Modulatory CFTR a funkcja zewnątrzwydzielnicza trzustki u dzieci z mukowiscydozą – poprawa FE-1 była ograniczona

W dwuośrodkowym badaniu retrospektywnym oceniono zmiany funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki u dzieci z mukowiscydozą leczonych wysoce skutecznymi modulatorami CFTR. Według danych przedstawionych w abstrakcie wzrost stężenia elastazy-1 w kale (FE-1) obserwowano u części pacjentów z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki, jednak klinicznie istotna poprawa dotyczyła niewielkiej grupy. Autorzy wskazują również na możliwy wpływ terapii na nawroty ostrego zapalenia trzustki u pacjentów z zachowaną funkcją zewnątrzwydzielniczą trzustki.

Cel badania

Autorzy pracy Exocrine pancreatic function and highly effective modulators: A dual center retrospective study oceniali wpływ wysoce skutecznych terapii modulatorami CFTR (ang. highly effective modulator therapies, HEMTs) na zewnątrzwydzielniczą funkcję trzustki u dzieci z mukowiscydozą. W abstrakcie podkreślono, że wpływ tych terapii na już istniejącą chorobę trzustki pozostaje niepewny.

Jak przeprowadzono badanie?

Do analizy włączono dzieci z mukowiscydozą leczone modulatorami CFTR przez co najmniej 12 miesięcy w ośrodkach w Neapolu i Florencji. Pacjenci otrzymywali elexakaftor/tezakaftor/iwakaftor (ETI) albo iwakaftor (IVA).

Autorzy oceniali elastazę-1 w kale (FE-1), wskaźnik masy ciała wyrażony jako BMI z-score, stężenie chlorków w pocie, ppFEV1, stosowanie enzymatycznej terapii zastępczej trzustki (PERT) oraz wywiad nawracającego ostrego zapalenia trzustki (RAP). Wśród pacjentów z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki za odpowiedź uznawano wzrost FE-1 o co najmniej 100 µg/g.

Zmiany elastazy-1 w kale

Badanie objęło 136 dzieci, których mediana wieku wynosiła 11 lat. Wyjściowo zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki stwierdzano u 116 z 136 pacjentów, czyli 85,3% badanej grupy.

Mediana FE-1 wzrosła z 7,5 µg/g (IQR 7,5-11) przed rozpoczęciem obserwacji do 11,9 µg/g (IQR 7,5-21) po 12 miesiącach. Dla tej zmiany w abstrakcie podano p < 0,01.

Jakikolwiek wzrost FE-1 odnotowano u 55 ze 116 pacjentów z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki, co odpowiadało 47,4% tej grupy. Znacznie rzadziej osiągano przyjęty przez autorów próg klinicznie istotnej poprawy wynoszący co najmniej 100 µg/g: po 12 miesiącach dotyczył on 5 pacjentów, a po 24 miesiącach stwierdzono go u kolejnych 3 pacjentów.

U jednego pacjenta uzyskano powtarzalne wartości FE-1 mieszczące się w zakresie odpowiadającym zachowanej funkcji zewnątrzwydzielniczej trzustki. U tego pacjenta odstawiono PERT pod kontrolą kliniczną i żywieniową.

Pozostałe obserwowane parametry

Według abstraktu podczas obserwacji odnotowano również istotną statystycznie poprawę BMI z-score, ppFEV1 oraz stężenia chlorków w pocie; dla wymienionych zmian autorzy podali p < 0,01.

W grupie pacjentów z zachowaną funkcją zewnątrzwydzielniczą trzustki, którzy mieli wcześniej nawracające ostre zapalenie trzustki, podczas obserwacji nie wystąpił kolejny epizod RAP. Abstrakt nie podaje liczebności tej podgrupy.

Wnioski autorów

Autorzy uznali, że klinicznie znacząca poprawa FE-1 u pacjentów z już rozwiniętą zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki wydaje się ograniczona, choć u części młodszych pacjentów może dochodzić do istotnej poprawy.

W abstrakcie wskazano ponadto, że wysoce skuteczne terapie modulatorami CFTR mogą zmniejszać częstość nawrotów zapalenia trzustki u osób z mukowiscydozą i zachowaną funkcją zewnątrzwydzielniczą trzustki. Jest to wniosek autorów przedstawiony w abstrakcie; dostępne dane nie pozwalają na bardziej szczegółową ocenę tej obserwacji.

Ograniczenia interpretacji