Badanie z udziałem ponad 30 tysięcy dzieci: koty nie zwiększają ryzyka cięższej astmy
Czy kot w domu szkodzi dziecku z astmą? Nowe dane ze Szwecji
Kontakt z kotami jest często postrzegany jako potencjalny czynnik wywołujący zaostrzenia astmy u dzieci. Najnowsze badanie przeprowadzone na dużej ogólnokrajowej kohorcie szwedzkich pacjentów pediatrycznych wskazuje jednak, że wspólne mieszkanie z kotem nie wiąże się z gorszą kontrolą choroby, częstszymi zaostrzeniami ani pogorszeniem funkcji płuc.
W artykule:
- Jak często astma występuje u dzieci na świecie
- Dlaczego koty są podejrzewane o wywoływanie objawów astmy
- Analiza ponad 30 tysięcy dzieci ze Szwecji
- Wpływ obecności kota na przebieg astmy i zaostrzenia
- Wyniki badań czynnościowych płuc
- Ograniczenia badania i znaczenie kliniczne wyników
Astma jest najczęstszą chorobą przewlekłą wieku dziecięcego i jedną z głównych przyczyn hospitalizacji dzieci. Według danych Global Asthma Network jej częstość występowania wynosi średnio 9,1% wśród dzieci oraz 11,0% wśród nastolatków, choć wskaźniki te znacząco różnią się pomiędzy krajami, regionami i środowiskami życia.
Najwyższą częstość występowania astmy dziecięcej – przekraczającą 20% – obserwuje się na Wyspach Brytyjskich oraz w niektórych częściach Oceanii i Bliskiego Wschodu. Do znanych czynników ryzyka rozwoju astmy należą zanieczyszczenie powietrza, narażenie na dym tytoniowy, infekcje wirusowe w dzieciństwie, otyłość oraz wcześniejsze choroby alergiczne, takie jak atopowe zapalenie skóry czy alergiczny nieżyt nosa.
Wielu pacjentów zgłasza, że kontakt z sierścią lub alergenami zwierząt wydaje się prowokować napady astmy. Dotychczasowe dane kliniczne i epidemiologiczne dotyczące tego zagadnienia pozostawały jednak niejednoznaczne. Większość wcześniejszych badań obejmowała niewielkie grupy pacjentów, które nie zawsze odzwierciedlały populację ogólną.
Obecnie naukowcy opublikowali w czasopiśmie Frontiers in Allergy wyniki badania wskazujące, że wspólne mieszkanie z kotami może nie pogarszać przebiegu astmy ani alergii u dzieci.
Duża ogólnokrajowa kohorta dzieci
„W ogólnokrajowej kohorcie dzieci ze Szwecji chorujących na astmę i alergie wykazaliśmy, że dzieci mieszkające z kotem miały podobne nasilenie astmy, częstość zaostrzeń, poziom kontroli choroby oraz funkcję płuc jak dzieci niemieszkające z kotami w krótkoterminowej obserwacji” – powiedziała autorka korespondująca badania, dr Resthie R. Putri, stypendystka podoktorska w Karolinska Institutet w Sztokholmie.
Badaczka podkreśliła również, że nie zaobserwowano różnic w wynikach leczenia astmy związanych z liczbą kotów w gospodarstwie domowym, płcią zwierzęcia ani jego wiekiem.
W 2023 roku Putri i współpracownicy rozpoczęli analizę obejmującą 30 277 dzieci w wieku od 4 do 17 lat. Wszyscy uczestnicy urodzili się w latach 2006–2020 i mieli rozpoznaną astmę lub alergię dróg oddechowych.
Dzieci obserwowano przez 24 miesiące, do 2024 roku. Naukowcy analizowali dane dotyczące rozpoznań medycznych, wizyt w oddziałach ratunkowych, przepisywanych leków, wyników testów kontroli astmy oraz badań spirometrycznych. Informacje pochodziły z połączonych baz danych: Swedish National Patient Register, Prescribed Drug Register oraz National Airway Register.
W Szwecji od 2023 roku rejestracja wszystkich kotów domowych urodzonych po 2008 roku w National Cat Register jest obowiązkowa. Na podstawie tych danych ustalono, że 9,4% badanych dzieci mieszkało w gospodarstwach domowych posiadających co najmniej jednego kota.
Koty nie pogarszały przebiegu astmy
Analiza wykazała brak istotnego związku pomiędzy ekspozycją na koty a wynikami leczenia astmy.
Astma o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu, oceniana na podstawie stosowanych leków przeciwastmatycznych, występowała u 9,6% dzieci mieszkających z kotami oraz u 10,1% dzieci bez kontaktu z kotami.
Zaostrzenia astmy, określane również jako napady lub rzuty choroby, odnotowano u 3,3% dzieci narażonych na kontakt z kotami oraz u 3,5% dzieci nienarażonych.
Brak różnic w funkcji płuc
W podgrupie 1428 dzieci, dla których dostępne były dane dotyczące kontroli astmy i wyników spirometrii, 97 dzieci (6,8%) mieszkało z kotami.
Również w tej analizie nie stwierdzono istotnych różnic pomiędzy grupami w zakresie dwóch powszechnie stosowanych parametrów oceny funkcji płuc.
„Jednym z możliwych wyjaśnień jest fakt, że ekspozycja na alergeny kota jest bardzo powszechna, nawet poza domem. Dzieci, które nie mają kotów w domu, mogą być nadal narażone na kontakt z alergenami w szkołach, środkach transportu publicznego i innych wspólnych przestrzeniach. To może tłumaczyć brak obserwowanych różnic” – wyjaśniła Putri.
Ograniczenia badania
Autorzy zwracają uwagę na pewne ograniczenia swojej analizy. Nie dysponowali informacjami dotyczącymi konkretnych alergenów, na które uczulone były badane dzieci. Ponadto krajowy rejestr kotów jest stosunkowo nowy, co oznacza, że część dzieci mieszkających z kotami mogła zostać błędnie zakwalifikowana do grupy bez ekspozycji.
Mimo tych ograniczeń badanie należy do największych analiz dotyczących wpływu obecności kotów na przebieg astmy u dzieci. Wyniki sugerują, że samo posiadanie kota w domu nie musi prowadzić do pogorszenia kontroli astmy ani zwiększenia ryzyka zaostrzeń u dzieci z rozpoznaną chorobą.
Wyniki badania nie oznaczają, że każdy pacjent z astmą lub alergią może bezpiecznie posiadać kota. U części chorych występuje potwierdzone uczulenie na alergeny kota, które może nasilać objawy ze strony układu oddechowego. Decyzję o posiadaniu lub pozostawieniu kota w domu należy podejmować indywidualnie, po konsultacji z lekarzem alergologiem lub pulmonologiem, z uwzględnieniem wyników badań alergologicznych, nasilenia objawów oraz kontroli choroby. Nie należy samodzielnie interpretować wyników tego badania jako uniwersalnego zalecenia dla wszystkich osób chorujących na astmę.
Źródło: Frontiers in Allergy, Living with cats does not worsen asthma in children, suggests study.
DOI: http://dx.doi.org/10.3389/falgy.2026.1840756
