Martwicza encefalopatia jako powikłanie grypy u dzieci – wnioski z najnowszego badania
Rzadka, poważna komplikacja grypy u dzieci wymaga szybkiego leczenia – wynika z badania prowadzonego przez Stanford Medicine
Według najnowszego raportu naukowców ze Stanford Medicine dzieci, u których rozwinie się rzadka, lecz potencjalnie śmiertelna komplikacja grypy, mają większe szanse na przeżycie, jeśli otrzymają szybkie leczenie skierowane przeciwko obrzękowi mózgu oraz skrajnej reakcji układu odpornościowego.
Badacze mają nadzieję na zwiększenie świadomości na temat tej choroby, znanej jako ostra martwicza encefalopatia związana z grypą (influenza-associated acute necrotizing encephalopathy, ANE), aby pomóc rodzicom oraz lekarzom w prewencji i leczeniu tego schorzenia. Kluczową strategią ochrony przed ANE oraz innymi ciężkimi powikłaniami grypy u dzieci jest stosowanie szczepionek przeciwko grypie – podkreślają autorzy raportu, którego publikacja nastąpiła 30 lipca na łamach JAMA.
„Ostra martwicza encefalopatia jest najcięższym powikłaniem grypy, ale to zaledwie wierzchołek góry lodowej problemów zdrowotnych, które mogą wystąpić w jej przebiegu”, powiedział współautor badania dr Keith Van Haren, profesor neurologii i nauk neurologicznych oraz pediatrii, pracujący również jako neurolog dziecięcy w Lucile Packard Children’s Hospital Stanford. „Grypa może prowadzić do licznych komplikacji, w tym innych postaci obrzęku mózgu, zapalenia płuc czy niewydolności oddechowej. Szczepionki skutecznie chronią przed wszystkimi tymi powikłaniami”.
ANE wywołuje obrzęk mózgu oraz niekontrolowaną odpowiedź immunologiczną, która może być śmiertelna. W przedstawionym raporcie przeanalizowano 41 przypadków ANE z całych Stanów Zjednoczonych od 2023 do 2025 roku, co stanowi nietypowo wysoką liczbę, związaną z ciężkimi sezonami grypowymi.
Spośród analizowanych przypadków, 27% dzieci zmarło. Spośród ocalałych, 63% miało nadal umiarkowane lub ciężkie upośledzenie zdrowia trzy miesiące po zachorowaniu. Otrzymanie szybkiej, celowanej opieki na oddziale intensywnej terapii pediatrycznej wiązało się z większą szansą na powrót do zdrowia. „Kluczowe jest szybkie rozpoznanie pacjentów z ANE, aby mogli oni natychmiast otrzymać intensywną opiekę w szpitalach, które dysponują zaawansowaną opieką neurointensywną i specjalistami stosującymi leki immunomodulujące”, powiedział współautor dr Thomas LaRocca, specjalista intensywnej opieki pediatrycznej w Packard Children’s.
Zagrożenie grypą
„Grypa zawsze była szczególnie niebezpieczna dla dzieci”, podkreślił Van Haren, zauważając, że dzieci poniżej 5. roku życia są najbardziej narażone na ciężką chorobę i zgon.
Głównymi autorami badania są dr Andrew Silverman i dr Rachel Walsh, którzy w momencie rozpoczęcia projektu byli rezydentami neurologii dziecięcej w Stanford Medicine. Obecnie Silverman pracuje jako fellow w Weill Cornell Medical School, a Walsh – w Boston Children’s Hospital i Harvard Medical School. Współautorami badania, oprócz Van Harena i LaRocca, są dr Molly Wilson-Murphy z Boston Children’s Hospital oraz Harvard Medical School.
„Z naszego raportu wynika istotny przekaz dla lekarzy – wczesne i intensywne leczenie obrzęku mózgu i reakcji immunologicznej znacząco poprawia rokowania dzieci z tym schorzeniem”, zaznaczył Van Haren.
Dla rodziców najważniejsze jest zapewnienie dzieciom corocznych szczepień przeciwko grypie, co istotnie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.
Więcej przypadków podczas ciężkiego sezonu grypowego
Van Haren i LaRocca rozpoczęli badanie nad ANE w 2024 roku, zauważając wzrost częstości tego schorzenia. Zwykle w Packard Children’s widzą jeden przypadek co rok lub dwa lata. Podczas ciężkiego sezonu grypowego 2024-25, gdy dominujący szczep wirusa grypy typu A szczególnie dotknął dzieci, leczyli czterech pacjentów z ANE i otrzymali zgłoszenia o przypadkach z innych miejsc w Kalifornii Północnej.
Zespół zainicjował ogólnokrajowe badanie, w którym udział wzięły towarzystwa naukowe, agencje zdrowia publicznego oraz pediatrzy z całych Stanów Zjednoczonych, potwierdzając wzrost liczby zachorowań. Do analizy zakwalifikowano 41 przypadków z 23 szpitali.
Mediana wieku dzieci z ANE wyniosła 5 lat. 39 pacjentów zaraziło się wirusem grypy typu A, dwoje – typu B. Większość dzieci była wcześniej zdrowa. Tylko sześcioro spośród 38 dzieci o znanej historii szczepień było zaszczepionych. Wszystkie dzieci miały obrzęk mózgu, 95% miało gorączkę, a u 68% wystąpiły napady drgawkowe.
Zmarło 11 pacjentów (27%), z czego ośmiu w ciągu pierwszego tygodnia hospitalizacji. Śmierć spowodował obrzęk mózgu i jego wgłobienie. Mediana pobytu pacjentów na OIOM-ie wyniosła 11 dni, a całkowity pobyt w szpitalu – 22 dni. Spośród 30 ocalałych pacjentów, 19 odzyskało zdolność siedzenia, 16 mogło samodzielnie stać, a 13 chodzić.
Terapie immunologiczne, w tym sterydoterapia i wymiana osocza, okazały się szczególnie pomocne w leczeniu tej niekontrolowanej reakcji zapalnej.
„Lekarze powinni wiedzieć, że nawet najcięższe przypadki mają szansę na poprawę, a rodzice powinni przede wszystkim szczepić dzieci”, podsumował Van Haren.
Źródło: JAMA, „Influenza-Associated Acute Necrotizing Encephalopathy in U.S. Children”
