy blok dla fizjoterapeutów oddechowych zaplanowano 7 maja jako sesję 19. Tę część programu poprowadzą dr n. o zdr. Anna Pyszora oraz dr n. med. Magdalena Klimczak. Program tej sesji jest bardzo praktyczny i wyraźnie ukierunkowany na konkretne populacje chorych. O postępowaniu fizjoterapeutycznym w rozstrzeniach oskrzeli mówić będzie mgr Paulina Katarzyńska, wpływ fizjoterapii oddechowej na wybrane parametry fizjologiczne i subiektywne odczucia pacjentów po lobektomii omówi dr n. o zdr. Magdalena Pieniążek, fizjoterapię w opiece nad pacjentami z ILD przedstawi mgr Agata Gładzka, a porównanie metod usuwania wydzieliny przez sztuczne drogi oddechowe podczas wentylacji mechanicznej, w tym tradycyjnego odsysania i mechanicznej insuflacji-eksuflacji, zaprezentuje dr n. o kult. fiz. Dominika Batycka-Stachnik. W programie również tutaj widoczna jest identyfikacja z Sekcją Fizjoterapii Oddechowej.

Ta sesja ma szczególne znaczenie, bo pokazuje, jak szeroko rozumiana jest dziś fizjoterapia oddechowa. Nie chodzi już tylko o klasyczne techniki rehabilitacji w stabilnej chorobie przewlekłej, ale także o opiekę pooperacyjną, o pracę z chorymi śródmiąższowymi, o problem sekrecji i oczyszczania drzewa oskrzelowego oraz o interwencje prowadzone u pacjentów z bardziej zaawansowaną niewydolnością oddechową. Dla praktyków będzie to prawdopodobnie jedna z najbardziej użytecznych sesji całego zjazdu, bo dotyczy sytuacji, z którymi zespoły fizjoterapeutyczne stykają się na co dzień na oddziałach pulmonologicznych, torakochirurgicznych i intensywnej terapii.

Trzecia duża sesja: trening, hipersekrecja i metody oczyszczania dróg oddechowych

Tego samego dnia odbędzie się także sesja 29, ponownie zatytułowana „Rehabilitacja pulmonologiczna”. Sesji przewodniczyć będą prof. dr hab. n. med. Dariusz Jastrzębski oraz dr n. med. Magdalena Klimczak. Tym razem akcent został położony na cztery filary praktyki rehabilitacyjnej w przewlekłych chorobach płuc. O treningu fizycznym jako stałym elemencie programu rehabilitacji pulmonologicznej, z naciskiem na planowanie i ocenę wysiłku, mówić będzie dr hab. n. med. Adam Białas, prof. uczelni. Leczenie farmakologiczne hipersekrecji dróg oddechowych przedstawi dr n. med. Joanna Miłkowska-Dymanowska. Temat patologicznego śluzu i metod oczyszczania dróg oddechowych w przewlekłych chorobach układu oddechowego omówi dr n. med. Magdalena Klimczak. Z kolei o nowościach w rehabilitacji pulmonologicznej, w tym o subterraneoterapii i hipoterapii, mówić będzie prof. dr hab. n. med. Dariusz Jastrzębski.

Z punktu widzenia fizjoterapeuty oddechowego jest to sesja wyjątkowo cenna, bo porusza nie tylko sam trening, ale również problem, który w praktyce klinicznej często decyduje o skuteczności całego postępowania, czyli kontrolę hipersekrecji i skuteczne techniki clearance’u. Szczególnie istotne wydaje się tu zestawienie zagadnień farmakologicznych z fizjoterapeutycznymi, ponieważ taki układ dobrze odzwierciedla współczesną opiekę nad pacjentem z rozstrzeniami oskrzeli, POChP, mukowiscydozą czy przewlekłą niewydolnością oddechową: leczenie farmakologiczne i fizjoterapia nie konkurują ze sobą, lecz powinny być planowane jako elementy jednej strategii terapeutycznej.

Fizjoterapia oddechowa będzie obecna także poza sesjami dedykowanymi rehabilitacji

Na program warto spojrzeć szerzej, ponieważ część najbardziej interesujących dla fizjoterapeutów tematów została umieszczona poza trzema głównymi sesjami rehabilitacyjnymi. W sesji 36 „Niewydolność oddychania” przewodniczyć będą dr hab. n. med. Szymon Skoczyński, prof. ŚUM, oraz dr n. med. Piotr Janowiak. W tym bloku znajdą się między innymi zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa i zastosowań HFNOT, a także wystąpienia dr n. med. Jolanty Cylwik o wpływie wentylacji mechanicznej na obraz ultrasonograficzny płuc, dr n. med. Magdy Grabczak o ocenie ultrasonograficznej przepony oraz dr n. med. Jacka Nasiłowskiego o indywidualizacji mechanicznego wspomagania kaszlu dla poprawy efektywności terapii NWM. To obszar bardzo ważny dla fizjoterapeutów pracujących z pacjentami cięższymi klinicznie, zwłaszcza w warunkach oddziałowych, intensywnej terapii oraz domowej wentylacji mechanicznej.

Równie ważne będą sesje dotyczące badań czynnościowych, bo to właśnie one w dużej mierze wyznaczają dziś jakość kwalifikacji do rehabilitacji i monitorowania jej efektów. W sesji 54 „Między spirometrią a decyzją – rola badań czynnościowych w klinice chorób płuc” przewodniczącymi będą dr n. med. Monika Franczuk oraz dr hab. n. med. Tadeusz Przybyłowski. Wśród tematów znalazło się wystąpienie dr n. med. Magdaleny Klimczak poświęcone znaczeniu oceny czynności płuc w rehabilitacji pulmonologicznej. Obok tego omówione zostaną również kwalifikacja do przeszczepienia płuc z perspektywy badań czynnościowych oraz rola AI w ocenie jakości i interpretacji tych badań, o czym mówić będzie dr n. tech. Jakub Radliński.

Jeszcze bardziej specjalistyczny charakter ma sesja 64 „Nie tylko FEV₁: rozszerzone spojrzenie na czynność płuc”, prowadzona przez dr n. med. Małgorzatę Czajkowską-Malinowską oraz dr hab. n. med. Stefana Wesołowskiego, prof. Instytutu. Wystąpią tu dr hab. n. med. Eliza Wasilewska z prezentacją o oscylometrii w praktyce klinicznej, dr n. med. Anna Gostkowska-Malec z wykładem o roli spiroergometrii CPET w diagnostyce i monitorowaniu chorób płuc, prof. Stefan Wesołowski z wystąpieniem o pomiarze siły mięśni oddechowych oraz lek. Piotr Damiański, który omówi znaczenie FeNO. Dla fizjoterapeutów oddechowych to sesja szczególnie cenna, ponieważ wzmacnia diagnostyczne fundamenty pracy klinicznej i pokazuje, jak daleko rehabilitacja odchodzi dziś od prostego schematu „ćwiczeń oddechowych” w kierunku interwencji opartych na precyzyjnej ocenie fizjologicznej.

Warto zwrócić uwagę także na transplantologię i przewlekłą niewydolność oddechową

W programie znalazły się również wątki ważne dla fizjoterapeutów zajmujących się pacjentami z zaawansowaną chorobą płuc i kwalifikacją do leczenia wysokospecjalistycznego. W sesji transplantacyjnej pojawia się między innymi wystąpienie dr n. med. Joanny Łuczak dotyczące wydolności funkcjonalnej pacjentów przed i po przeszczepieniu płuc. To zagadnienie ma bardzo duże znaczenie dla praktyki rehabilitacji przedoperacyjnej i pooperacyjnej.

Z kolei w sesji 65 „Przewlekła niewydolność oddychania – nowe wytyczne, praktyka i dylematy kliniczne”, prowadzonej przez dr n. med. Katarzynę Mycroft-Rzeszotarską i dr n. med. Łukasza Minarowskiego, program obejmuje między innymi temat kwalifikacji do domowej wentylacji mechanicznej po zaostrzeniu POChP i w stabilnym okresie choroby, który przedstawi dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska, a także wystąpienie dr hab. n. med. Elizy Wasilewskiej o nowoczesnych terapiach w dystrofii mięśniowej Duchenne’a oraz dr n. med. Anny Adamczyk o aspektach etycznych i paliatywnych u pacjentów poddawanych domowej wentylacji mechanicznej. Dla fizjoterapeutów oddechowych to obszar szczególnie istotny, ponieważ dotyczy chorych, u których decyzje dotyczące aktywizacji, wspomagania oddechu i celów terapii muszą być ściśle zintegrowane z postępowaniem pulmonologicznym, neurologicznym i paliatywnym.

Ten program pokazuje, że fizjoterapia oddechowa nie jest już marginesem pulmonologii

Jeżeli oceniać program wyłącznie z perspektywy fizjoterapii oddechowej, widać kilka wyraźnych trendów. Po pierwsze, bardzo mocno zaznaczono rolę oceny czynnościowej i wysiłkowej, od 6MWT i CPET po bardziej zaawansowane narzędzia, takie jak oscylometria czy pomiar siły mięśni oddechowych. Po drugie, fizjoterapia została pokazana w szerokim spektrum klinicznym: od rozstrzeni oskrzeli i ILD, przez opiekę po lobektomii, po wentylację mechaniczną, NWM, transplantologię i przewlekłą niewydolność oddychania. Po trzecie, w programie wyraźnie widać integrację fizjoterapii z farmakoterapią, badaniami czynnościowymi, diagnostyką obrazową i opieką wielodyscyplinarną. To właśnie ten ostatni element wydaje się dziś najważniejszy: fizjoterapia oddechowa jest prezentowana jako równorzędny komponent nowoczesnej opieki pulmonologicznej, a nie jako jej uzupełnienie.

rejestracja i program

rejestracja uczestników jest dostępna tutaj: rejestracja na 39. Zjazd PTChP
Program szczegółowy można pobrać tutaj: Program 39. Zjazdu PTChP – PDF

Wydarzenie zostało objęte patronatem medialnym portali OddechZycia.pl oraz TygodnikMedyczny.pl.