Alergia i astma w programie 39. Zjazdu PTChP w Bydgoszczy – które wykłady i sesje warto szczególnie śledzić

W programie 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, zaplanowanego w dniach 6–9 maja 2026 roku w Bydgoszczy, tematy alergii i astmy nie są jedynie dodatkiem do szeroko rozumianej pneumonologii, ale tworzą wyraźny, merytorycznie spójny ciąg zagadnień obejmujących nowoczesną farmakoterapię, fenotypowanie chorych, wpływ środowiska, diagnostykę immunologiczną, pediatrię oraz obszar ciężkich chorób eozynofilowych. W legendzie tematycznej zjazdu astma została wprost wpisana do grupy „Prewencja, choroby obturacyjne i przewlekły kaszel”, co dobrze pokazuje rangę tego obszaru w całym wydarzeniu.

Szczególnie ważne jest to, że program nie ogranicza się do klasycznego, podręcznikowego spojrzenia na astmę. Obok wykładów stricte klinicznych znalazły się bowiem prezentacje dotyczące ciężkiej astmy, chorób dróg oddechowych zaostrzanych aspiryną, współistnienia astmy z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych, wpływu jakości powietrza na zaostrzenia, miejsca czynników infekcyjnych w patogenezie i przebiegu choroby, a także zagadnień z pogranicza pulmonologii, reumatologii i immunologii eozynofilowej.

Astma i choroby dróg oddechowych – najważniejsza sesja dla praktyków

Najbardziej bezpośrednio ukierunkowanym blokiem programu jest sesja satelitarna „Astma i choroby dróg oddechowych”, zaplanowana 8 maja 2026 roku. To właśnie tutaj zebrano najpełniejszy zestaw zagadnień, które dla lekarza praktyka są dziś kluczowe: od fenotypów zapalnych i zaburzeń bariery nabłonkowej po trudności we wdrażaniu zaleceń do codziennej praktyki. Moderatorem sesji jest prof. dr hab. n. med. Piotr Kuna.

W ramach tej sesji zaplanowano następujące wykłady:
„Współczesne podejście do postępowania w Chorobie Dróg Oddechowych Zaostrzanej Aspiryną” – prof. dr hab. n. med. Lucyna Mastalerz
„Dysfunkcja bariery nabłonkowej i wpływ środowiska na choroby dróg oddechowych” – prof. dr hab. n. med. Piotr Kuna
„Współistnienie astmy z przewlekłym zapaleniem zatok przynosowych – miejscowe odpowiedzi immunologiczne” – prof. dr hab. n. med. Maciej Kupczyk
„Dylematy i kontrowersje w leczeniu astmy. Dlaczego praktyka kliniczna nie nadąża za wytycznymi?” – dr n. med. Rafał Dobek
„Ciężka astma u dzieci – czy możemy dać więcej?” – prof. dr hab. n. med. Marek Kulus.

Ten zestaw tematów pokazuje bardzo dojrzałe ujęcie problemu. Z jednej strony organizatorzy kierują uwagę na klasyczne dla alergologii i pneumonologii obszary, takie jak AERD, współchorobowość górnych i dolnych dróg oddechowych czy ciężka astma wieku rozwojowego. Z drugiej strony mocno akcentują problem translacji zaleceń do realnej praktyki klinicznej. To szczególnie cenne, bo właśnie w tym miejscu najczęściej ujawnia się rozbieżność między medycyną opartą na dowodach a codziennym leczeniem ambulatoryjnym i szpitalnym.

Postępy w leczeniu biologicznym astmy ciężkiej

Drugim filarem programu astmatycznego jest sesja sponsorowana GSK „Postępy w leczeniu biologicznym astmy ciężkiej”. To blok, który dla pulmonologów i alergologów zajmujących się pacjentami z ciężką, niekontrolowaną astmą może należeć do najważniejszych punktów całego zjazdu. W programie ujęto trzy wykłady skoncentrowane na kierunkach rozwoju terapii biologicznych, nowym leku oraz trwałości efektu terapeutycznego.

Zaplanowano następujące wystąpienia:
„Rozwój i perspektywy biologicznego leczenia astmy ciężkiej” – prof. dr hab. n. med. Piotr Kuna
„Depemokimab (ULA): nowy lek biologiczny w leczeniu ciężkiej astmy” – prof. dr hab. n. med. Maciej Kupczyk
„Trwałość korzyści terapeutycznych w leczeniu biologicznym ciężkiej astmy – przegląd opublikowanych danych” – prof. dr hab. n. med. Michał Panek.

Już sam dobór tematów sugeruje, że nie będzie to sesja o charakterze wyłącznie przeglądowym. Pierwszy wykład ma najpewniej osadzić leczenie biologiczne w szerszym kontekście strategii terapeutycznych, drugi przenosi dyskusję na poziom konkretnej cząsteczki, a trzeci podejmuje niezwykle ważne pytanie o długofalową stabilność efektu klinicznego. To właśnie trwałość odpowiedzi, możliwość ograniczenia zaostrzeń, redukcji dawek glikokortykosteroidów systemowych i poprawy jakości życia stanowią dziś realne osie decyzyjne w leczeniu ciężkiej astmy.

Astma od wieku dziecięcego do opieki nad dorosłym pacjentem

Na uwagę zasługuje także sesja satelitarna „Tranzycja pacjenta pulmonologicznego – od pediatrii do pulmonologii dorosłych. Podejście praktyczne na podstawie przypadków klinicznych”. Moderatorami tej sesji są dr n. med. Teresa Bielecka oraz dr hab. n. med. Irena Wojsyk-Banaszak. W jej obrębie znalazł się wykład bezpośrednio poświęcony naturalnej historii astmy od dzieciństwa do dorosłości.

Najistotniejsza z punktu widzenia tematu artykułu prezentacja to:
„Astma od dzieciństwa do dorosłości – co naprawdę zmienia się w przebiegu choroby?” – dr hab. n. med. Eliza Wasilewska.

To temat wyjątkowo ważny, ponieważ tranzycja pacjenta z opieki pediatrycznej do systemu leczenia dorosłych pozostaje jednym z najbardziej niedoszacowanych elementów opieki nad chorym na astmę. W praktyce klinicznej to właśnie ten etap często ujawnia problemy z redefinicją fenotypu choroby, oceną adherencji, zmianą ekspozycji środowiskowych, kwalifikacją do nowocześniejszych terapii i oceną rzeczywistej aktywności zapalenia. Sama obecność tego wykładu w programie pokazuje, że organizatorzy dostrzegają potrzebę myślenia o astmie w perspektywie długiego przebiegu choroby, a nie wyłącznie jako o zbiorze epizodów zaostrzeń.

Astma w kontekście środowiska i jakości powietrza

Program zjazdu bardzo wyraźnie zaznacza także rolę środowiska w przebiegu chorób obturacyjnych. W sesji satelitarnej „Płuca na pierwszej linii frontu – działania militarne i wielkomiejski smog”, moderowanej przez dr hab. med. Tadeusza M. Zielonkę i dr hab. n. med. Piotra Dąbrowieckiego, znalazł się wykład szczególnie ważny dla każdego, kto interesuje się epidemiologią zaostrzeń i prewencją środowiskową w astmie.

Chodzi o wystąpienie:
„Zaostrzenia astmy i POChP a jakość powietrza – jak przewidywać, zapobiegać?” – dr hab. n. med. Piotr Dąbrowiecki.

Włączenie tego tematu do głównego programu ma duże znaczenie praktyczne. Astma coraz wyraźniej przestaje być analizowana wyłącznie przez pryzmat farmakoterapii i klasycznych czynników alergizujących. Smog, ekspozycje miejskie, zmienność jakości powietrza i możliwość przewidywania okresów zwiększonego ryzyka zaostrzeń stają się realnymi elementami zarządzania chorobą. To przesunięcie akcentu z reaktywnego leczenia zaostrzeń w stronę aktywnej prewencji środowiskowej jest jednym z najbardziej aktualnych kierunków nowoczesnej pneumonologii.

Astma, infekcje i choroby eozynofilowe – szersze tło kliniczne

Uwagę zwraca również sesja plenarna „Zakażenia układu oddechowego w przewlekłych chorobach płuc”, w której zaplanowano wykład:
„Rola czynników infekcyjnych w astmie i POChP” – prof. dr hab. n. med. Andrzej Chciałowski. Moderatorami sesji są prof. dr hab. n. med. Adam Antczak oraz prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski.

Ten punkt programu jest istotny, ponieważ w nowoczesnym rozumieniu astmy infekcje nie są jedynie czynnikiem wyzwalającym zaostrzenia, lecz mogą także modulować fenotyp zapalny, wpływać na odpowiedź na leczenie oraz komplikować ocenę skuteczności terapii przewlekłej. Dla praktyka to niezwykle ważny obszar, zwłaszcza u chorych z częstymi zaostrzeniami, nadkażeniami, przewlekłą kolonizacją dróg oddechowych czy podejrzeniem immunologicznego tła zwiększonej podatności na infekcje.

Na pograniczu astmy ciężkiej, immunologii klinicznej i chorób układowych sytuują się także dwa inne elementy programu. Pierwszy to wykład:
„Astma, sarkoidoza – koincydencja czy koegzystencja?” – lek. Julia Rutkowska, zaplanowany w sesji „Sarkoidoza – od A do PET”.

Drugi to sesja satelitarna „Rzadkie choroby eozynofilowe – up to date”, moderowana przez prof. dr hab. n. med. Piotra Kunę i dr n. med. Dariusza Gawryluka. W jej ramach przewidziano wykłady:
„Postępy w leczeniu biologicznym HES” – prof. dr hab. n. med. Piotr Kuna
„HES obraz kliniczny i historia naturalna” – prof. dr hab. n. med. Stanisława Bazan-Socha
„EGPA obraz kliniczny i historia naturalna z punktu widzenia pulmonologa i reumatologa” – dr n med. Piotr Damiański, dr n. med. Anna Masiak
„Ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń – diagnostyka obrazowa” – dr n. med. Katarzyna Błasińska.

Choć ten blok nie dotyczy astmy sensu stricto, jego obecność ma znaczenie dla lekarzy zajmujących się chorymi z ciężką astmą eozynofilową i diagnostyką różnicową zespołów hipereozynofilowych czy EGPA. W realnej praktyce właśnie te rozpoznania bywają najtrudniejszym punktem granicznym między „trudną astmą” a chorobą układową wymagającą innej strategii terapeutycznej.

Diagnostyka czynnościowa i markery przydatne w astmie

Warto odnotować także obecność w programie tematów diagnostycznych, które mogą mieć duże znaczenie dla lekarzy prowadzących chorych na astmę. W sesji satelitarnej „Nie tylko FEV₁: rozszerzone spojrzenie na czynność płuc” zaplanowano wykład:
„FeNO – znaczenie w diagnostyce układu oddechowego” – lek. Piotr Damiański. Moderatorami sesji są dr n. med. Małgorzata Czajkowska-Malinowska oraz dr hab. n. med. Stefan Wesołowski, prof. Instytutu.

Dla praktyki astmatologicznej jest to szczególnie interesujące, ponieważ FeNO pozostaje jednym z najbardziej użytecznych, a jednocześnie wciąż nie zawsze optymalnie wykorzystywanych markerów zapalenia typu 2. Obecność tego wykładu sugeruje, że program zjazdu nie ogranicza się do dyskusji o leczeniu, ale uwzględnia także narzędzia wspierające precyzyjniejszą kwalifikację i monitorowanie pacjenta.

Dlaczego ten program warto śledzić

Z punktu widzenia środowiska klinicznego to bardzo dobrze zbilansowany blok tematyczny. Organizatorzy połączyli: klasyczną astmę i jej fenotypy, choroby z pogranicza alergologii i immunologii, leczenie biologiczne, problemy dzieci i adolescentów, czynniki środowiskowe, rolę infekcji, a także nowoczesną diagnostykę wspierającą podejmowanie decyzji terapeutycznych.

To oznacza, że lekarz uczestniczący w zjeździe może potraktować tę ścieżkę programową nie jako serię odrębnych wykładów, ale jako całościowy przegląd: od patogenezy i współchorobowości, przez diagnostykę, aż po leczenie biologiczne i długofalowe prowadzenie chorego. Właśnie ta wielowarstwowość wydaje się największą siłą programu.

Na końcu warto podkreślić, że patronat medialny nad wydarzeniem pełnią nasze portale OddechZycia.pl i TygodnikMedyczny.pl.

Możliwa jest również rejestracja na wydarzenie pod adresem: https://zjazdptchp2026.grupaconway.pl/rejestracja